Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều nói về bốn gương mặt của đại lộ thi ca

Ngày 6/3, Nhà xuất bản Hội Nhà văn tổ chức ra mắt cuốn sách Thi phẩm Tứ nữ họ Đoàn, tuyển tập thơ của 4 nữ thi sĩ: Đoàn Thị Tảo, Đoàn Thị Ký, Đoàn Thị Lam Luyến và Đoàn Ngọc Thu. Đây là lần đầu tiên 4 gương mặt thơ mang họ Đoàn cùng xuất hiện trong một cuốn sách, tạo nên một không gian thi ca đặc biệt, nơi mỗi người giữ một giọng điệu riêng nhưng cùng góp phần làm nên diện mạo phong phú của thơ Việt Nam đương đại.

Tập sách giới thiệu những sáng tác tiêu biểu của bốn nữ sĩ, qua đó phác họa những cá tính sáng tạo khác nhau. Ở đó có một Đoàn Thị Tảo dịu dàng, ẩn nhẫn, chất chứa nhiều đắng đót nhưng vẫn đầy yêu thương.

Đoàn Thị Ký lại mang giọng thơ dung dị, nữ tính, ngọt ngào và ấm áp.

Đoàn Thị Lam Luyến được biết đến với cảm xúc trữ tình mạnh mẽ, thường khai thác những bi kịch tình yêu và thân phận phụ nữ dưới góc nhìn hiện đại; chị từng được nhiều người ví như “bà chúa thơ thất tình” với giọng thơ chát chao, quyết liệt trong tận cùng yêu ghét.

Trong khi đó, Đoàn Ngọc Thu gây ấn tượng bởi ngôn từ bạo liệt, tư duy tỉnh táo và sự bền bỉ trong tình yêu thi ca.

Dù sinh ra ở những vùng quê khác nhau, cả 4 nữ sĩ đều xem Hà Nội như một phần máu thịt của mình. Thủ đô không chỉ là nơi họ sinh sống, làm việc mà còn là mạch nguồn sáng tạo, nơi nuôi dưỡng đời sống tinh thần và cảm hứng nghệ thuật của mỗi người.

Phát biểu tại buổi ra mắt sách, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều – Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam cho rằng sự kiện giới thiệu Thi phẩm Tứ nữ họ Đoàn gợi cho ông cảm giác như một sự tiếp nối đẹp của cảm hứng từ Ngày thơ Việt Nam vừa diễn ra. Nếu Ngày thơ là nơi thi ca cất tiếng giữa cộng đồng với không khí sôi nổi và rộng mở thì cuộc gặp gỡ này lại mang một sắc thái khác: lặng lẽ, sâu lắng hơn nhưng cũng rực rỡ theo cách riêng của thơ.

Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều ví 4 nữ sĩ họ Đoàn như 4 ngọn lửa của thi ca. Theo ông, mỗi người mang một cá tính sáng tạo riêng, một giọng nói riêng và một con đường riêng trong hành trình thơ. Dù thuộc những thế hệ khác nhau, khi đứng cạnh nhau trong cuốn sách này, họ đã tạo nên một vẻ đẹp chung của thi ca Việt Nam đương đại.

Quang Hùng Studio

Ông cũng nhắc tới những dấu ấn riêng trong đời sống sáng tạo của từng người. Với nhà thơ Đoàn Thị Tảo, đó là người đã đi qua những năm tháng gian khó của đất nước, mang trong mình ký ức về nạn đói năm 1945 và nhiều biến động lớn của thời đại. Những trải nghiệm ấy in dấu sâu đậm trong thơ bà như một nỗi ám ảnh nhân sinh.

Trong khi đó, Đoàn Thị Ký được nhìn nhận như một giọng thơ lặng lẽ nhưng bền bỉ, âm thầm nuôi dưỡng cảm hứng thi ca qua năm tháng.

Thơ của Đoàn Thị Lam Luyến lại giống như một cơn gió mạnh, giàu năng lượng cảm xúc và khát vọng sống, khát vọng yêu. Còn với Đoàn Ngọc Thu, trong thơ chị luôn thấp thoáng một thứ “ánh sáng mơ hồ” của những suy tư về nhân tình thế thái và đời sống con người.

Theo nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, khi đặt 4 gương mặt ấy cạnh nhau, có thể hình dung họ như 4 con đường gặp nhau để tạo thành một “đại lộ của thi ca”. Ông nhấn mạnh thơ ca chưa bao giờ rời bỏ con người, bởi thơ chính là tiếng nói của tâm hồn – tiếng nói có thể vang lên từ nhiều cung bậc của đời sống, từ hạnh phúc đến khổ đau, từ hy vọng đến thất vọng.

Nhà thơ Trần Đăng Khoa – Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam cho rằng việc cuốn sách ra đời vào những ngày đầu xuân mang ý nghĩa đặc biệt, bởi mùa xuân luôn gợi nhắc đến vẻ đẹp và sức sống của đời sống con người. Theo ông, phụ nữ ở thời đại nào cũng mang trong mình vẻ đẹp riêng và 4 nữ sĩ trong tập sách không chỉ đẹp trong đời sống mà còn đẹp trong thế giới thi ca của mình.

Nhắc đến Đoàn Thị Tảo, nhà thơ Trần Đăng Khoa nhớ ngay tới bài thơ nổi tiếng Chị tôi, từng được chính tác giả đọc trên sóng Đài Tiếng nói Việt Nam và chạm tới trái tim của nhiều thính giả. Với Đoàn Ngọc Thu, ông cho biết bản thân có sự quan tâm đặc biệt và từng nhiều lần giới thiệu thơ chị trên làn sóng phát thanh quốc gia. Theo ông, thơ Đoàn Ngọc Thu mang một vẻ đẹp riêng, có thứ ánh sáng mơ hồ nhưng ám ảnh, chứa đựng nhiều suy tư về thân phận con người.

Nói về Đoàn Thị Lam Luyến, Trần Đăng Khoa nhắc lại kỷ niệm hai người làm thơ cùng thời từ thuở còn rất trẻ. Trong số nhiều người cầm bút khi ấy, không ít người đã dừng lại theo năm tháng, còn Lam Luyến vẫn bền bỉ đi tiếp trên con đường thơ và ngày càng khẳng định sức sáng tạo của mình.

Quang Hùng Studio

Theo nhà thơ Trần Đăng Khoa, giá trị của một nhà thơ có thể được nhìn nhận khi đặt họ vào bức tranh chung của nền thơ ca. Nếu nhấc một nhà thơ ra mà bức tranh không thay đổi, nghĩa là đóng góp chưa thật sự rõ nét; còn nếu thiếu đi mà thấy khuyết, thấy lệch thì nhà thơ ấy đã có vị trí riêng trong đời sống văn chương.

Ông cho rằng bốn nữ sĩ trong Thi phẩm Tứ nữ họ Đoàn đều đã tạo dựng được bản sắc như vậy. Mỗi người có phong cách riêng, ngôn ngữ riêng và thế giới nghệ thuật riêng. Khi đứng cạnh nhau trong cùng một tập sách, họ không hòa lẫn mà còn làm nổi bật vẻ đẹp của nhau, tạo nên sự cộng hưởng đáng chú ý.

Một bài thơ có phẩm giá là không xu nịnh đám đôngNhiều nhà thơ nhấn mạnh, giữ được sự liêm chính, minh bạch và giữ cội nguồn trong hành trình đổi mới sẽ giữ được phẩm giá của thơ ca.