Nhận diện cơ thể “kêu cứu” nếu ăn phải thịt heo nhiễm độc

Sự việc hàng trăm tấn thịt heo nhiễm dịch tả lợn châu Phi (ASF) tập kết để làm đồ hộp đã gây chấn động dư luận. ThS.BSCKII Cồ Nguyễn Phương Dung, Phó giám đốc chuyên môn – Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Minh Anh (TPHCM), đưa ra một số dấu hiệu khi cơ thể bị nhiễm độc thịt heo bẩn.

Tùy thuộc vào loại tác nhân (độc tố tụ cầu, Salmonella hay liên cầu khuẩn), triệu chứng có thể xuất hiện sau khi ăn từ 30 phút đến 6 giờ (đối với độc tố có sẵn) hoặc 12 đến 48 giờ (đối với nhiễm khuẩn).

Phản ứng đầu tiên

Đây là cách cơ thể tìm cách tống khứ chất độc ra ngoài nhanh nhất. Người bệnh có thể nôn mửa dữ dội: Khác với nôn do say tàu xe, nôn do ngộ độc thịt thường diễn ra liên tục, nôn thốc nôn tháo cho đến khi ra nước mật xanh, mật vàng.

Đau bụng quặn thắt: Cơn đau thường tập trung quanh rốn hoặc vùng thượng vị, đau quặn từng cơn do ruột co bóp mạnh.

Tiêu chảy cấp: Đi ngoài phân lỏng nhiều lần, có thể kèm theo chất nhầy hoặc máu (dấu hiệu niêm mạc ruột bị tổn thương nặng bởi vi khuẩn Salmonella hoặc E. Coli).

Thần kinh và toàn thân báo động đỏ

Đây là dấu hiệu cho thấy độc tố đã ngấm vào máu hoặc ảnh hưởng đến hệ thần kinh. Đặc biệt lưu ý nếu nghi ngờ thịt heo nhiễm liên cầu khuẩn lợn hoặc độc tố botulinum.

Sốt cao và rét run: Sốt đột ngột trên 39°C, cơ thể lạnh run (dấu hiệu nhiễm trùng huyết).

Đau đầu dữ dội, cứng cổ: Nếu sau khi ăn thịt heo mà thấy cổ cứng đơ, đau đầu buốt óc, sợ ánh sáng cần đi cấp cứu ngay, đây là dấu hiệu của viêm màng não do liên cầu khuẩn.

Yếu cơ, sụp mi mắt, khó nuốt: Đây là dấu hiệu đặc trưng của ngộ độc botulinum (thường gặp ở đồ hộp hỏng). Độc tố làm tê liệt dây thần kinh, nếu không cấp cứu kịp sẽ gây liệt cơ hô hấp dẫn đến tử vong.

Giả dị ứng

Xảy ra khi ăn phải thịt heo đã bị ôi thiu, biến chất (phân hủy protein). Nổi mẩn đỏ lan tỏa: Da mặt, cổ, ngực đỏ bừng, cảm giác nóng rát; ngứa ngáy khắp người; khó thở, tim đập nhanh, cảm giác tức ngực, hồi hộp, đánh trống ngực…

Khi nghi ngờ bản thân hoặc người nhà bị ngộ độc thực phẩm (đau bụng, buồn nôn sau khi ăn), sự bình tĩnh và xử lý đúng cách trong những phút đầu tiên là vô cùng quan trọng. Hãy thực hiện lần lượt theo 4 bước sau:

Ngừng ăn ngay lập tức

Việc đầu tiên cần làm là dừng ngay việc tiêu thụ món ăn đó. Lưu ý: Nếu món ăn vẫn còn, hãy giữ lại mẫu vật (để trong túi hoặc hộp kín) phòng trường hợp cần mang đi xét nghiệm tìm nguyên nhân.

Tuyệt đối không: Cố ăn thêm cơm, cháo hay các loại thực phẩm khác vào lúc này với suy nghĩ “ăn để lại sức”. Dạ dày đang bị tổn thương cần được nghỉ ngơi.

Kích thích gây nôn loại bỏ chất độc

Mục đích là tống khứ thức ăn nhiễm độc ra khỏi dạ dày càng sớm càng tốt. Bạn có thể dùng ngón tay sạch ấn nhẹ vào gốc lưỡi để kích thích phản xạ nôn.

Điều kiện bắt buộc: Chỉ thực hiện khi người bệnh còn tỉnh táo hoàn toàn.

Cảnh báo nguy hiểm: Nếu người bệnh đang lơ mơ, bất tỉnh hoặc bị co giật, tuyệt đối không được móc họng gây nôn. Hành động này có thể khiến thức ăn trào ngược vào đường thở (phổi) gây sặc và tử vong nhanh chóng.

Bù nước và điện giải (quan trọng nhất)

Nôn và tiêu chảy khiến cơ thể mất nước trầm trọng, dễ dẫn đến trụy tim mạch.

Nên uống: Dung dịch Oresol (pha đúng tỉ lệ hướng dẫn trên bao bì), nước cháo muối loãng hoặc nước lọc sạch.

Cách uống: Uống từ từ từng ngụm nhỏ, không uống ực một hơi lớn để tránh dạ dày bị kích thích gây nôn tiếp.

Tránh xa: Nước ngọt có ga, nước tăng lực hoặc rượu bia. Những loại nước này sẽ làm tình trạng mất nước và tiêu chảy tồi tệ hơn.

Sử dụng thuốc đúng cách

Nên dùng: Nếu trong tủ thuốc gia đình có than hoạt tính, hãy cho người bệnh uống ngay. Than hoạt tính có tác dụng như một “thỏi nam châm” hút bớt độc tố trong đường ruột.

Không nên dùng: Đừng vội vàng uống thuốc “cầm” tiêu chảy (thuốc làm ngưng đi ngoài) ngay lập tức. Tiêu chảy là phản ứng tự nhiên của cơ thể để thải chất độc ra ngoài. Việc uống thuốc cầm quá sớm sẽ khiến chất độc bị giữ lại trong ruột, ngấm vào máu gây nguy hiểm hơn.