Cảnh báo gấp những người có 4 thói quen này khi sử dụng máy tính: chủ quan là dính mã độc, mất sạch tiền

Trong nhiều năm qua, các chuyên gia an ninh mạng đã ghi nhận vô số hình thức tấn công mạng không ngừng biến đổi, với mức độ tinh vi và quy mô ngày càng gia tăng. Từ virus, phần mềm gián điệp cho tới mã độc tống tiền (ransomware), mỗi thế hệ đều có kỹ thuật mới tinh vi hơn. Nhưng điều đáng nói là đa số nạn nhân không bị hạ gục bởi công nghệ, mà bởi chính sự chủ quan của họ.

Theo dữ liệu gần đây từ Microsoft, các hệ thống của hãng phải đối mặt với hơn 600 triệu cuộc tấn công mỗi ngày. Tin tặc không chọn nạn nhân theo danh tiếng mà chúng chọn những người sơ hở để tấn công.

Chỉ khi hiểu được những chiêu trò bạn mới có thể tự bảo vệ được bản thân:

1. Dễ dàng bấm vào link lạ

Chiêu trò lừa đảo (phishing) và tấn công phi kỹ thuật (social engineering) là công cụ hiệu quả nhất của tin tặc. Thay vì đột nhập vào hệ thống bảo mật, kẻ tấn công đánh vào tâm lý con người như sự tin tưởng, sợ hãi hoặc nôn nóng.

Bạn nhận được một email “từ Microsoft” thông báo tài khoản bị khóa, hay tin nhắn “xác nhận đơn hàng” từ một hãng vận chuyển nổi tiếng. Chúng có logo thật, ngôn ngữ chuẩn xác và liên kết “chính thức”, tất cả được thiết kế để khiến bạn nhấp vào trước khi kịp suy nghĩ.

Kẻ gian có thể giả mạo nhân viên của một tổ chức tài chính lớn, gọi điện thông báo rằng thẻ tín dụng của khách hàng bị xâm phạm và yêu cầu cung cấp thông tin để “xác minh”.

Chúng thậm chí còn dựng kịch bản cho rằng chủ thẻ là “nghi phạm” và yêu cầu người nhận cuộc gọi không tiết lộ nội dung với bất kỳ ai. Chỉ trong vài phút, nạn nhân có thể vô tình cung cấp đủ dữ liệu để kẻ gian thực hiện giao dịch trái phép.

Dù ngân hàng có thể phát hiện và xử lý kịp thời, những vụ việc như vậy vẫn cho thấy sự thuyết phục và nguy hiểm của các hình thức lừa đảo trực tuyến hiện nay.

Cách phòng tránh:

– Không bao giờ nhấp vào liên kết hoặc tải tệp đính kèm từ email, tin nhắn lạ.

– Luôn truy cập trực tiếp trang web của ngân hàng, công ty hoặc tổ chức qua trình duyệt thay vì nhấp từ email.

– Bật xác thực hai yếu tố (2FA) ở mọi tài khoản quan trọng.

– Nếu nhận cuộc gọi nghi ngờ, hãy cúp máy và gọi lại qua số hotline chính thức.

Một vài giây cân nhắc có thể giúp bạn tránh mất tiền, mất dữ liệu và cả danh tính số của mình.

2. Cú lừa phần mềm miễn phí

Không ít người dùng tìm đến các bản phần mềm “bẻ khóa”, ứng dụng “miễn phí” hoặc trình cài đặt không rõ nguồn gốc. Nhưng trong bảo mật, không có gì thực sự miễn phí.

Các tệp cài đặt lậu thường chứa phần mềm gián điệp, quảng cáo độc hại hoặc cửa hậu (backdoor) cho phép kẻ tấn công kiểm soát máy tính từ xa. Chúng được ngụy trang khéo léo, giao diện chuyên nghiệp, và đôi khi còn được đăng tải trên những trang web trông “hợp pháp”.

Vấn đề không chỉ nằm ở việc máy tính bị chậm, mà là bạn đang vô tình trao quyền truy cập vào mật khẩu, tài liệu cá nhân, thậm chí cả webcam và micro.

Cách phòng tránh:

– Chỉ tải phần mềm từ trang chính thức hoặc Microsoft Store.

– Không sử dụng các trang chia sẻ tệp, link tải “crack”, “patch” hay “activator”.

– Bật Windows Defender hoặc một phần mềm diệt virus đáng tin cậy.

