Google mở toàn bộ tài liệu hướng dẫn prompt Gemini miễn phí

Google chính thức mở toàn bộ tài liệu hướng dẫn prompt cho Gemini, qua đó cho thấy tham vọng đưa AI đa phương thức đến gần hơn với người dùng phổ thông lẫn doanh nghiệp. Gemini không còn dừng ở vai trò chatbot, mà được phát triển như một nền tảng có thể xử lý song song văn bản, hình ảnh, âm thanh và mã nguồn, trong đó hiệu quả phụ thuộc nhiều vào cách tổ chức thông tin và mục tiêu ngay từ câu lệnh đầu tiên. Bài viết dưới đây của Phong Vũ Tech News sẽ đi sâu phân tích bộ tài liệu này, cách Google định hướng sử dụng Gemini trong thực tế để hiểu rõ cách khai thác Gemini bài bản và hiệu quả hơn!

I. Cách viết prompt cho Gemini theo hướng dẫn của Google

Theo tài liệu chính thức cập nhật từ tháng 3/2025, Google nhìn nhận thiết kế prompt như một quá trình giao tiếp có chủ đích, trong đó người dùng cần mô tả rõ mong muốn, bối cảnh và cách mong đợi kết quả được trình bày. Thay vì tập trung vào những câu lệnh dài hoặc mang tính kỹ thuật, hướng dẫn mới nhấn mạnh cách sắp xếp thông tin mạch lạc để Gemini có thể nắm bắt đúng mục tiêu ngay từ lượt phản hồi đầu tiên, đồng thời vẫn đủ linh hoạt để tinh chỉnh qua các lần trao đổi tiếp theo.

1. Khung Persona – Task – Context – Format

Ở cấp độ nền tảng, Google đề xuất xây dựng prompt dựa trên bốn thành phần chính, qua đó Gemini xác định rõ vai trò đang đảm nhiệm, nhiệm vụ cần thực hiện và cách phản hồi phù hợp với yêu cầu:

Persona (Vai trò): Khi vai trò của Gemini được xác định ngay trong câu lệnh, mô hình sẽ phản hồi theo đúng góc nhìn và mức độ chuyên môn mong muốn, chẳng hạn trong các tình huống phân tích chính sách, tư vấn kỹ thuật hoặc viết nội dung truyền thông. Cách đặt vai trò rõ ràng cũng hạn chế các câu trả lời chung chung, đồng thời giữ cho giọng văn nhất quán trong suốt quá trình trao đổi.

Task (Nhiệm vụ): Nhiệm vụ nên được diễn đạt bằng hành động cụ thể như tóm tắt, phân tích, so sánh hoặc xây dựng dàn ý thay cho những yêu cầu mang tính khái quát. Với các tác vụ phức tạp, Google khuyến nghị chia nhỏ yêu cầu thành từng bước logic, từ đó kiểm soát tốt hơn tiến trình xử lý và giảm khả năng sai lệch so với mục tiêu ban đầu.

Context (Ngữ cảnh): Phần ngữ cảnh đóng vai trò cung cấp dữ liệu nền, tài liệu tham khảo và các ràng buộc liên quan trực tiếp đến yêu cầu. Gemini cho phép nhúng nội dung từ Google Drive, Gmail hoặc YouTube thông qua ký hiệu “@”, nhờ đó mô hình làm việc dựa trên thông tin cụ thể thay vì suy luận từ kiến thức chung.

Format (Định dạng): Định dạng đầu ra cần được nêu rõ ngay trong prompt, chẳng hạn trình bày dưới dạng bảng, đoạn văn phân tích, danh sách gạch đầu dòng hoặc cấu trúc JSON. Khi định dạng được xác định từ đầu, kết quả trả về thường sát yêu cầu hơn và giảm đáng kể thời gian chỉnh sửa lại ở các bước sau.

