Kỳ lạ tục lệ dùng tỏi làm của hồi môn của người Khách gia, Trung Quốc

Tại Trung Quốc, tỏi chiếm giữ vị trí độc tôn trong các phong tục cưới xin và đời sống tâm linh. Đặc biệt tại một số khu vực thuộc tỉnh Quảng Đông, các cô dâu theo truyền thống thường mang theo tỏi trong hồi môn với niềm tin rằng loại củ này có khả năng xua đuổi tà ma, giải trừ năng lượng tiêu cực và cải thiện phong thủy.

Vì sao người Trung Quốc đem tỏi làm của hồi môn?

Tại nhiều vùng nông thôn của người Khách gia (Hakka) ở Quảng Đông, Trung Quốc phong tục tặng rau củ làm quà hồi môn vẫn được gìn giữ vẹn nguyên cho đến ngày nay.

Vào ngày vu quy, gia đình nhà gái sẽ chuẩn bị một khay rau củ tuyển chọn, buộc bằng những dải lụa đỏ để mang sang nhà trai cùng cô dâu. Những món quà mang tính biểu tượng này gửi gắm những hy vọng và lời chúc phúc sâu sắc cho cặp đôi mới cưới.

Chẳng hạn, rau cần tây trong tiếng Hán phát âm gần giống với “cần cù”, tượng trưng cho mong ước cô dâu sẽ chăm chỉ và đảm đang khi về nhà chồng. Hành lá gợi liên tưởng đến sự “thông thái”, đại diện cho kỳ vọng về những đứa con thông minh, khỏe mạnh; trong khi hẹ – đồng âm với từ “trường cửu” lại mang hàm ý về một tình yêu bền chặt và cuộc hôn nhân vĩnh cửu.

Đáng chú ý nhất chính là tỏi, loại củ phát âm gần với từ “toán” (tính toán). Hình ảnh này tượng trưng cho hy vọng người vợ sẽ biết cách quản lý tài chính gia đình một cách khôn ngoan và khoa học. Truyền thống ý nghĩa này vẫn được cộng đồng người Khách tại hải ngoại duy trì bền bỉ.

Bên cạnh giá trị về mặt quản lý kinh tế, tỏi còn được tin là mang trong mình một năng lực tâm linh mạnh mẽ, được xem như vật bảo hộ chống lại tà khí và bệnh tật tại miền Nam Trung Quốc.

Theo quan niệm dân gian, người ta thường đặt, treo hoặc thậm chí là mang tỏi bên người để xua tan khí xấu và bảo vệ gia quyến. Ở một số địa phương, tỏi còn được treo cùng các loại ngũ cốc như biểu tượng của sự phước lành và mùa màng bội thu.

Tập tục này xuất phát từ sự thấu hiểu sâu sắc của người xưa về môi trường tự nhiên. Với khí hậu nóng ẩm đặc trưng của miền Nam Trung Quốc, thức ăn dễ ôi thiu và đồ đạc hay ẩm mốc, dẫn đến việc nảy sinh những mùi khó chịu mà người xưa tin rằng đó là do các thế lực tà ma gây ra.

Để đối phó với những tác động này, tỏi được sử dụng theo nhiều cách khác nhau: đặt trong nhà để khử mùi, treo trước cửa để đuổi tà, và thậm chí đội lên đầu để cầu bình an. Theo thời gian, thói quen này phát triển thành tục lệ treo tỏi cả trong lẫn ngoài nhà vẫn còn tồn tại đến nay.

Vào mùa xuân và mùa hạ, tỏi được dùng để chống ẩm mốc; sang mùa thu và mùa đông, nó lại được kết hợp cùng thực phẩm để trừ tà và chống chọi với cái lạnh. Trong phong thủy, tỏi được cho là phát huy hiệu quả tối đa khi đặt ở hướng Tây Nam – hướng gắn liền với hành Thổ, giúp hài hòa với năng lượng của tỏi và cân bằng âm dương cho không gian sống.

Trung Quốc hiện là quốc gia sản xuất và tiêu thụ tỏi lớn nhất thế giới. Cùng với gừng và hành lá, tỏi đóng vai trò là tầng hương vị nền tảng trong hầu hết các nền ẩm thực vùng miền của quốc gia này. Trong y học cổ truyền Trung Hoa, tỏi được cho là có tác dụng tăng cường hệ miễn dịch, thúc đẩy sức khỏe tim mạch và giảm viêm hiệu quả.