Ra mắt sách “Hát cùng nguồn cội – Chân dung Khánh Ly”: Hành trình 80 năm của một tiếng hát

Từ Hà Nội – miền ký ức đến định mệnh âm nhạc

“Hát cùng nguồn cội – Chân dung Khánh Ly” là tập hợp ký ức, chân dung và giai thoại, được chưng cất từ bộ phim tư liệu âm nhạc nhiều tập cùng tên thuộc dự án Viet Legacy Development – Phát triển di sản Việt Nam. Đây được xem là ấn phẩm đầu tiên khắc họa đầy đủ 80 năm đời người của nữ danh ca, người đã dành trọn cuộc đời để hát cho thân phận con người và khát vọng hòa bình.

Cuốn sách do Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam và Công ty truyền thông Đôi Cánh phát hành, ca sĩ Quang Thành chủ biên, chủ nhiệm dự án là tiến sĩ Bùi Quang Ngọc. Cạnh đó, ê kíp cũng phối hợp với BH Media để sản xuất hơn 10 tập phim về chủ đề này. 

Mở đầu là không gian Hà Nội, nơi cô bé Nguyễn Thị Lệ Mai chào đời. Hình ảnh người cha lần đầu tiên được khắc họa trọn vẹn như mạch nguồn đầu tiên nuôi dưỡng tâm hồn nghệ sĩ. Những câu hát ru, tiếng gọi “viên ngọc đen” trìu mến đã gieo xuống tâm hồn bé Mai một tình yêu âm nhạc tự nhiên và bền bỉ. “Hà Nội ở trong tôi. Tôi luôn hãnh diện vì là người Hà Nội”, bà viết – một lời tự sự vừa riêng tư vừa mang căn tính văn hóa.

Rời Hà Nội, hành trình từ Đà Lạt sương mù đến Nha Trang, Sài Gòn là những năm tháng kiếm tìm chỗ đứng cho tiếng hát. Năm 1962, bà chọn nghệ danh Khánh Ly – như một lời tự định danh cho số phận. Cuộc gặp gỡ định mệnh với Trịnh Công Sơn đã mở ra một chương mới của tân nhạc Việt. 

Đêm 19/11/1967 tại Quán Văn, khi Khánh Ly cất lên “Diễm Xưa”, hình ảnh “nữ hoàng chân đất” và giọng hát khói thuốc xanh trở thành biểu tượng. Sách không chỉ kể về một cuộc gặp, mà là mối duyên nghệ thuật của hai tâm hồn cùng mang nỗi trăn trở về chiến tranh, hòa bình và thân phận con người.

Xa xứ, trở về và tri âm 

Biến cố lịch sử đưa Khánh Ly rời xa quê hương, bắt đầu hành trình viễn xứ từ trại tạm cư Fort Chaffee đến những năm tháng bấp bênh nơi đất lạ. 

Hành trình trở về Việt Nam sau nhiều năm xa cách được khắc họa như một cuộc trở về nội tâm. “Sống hay chết tử tế thì nơi nào cũng là quê hương mình”, bà từng viết, nhưng sâu thẳm vẫn là thuộc về nguồn cội. Những chuyến thiện nguyện “Vòng tay nhân ái” lan tỏa tinh thần nhân văn mà bà học được từ Trịnh Công Sơn – sống trong đời sống cần có một tấm lòng, dù chỉ là “Để gió cuốn đi”.

Chương viết về mối tri âm giữa Khánh Ly và Trịnh Công Sơn là phần dày dặn và xúc động nhất. Không gọi tên bằng danh phận, nhưng “anh là hình – em là bóng” đã trở thành một định mệnh nghệ thuật. Lần đầu tiên, nhiều bút tích giữa hai người được công bố, làm sáng rõ một sự gắn bó bền bỉ qua thời cuộc.

Quang Hùng Studio

Ở những trang cuối, người nghệ sĩ 81 tuổi chọn giọng điệu bình thản: “Danh vọng, tiền tài rồi cũng qua đi. Đừng chất thêm nỗi khổ cho mình, cho nhau và cho cuộc đời này”. Sau biến cố sức khỏe, sau vinh quang lẫn lặng thầm, Khánh Ly khép lại hành trình bằng sự biết ơn và bao dung: “Tôi đã là người giàu có nhất thế giới này. Tôi đã có tình yêu của mọi người”.