Việt Nam với nền văn hóa đa dạng trải dài từ Bắc đến Nam, mỗi vùng miền, mỗi dân tộc đều có các phong tục văn hóa khác nhau, nhưng mâm cơm đoàn viên ngày tết sẽ luôn hội tụ đủ ý nghĩa trọn đầy, hài hòa và kế thừa tinh hoa truyền thống lâu đời qua các thế hệ con rồng cháu tiên.
Nét đẹp ấy vẫn còn được lưu giữ trong từng món ăn với đủ màu sắc của âm dương, ngũ hành (mộc, hỏa, thổ, kim, thủy) như màu xanh của bánh chưng bánh tét, màu đỏ của xôi gấc, dưa hấu đỏ, màu vàng ấm trong nồi thịt kho trứng, hoặc màu vàng ươm từ hạt bí, các loại mứt, màu trắng của củ kiệu ngâm đậm đà hay màu mộc nhĩ trong từng cuốn chả giò, nem rán đặc trưng không thể thiếu.
Tuy nhiên, nhiều người lo lắng việc thưởng thức quá nhiều những món ăn trên dễ gây nóng trong người, nổi mụn.
Nhận diện tính âm – dương trong các món ăn ngày tết
Thạc sĩ – bác sĩ Phạm Ngọc Xuân Nhi, giảng viên Khoa Y học cổ truyền, Trường Đại học Khoa học Sức khỏe (Đại học Quốc gia TP.HCM) cho biết, theo y học cổ truyền, mỗi món ăn đều mang thuộc tính âm – dương riêng. Mâm cỗ đầu năm với đủ ngũ sắc, chính là biểu trưng cho sự vận hành hài hòa của vạn vật trong đời sống.
Các món ăn đặc trưng ngày tết
ẢNH: AI
Thuộc tính âm thường mang đặc điểm mát lạnh, tĩnh, nặng, ẩm, vị chua – mặn – đắng, màu sắc trầm. Ngược lại, thuộc tính dương gắn với tính ấm nóng, thăng phát, hưng phấn, vị cay – ngọt, màu sắc tươi sáng.
Bên cạnh đó, cách ăn uống còn phụ thuộc vào khẩu vị và thể trạng từng người, đồng thời phải tuân theo quy luật cân bằng âm – dương. Vì vậy, không nên ăn quá nhiều hoặc quá ít một món; món có tính hàn nên dùng kèm món có tính nhiệt và ngược lại. Đặc biệt, một số món cùng tính ôn nhiệt không nên kết hợp với nhau để tránh gây mất cân bằng cho cơ thể.
Cảnh báo những hậu quả khôn lường của mặc đồ bó sát cơ thể
Tác động mát – nóng của món ăn lên cơ thể phụ thuộc vào thể chất mỗi người
Các thực phẩm thường được phân biệt theo tính “nóng” hay “mát”, tương ứng với dương và âm. Tuy nhiên, tác động của những thuộc tính này còn phụ thuộc vào thể chất riêng của mỗi người.
“Chẳng hạn, các món mang tính “nóng” như củ kiệu, xôi gấc có thể khiến người có thể chất thiên dương dễ bị nóng trong, nổi mụn, nhưng lại phù hợp với người hay lạnh, tay chân lạnh, cơ thể dễ hàn. Ngược lại, dưa hấu có vị thanh mát, thích hợp với người thể nhiệt, nhưng nếu dùng nhiều ở người thể hàn có thể gây khó chịu cho cơ thể”, bác sĩ Xuân Nhi chia sẻ.
Thạc sĩ – bác sĩ Phạm Ngọc Xuân Nhi
ẢNH: X.N
Theo tinh thần đông y, nhiều món ăn truyền thống vốn đã được kết hợp hài hòa âm – dương. Ví dụ, món thịt kho trứng quen thuộc ngày tết là sự cân bằng giữa thịt heo mang vị mặn – tính âm và trứng mang vị ngọt – tính dương, tạo nên sự hài hòa cả về hương vị lẫn tác động lên cơ thể.
Bên cạnh đó, bánh mứt, kẹo từ các loại hạt và trái cây là phần không thể thiếu trong ngày tết. Các loại hạt như hạt bí, hạt dưa, hạt hướng dương sau chế biến thường mang tính nóng, vì vậy người có thể chất thiên dương cần dùng điều độ và có thể kết hợp với các thức uống, thảo dược thanh mát như trà hoa cúc, bột sắn dây, rau má. Với người có thể chất hàn lạnh, ngoài việc thưởng thức món tết, có thể dùng thêm trà gừng, nước tía tô để làm ấm cơ thể và hỗ trợ tiêu hóa.
“Nhìn chung, việc hiểu rõ thể chất của bản thân giúp mỗi người yên tâm thưởng thức món ăn ngày tết một cách hợp lý, để tết luôn tròn vị sum vầy và tốt cho sức khỏe”, bác sĩ Xuân Nhi chia sẻ.