Tham khảo một số laptop AI nổi bật tại Phong Vũ:

2. Thiết kế prompt theo hướng tinh chỉnh liên tục

Google cho rằng thiết kế prompt không phải thao tác thực hiện một lần duy nhất mà là quá trình thử nghiệm và điều chỉnh dựa trên phản hồi thực tế của mô hình. Các khung hướng dẫn chỉ đóng vai trò điểm xuất phát, trong khi hiệu quả cuối cùng phụ thuộc nhiều vào cách người dùng thay đổi cách diễn đạt, bổ sung bối cảnh hoặc điều chỉnh yêu cầu theo từng tình huống cụ thể.

Trong thực tế, cùng một mục tiêu nhưng chỉ cần thay đổi cách đặt câu hỏi, Gemini có thể đưa ra phản hồi khác nhau cả về nội dung lẫn độ chi tiết. Vì vậy, khi kết quả chưa đạt kỳ vọng, việc diễn đạt lại yêu cầu hoặc tiếp cận vấn đề theo cách khác thường mang lại hiệu quả cao hơn so với giữ nguyên prompt ban đầu.

3. Làm rõ đầu vào và giới hạn ngay từ đầu

Một prompt hiệu quả luôn xác định rõ loại nội dung đầu vào mà Gemini cần xử lý, có thể là câu hỏi cần trả lời, nhiệm vụ cần thực hiện hoặc một đoạn nội dung cần hoàn thiện. Khi đầu vào được mô tả cụ thể, mô hình sẽ tập trung đúng vào trọng tâm thay vì tự suy đoán phạm vi xử lý.

Bên cạnh đó, các giới hạn như độ dài nội dung, phạm vi thông tin cần đề cập hoặc những yếu tố cần tránh cũng nên được nêu rõ trong câu lệnh. Những ràng buộc này giữ cho phản hồi đi đúng hướng và hạn chế tình trạng lan man vượt ngoài mục tiêu ban đầu.

4. Định hướng phản hồi bằng định dạng và ví dụ

Ngoài việc chỉ định định dạng đầu ra, người dùng có thể cung cấp thêm ví dụ mẫu ngay trong prompt để định hình cách Gemini phản hồi. Ví dụ cụ thể giúp mô hình nhận diện đúng kiểu trình bày, độ dài và giọng văn mong muốn, đặc biệt trong các tác vụ cần kiểm soát chặt chẽ cấu trúc nội dung.

Theo Google, các prompt có kèm ví dụ thường cho kết quả ổn định hơn, dù số lượng ví dụ cần được cân nhắc hợp lý để tránh tình trạng phản hồi trở nên máy móc hoặc quá rập khuôn.

5. Chia nhỏ yêu cầu để kiểm soát độ phức tạp

Với những tác vụ gồm nhiều bước hoặc quy trình dài, Google khuyến nghị tách prompt thành từng phần thay vì gộp toàn bộ chỉ dẫn trong một câu lệnh duy nhất. Mỗi prompt xử lý một bước riêng, trong đó đầu ra của bước trước đóng vai trò dữ liệu cho bước tiếp theo, từ đó duy trì mạch logic và hạn chế lỗi tích lũy.

Cách tiếp cận này đặc biệt phù hợp với các bài toán phân tích, lập kế hoạch hoặc tổng hợp dữ liệu, khi người dùng cần theo dõi sát từng bước xử lý trước khi đi đến kết quả cuối cùng.

6. Ưu tiên ngôn ngữ tự nhiên, rõ mục tiêu

Xuyên suốt tài liệu, Google nhấn mạnh rằng prompt hiệu quả không cần mang tính kỹ thuật cao mà nên được viết bằng ngôn ngữ tự nhiên, rõ ràng và có định hướng cụ thể, tương tự cách trao đổi với một đồng nghiệp am hiểu công việc. Những câu lệnh trọn ý, có đủ bối cảnh và kỳ vọng thường mang lại phản hồi ổn định hơn so với cách dùng từ khóa rời rạc hoặc mệnh lệnh ngắn gọn.

Theo cách tiếp cận này, thiết kế prompt cho Gemini không còn là hành động “ra lệnh cho AI”, mà trở thành quá trình hướng dẫn có hệ thống để mô hình hiểu đúng vấn đề và phản hồi sát với nhu cầu thực tế của người dùng.