Công Tơ Điện Hunonic Entec - Giải Pháp Tiết Kiệm Năng Lượng Thông Minh Điều Khiển

Chi tiết Địa chỉ tổ chức chịu trách nhiệm hàng hóa Tên tổ chức chịu trách nhiệm hàng hóa Khu vực xuất xứ Thời hạn bảo hành Điện áp đầu vào (V) Công suất (W) Loại bảo hành Thương hiệu 750 KIM GIANG HUNONIC HÀ NộI Việt Nam 12 tháng 220v 14000 Bảo hành

– Kiểm tra chữ ký số hoặc mã băm SHA của trình cài đặt (nếu có).

Chỉ cần một lần bất cẩn, hậu quả có thể là mất sạch dữ liệu hoặc phải cài lại toàn bộ hệ điều hành.

3. Nguy cơ khi sử dụng phần mềm lỗi thời

Nhiều người có thói quen trì hoãn cập nhật vì sợ lỗi hoặc mất thời gian. Nhưng trong thế giới bảo mật, cập nhật chính là tấm khiên mạnh nhất.

Phần mềm lỗi thời, đặc biệt là các chương trình không còn được hỗ trợ, là mảnh đất màu mỡ cho tin tặc. Chúng khai thác các lỗ hổng đã được công bố rộng rãi, vì biết rằng hàng triệu người dùng vẫn chưa vá.

Một ví dụ điển hình là Windows 10, sắp kết thúc vòng đời hỗ trợ. Hàng triệu máy tính vẫn đang chạy phiên bản này và nhiều thiết bị trong số đó không đủ điều kiện nâng cấp lên Windows 11. Điều đó đồng nghĩa, sau khi Microsoft ngừng cập nhật bảo mật, mỗi lỗ hổng mới sẽ trở thành “vết nứt vĩnh viễn” trên tường thành bảo mật.

Cách phòng tránh :

– Bật cập nhật tự động cho Windows và tất cả phần mềm.

– Gỡ cài đặt các ứng dụng đã cũ, không còn được hỗ trợ.

– Định kỳ kiểm tra các tiện ích mở rộng trình duyệt vì đây cũng là con đường xâm nhập phổ biến.

– Sao lưu dữ liệu thường xuyên, phòng khi gặp sự cố do phần mềm độc hại.

Cập nhật không phải là phiền toái, mà là thói quen sống còn để duy trì an toàn kỹ thuật số.

4. Mã độc ẩn trong quảng cáo độc hạ

Không phải lúc nào tin tặc cũng cần bạn tải tệp hoặc mở liên kết. Malvertising – hay còn gọi là quảng cáo độc hại cho phép kẻ tấn công chèn mã độc ngay vào các banner quảng cáo trên web.

Bạn chỉ cần truy cập một trang xem phim “miễn phí” hoặc trang chia sẻ nhạc lậu là đủ để bị chuyển hướng đến trang cài đặt phần mềm độc hại. Thậm chí, ngay cả các mạng quảng cáo hợp pháp cũng từng bị lợi dụng để phát tán mã độc.

Một cú nhấp chuột vô tình có thể mở ra chuỗi tấn công như trình duyệt tải xuống script độc hại, chiếm quyền điều khiển hệ thống hoặc bí mật thu thập dữ liệu người dùng.

Cách phòng tránh:

– Cài trình chặn quảng cáo (ad blocker) hoặc bật bảo vệ theo dõi (tracking protection) trong trình duyệt.

– Tránh truy cập các trang web có nội dung vi phạm bản quyền.

– Cập nhật trình duyệt và tiện ích mở rộng thường xuyên để bịt lỗ hổng bảo mật.

– Một công cụ nhỏ như uBlock Origin hoặc trình duyệt có tính năng chặn theo dõi tích hợp (như Edge hoặc Firefox) có thể ngăn hàng trăm mối đe dọa mỗi ngày.

Thói quen an toàn là tường lửa mạnh nhất. Để giữ cho máy tính an toàn không đòi hỏi kiến thức chuyên sâu về an ninh mạng, mà là sự cẩn trọng và kỷ luật trong thói quen hàng ngày.

Chúng ta dễ dàng coi nhẹ những việc nhỏ như bỏ qua cảnh báo cập nhật, tải phần mềm “cho tiện”, hay nhấp nhanh vào liên kết “có vẻ thật”. Nhưng chính những quyết định nhỏ ấy lại là nguyên nhân lớn nhất dẫn đến rủi ro bảo mật.

Hãy nhớ, cập nhật thường xuyên, tải phần mềm từ nguồn chính thống, cảnh giác với tin nhắn lạ, và luôn suy nghĩ kỹ trước khi nhấp chuột.

Theo công an Nghệ An