II. Tổng hợp các loại prompt trong Gemini

Gemini hỗ trợ nhiều nhóm prompt khác nhau nhờ khả năng xử lý đa phương thức nhưng điểm mấu chốt nằm ở cách đặt câu lệnh phù hợp cho từng mục tiêu. Thay vì hỏi chung chung, prompt cần mô tả rõ hành động, ngữ cảnh và đầu ra mong muốn để mô hình hiểu đúng:

1. Viết prompt tạo ảnh với Nano Banana trong Gemini

Prompt cho Nano Banana nên được viết như một đoạn mô tả hoàn chỉnh, trong đó mục tiêu hình ảnh, chủ thể, bối cảnh và phong cách được gói trong cùng một mạch diễn đạt. Gemini xử lý ngữ cảnh tốt hơn khi câu lệnh có chiều dài đủ lớn và mang tính tường thuật, thay vì nhiều câu ngắn tách rời hoặc danh sách từ khóa.

Khi hướng tới hình ảnh chân thực, cần lồng ghép các yếu tố nhiếp ảnh trực tiếp trong câu lệnh để kiểm soát bố cục và cảm giác thị giác. Góc máy, ánh sáng và tiêu cự nên được mô tả cùng lúc, vì chúng ảnh hưởng lẫn nhau trong quá trình dựng hình.

Ví dụ: “A photorealistic close-up portrait of an elderly Japanese potter, natural window light from the left, shallow depth of field, shot with an 85mm lens, emphasizing skin texture and clay-stained hands.”

Với ảnh minh hoạ, sticker hoặc đồ hoạ cách điệu, prompt cần nêu rõ phong cách tạo hình và ngôn ngữ thị giác tổng thể, tránh dùng các tính từ mơ hồ không gắn với một trường phái cụ thể. Việc mô tả phong cách, bảng màu và nét vẽ trong cùng một câu lệnh giúp mô hình không tự suy đoán ngoài ý định ban đầu.

Trong trường hợp hình ảnh có chứa văn bản, nội dung chữ phải được chỉ định chính xác và đặt trong bối cảnh thiết kế rõ ràng, vì Gemini sẽ trả về kết quả chính xác hơn khi biết văn bản đó dùng cho logo, poster hay infographic.

Ví dụ: “Create a minimalist café logo with the text ‘The Daily Grind’ in a clean sans-serif font, black and cream color scheme, suitable for storefront signage.”

Khi chỉnh sửa ảnh từ hình ảnh đầu vào, prompt nên gắn trực tiếp yêu cầu thay đổi với đối tượng cụ thể, đồng thời nhấn mạnh các yếu tố cần giữ nguyên như ánh sáng, bố cục và góc chụp để giúp Gemini chỉ tác động đúng phần mong muốn mà không làm biến dạng toàn bộ hình ảnh.

Đối với cảnh có nhiều lớp nội dung, prompt nên được viết theo trình tự logic trong một đoạn liền, bắt đầu từ bối cảnh nền rồi mới đến các chi tiết tiền cảnh và điểm nhấn. Sắp xếp đúng thứ tự mô tả giúp mô hình dựng hình ổn định hơn, đặc biệt khi cảnh có nhiều yếu tố chồng lớp.

Sau khi có kết quả ban đầu, nên tận dụng hội thoại nhiều lượt để tinh chỉnh từng chi tiết nhỏ như ánh sáng, màu sắc hoặc cảm xúc nhân vật tổng thể. Những yêu cầu điều chỉnh ngắn nhưng rõ ý, đặt trong bối cảnh của hình ảnh đã tạo thường mang lại kết quả chính xác hơn so với việc viết lại toàn bộ prompt.

Xem thêm: 16 mẫu prompt Nano Banana Pro dùng để tạo hiệu ứng hình ảnh

2. Dùng prompt Gemini để đọc văn bản thành giọng nói

Gemini-TTS cho phép đọc văn bản thành giọng nói và điều khiển cách đọc trực tiếp bằng prompt ngôn ngữ tự nhiên. Khi sử dụng, cần tập trung vào cách viết prompt thay vì đi sâu vào kỹ thuật triển khai, vì prompt là yếu tố quyết định phong cách, nhịp điệu và cảm xúc của giọng đọc.

Một prompt đọc văn bản hiệu quả nên được viết theo cấu trúc: mô tả cách đọc trước, nội dung cần đọc sau. Phần mô tả này định hướng toàn bộ giọng nói từ tốc độ, cao độ cho đến ngữ cảnh thể hiện, còn văn bản phía sau cung cấp chất liệu để mô hình diễn đạt.

Ví dụ: “Say the following in a calm, professional tone suitable for a technology documentary: Gemini-TTS allows precise control over speech synthesis.”

Để giọng đọc tự nhiên và dễ kiểm soát hơn, prompt nên mô tả rõ vai trò hoặc bối cảnh người nói thay vì chỉ nêu cảm xúc chung chung. Những mô tả cụ thể như người dẫn podcast, phát thanh viên bản tin hay trợ lý ảo giúp mô hình phân bổ nhịp đọc và trọng âm hợp lý hơn.

Ví dụ: “Explain this like a curious podcast host introducing a new AI feature to beginners.”

Ngoài prompt tổng thể, Gemini-TTS cho phép chèn thẻ trong ngoặc vuông ngay trong văn bản để điều chỉnh cục bộ tốc độ, nhịp nghỉ hoặc hành vi nói. Các thẻ này không được đọc thành lời mà tác động trực tiếp đến đoạn văn phía sau, thường dùng để tạo hiệu ứng giống hội thoại đời thực hoặc phần đọc điều khoản.

Ví dụ: “Availability and terms may vary. [extremely fast] Check our website for full details.”

Chọn giọng đọc phù hợp giúp giảm độ phức tạp của prompt và giữ chất giọng ổn định cho toàn bộ audio, đặc biệt với nội dung dài hoặc phát hành định kỳ. Dưới đây là một số giọng đọc nổi bật của Gemini:

Giọng	Giới tính	Đặc trưng	Nên dùng cho
Kore	Nữ	Trung tính, rõ ràng	Thuyết minh, trợ lý ảo
Charon	Nam	Trầm, chắc	Bản tin, nội dung học thuật
Aoede	Nữ	Mềm, giàu cảm xúc	Kể chuyện, podcast
Algieba	Nam	Tự nhiên, hội thoại	Đối thoại, CSKH
Zephyr	Nữ	Sáng, năng động	Giới thiệu sản phẩm

Với nội dung hội thoại, chỉ cần viết rõ tên người nói trong văn bản và mô tả prompt theo ngữ cảnh trò chuyện, Gemini-TTS sẽ tự luân phiên giọng đọc và điều chỉnh ngữ điệu hỏi – đáp cho phù hợp.

Để giọng đọc ổn định và dễ dự đoán, prompt nên mô tả rõ phong cách, nội dung văn bản và các thẻ markup cần cùng hướng về một mục tiêu diễn đạt. Văn bản càng có ngữ cảnh cảm xúc phù hợp thì kết quả càng tự nhiên, prompt mơ hồ hoặc lạm dụng thẻ dễ tạo ra giọng đọc thiếu nhất quán giữa các lần tạo audio.

3. Dùng prompt Gemini làm việc với file và tài liệu dài

Gemini có khả năng xử lý trực tiếp các tệp dung lượng lớn như PDF nhiều trang, tài liệu scan, âm thanh, hình ảnh hoặc video thông qua cơ chế tải file riêng, cho phép mô hình đọc toàn bộ nội dung thay vì chỉ dựa vào đoạn văn bản được dán thủ công trong khung chat. Cách tiếp cận này phù hợp với các tài liệu dài, có cấu trúc phức tạp hoặc chứa nhiều loại dữ liệu khác nhau.

Khi bắt đầu làm việc với một file dài, prompt nên đóng vai trò định hướng để Gemini hiểu mục tiêu đọc tài liệu ngay từ đầu, thay vì đưa ra yêu cầu chung chung. Với báo cáo, hợp đồng hoặc giáo trình, cần nêu rõ nội dung cần phân tích, phạm vi thông tin quan tâm và cách sử dụng kết quả đầu ra.

Ví dụ: “Analyze this document and summarize the main points of each chapter. Extract any data related to cost, timeline, and implementation risks.”

Trong trường hợp tài liệu có cấu trúc phức tạp hoặc dung lượng lớn, nên sử dụng một bước trung gian để kiểm tra mức độ hiểu nội dung của Gemini trước khi giao nhiệm vụ phân tích sâu hơn để tránh các sai lệch về ngữ cảnh hoặc bố cục.

Ví dụ: “First, describe the structure of this document, including the number of sections, the type of content in each section, and the intended audience.”

Sau khi xác nhận Gemini đã nắm đúng ngữ cảnh, các tác vụ phân tích có thể được triển khai theo hướng chia nhỏ thành nhiều bước, đặc biệt với những yêu cầu đòi hỏi suy luận nhiều lớp như đánh giá, so sánh hoặc tổng hợp thông tin từ nhiều phần khác nhau.

Ví dụ: “Identify the key arguments presented in the document, cite the relevant passages for each argument, then evaluate their strength based on the provided evidence.”

Khi kết quả đầu ra được dùng cho các công việc tiếp theo như lập báo cáo, nhập dữ liệu hoặc tích hợp hệ thống, prompt nên chỉ rõ định dạng trình bày để Gemini tổ chức thông tin nhất quán và dễ khai thác hơn.

Ví dụ: “Extract all dates and related events from the document and present them in a markdown table with columns for date, event, and source.”

Với tài liệu có nhiều hình ảnh, biểu đồ hoặc phụ lục, prompt cần hướng sự tập trung của Gemini vào các phần quan trọng để tránh phản hồi lan man hoặc lệch trọng tâm.

Ví dụ: “Focus on the charts in sections 3 and 4. Explain the trends shown and the relationships between the key metrics.”

Nếu phản hồi của Gemini không bám sát nội dung file hoặc có dấu hiệu suy diễn, nên yêu cầu mô hình mô tả lại nội dung tài liệu và chỉ rõ cơ sở cho các kết luận được đưa ra.

Ví dụ: “Briefly describe the main content of this file and indicate which sections support your conclusions.”

Khi xử lý file và tài liệu dài, chất lượng phản hồi phụ thuộc trực tiếp vào cách thiết kế prompt. Thay vì đặt một yêu cầu đơn lẻ, prompt cần được xây dựng như một khung làm việc: xác định mục tiêu đọc, kiểm soát phạm vi phân tích và quy ước cách trình bày kết quả. Cách tiếp cận này giúp Gemini giữ được mạch lập luận ổn định, hạn chế suy diễn và tạo đầu ra có thể sử dụng ngay cho các bước tiếp theo.

III. Tổng kết

Không còn giới hạn trong các mẹo rời rạc, bộ tài liệu prompt Gemini miễn phí đặt nền tảng cho cách tư duy có hệ thống khi làm việc với mô hình ngôn ngữ. Khi hiểu rõ cấu trúc câu lệnh, phạm vi ngữ cảnh và cách Gemini phản hồi, người dùng có thể khai thác AI ổn định hơn trong học tập, công việc và sáng tạo nội dung. Bộ tài liệu này cũng cho thấy rõ đây là bước chuyển mình, khuyến khích người dùng từ dùng AI theo cảm tính sang dùng AI có chiến lược. Và đừng quên theo dõi Phong Vũ Tech News để tiếp tục cập nhật các hướng dẫn chuyên sâu và cách ứng dụng thực tế nhé!

Bài viết liên quan:

• Cách tạo prompt ChatGPT dễ sử dụng cho mọi tình huống
• Gợi ý 5 prompt tạo video Veo 3 đơn giản, hiệu quả
• Cách nhận biết video AI bằng Gemini không phải ai cũng biết