Đổ bã thuốc ra đường để ‘đuổi bệnh’: Tập tục gây tranh cãi ở Trung Quốc

Khi đi bộ dọc theo các con đường tại Trung Quốc, việc bắt gặp những xác thảo dược vương vãi trên mặt đất không còn là chuyện hiếm. Đây không phải là vấn nạn xả rác bừa bãi, mà thực chất là bã thuốc Bắc do người sắc thuốc chủ động đổ ra.

Tục lệ này quan niệm rằng khi đổ bã thuốc ra đường công cộng, người đi bộ hoặc xe cộ qua lại dẫm lên sẽ giúp người bệnh xua đuổi bệnh tật. Có truyền thuyết kể rằng tập tục này bắt đầu từ thời nhà Đường (618–907).

Tương truyền, Tôn Tư Mạc – người được tôn vinh là Dược vương của Trung Quốc vốn sống ẩn dật và luôn tận tâm chữa trị cho dân nghèo. Một lần đi ngang qua làng nọ, ông thấy cụ già đang đổ bã thuốc vừa sắc xong ra trước cửa nhà. Thấy hành động lạ lùng, ông bèn lại gần hỏi thăm. Cụ già cho biết mình uống hơn 10 thang thuốc nhưng bệnh tình không hề thuyên giảm.

Sau khi bắt mạch và kiểm tra đống bã thuốc, Tôn Tư Mạc nhận ra cụ già đã dùng sai vị. Ông bèn kê một đơn thuốc mới và giúp cụ khỏi bệnh hoàn toàn. Người dân tin rằng sự việc này đã khởi xướng trào lưu đổ bã thuốc ra đường, với hy vọng sẽ có những vị danh y đi ngang qua xem giúp.

Một giả thuyết khác lại cho rằng người ta đổ thuốc ra nơi công cộng để những người nghèo khác có thể nhặt về tái sử dụng. Bã thuốc thường được dùng để đắp ngoài da hoặc làm nước ngâm chân trị bệnh hiệu quả.

Tuy nhiên, quan niệm phổ biến nhất vẫn là đổ ra đường để người khác dẫm lên “vía” bệnh. Hành động này còn liên quan đến cách chơi chữ trong tiếng Hán. Thành ngữ “Dược đáo bệnh trừ” (Yao dao bing chu) có nghĩa là “Thuốc uống vào, bệnh tan đi”. Từ “Đáo” (uống vào) đồng âm với từ “Đảo” (đổ ra).

Một người dân tại tỉnh Chiết Giang chia sẻ trên mạng xã hội rằng khi anh còn nhỏ, hàng xóm thường lén lút ra ngoài vào ban đêm để đổ bã thuốc, hy vọng người qua đường ngày hôm sau sẽ cùng nhau “tiêu diệt” mầm bệnh. Anh nói thêm hiện nay, khi nhiều phòng khám Đông y cung cấp dịch vụ sắc thuốc sẵn, nhiều người thậm chí còn không còn biết thành phần bã thuốc của mình.

Trong khi một số người thuộc thế hệ cũ vẫn giữ thói quen sắc thuốc tại nhà và duy trì hủ tục này, nhiều người khác lại lên tiếng cảnh báo trên mạng xã hội rằng nên tránh dẫm vào bã thuốc. Một cư dân mạng đặt câu hỏi: “Nếu họ thực sự tin vào phép màu của việc đổ bã thuốc, chẳng phải họ đang làm hại người khác hay sao?”.

Một ý kiến khác bày tỏ: “Tôi tin rằng làm thiện sẽ giúp ích cho việc trị bệnh hơn là đổ bã thuốc ra đường” . Người thứ ba hóm hỉnh hỏi: “Liệu vứt vỏ thuốc Tây ra đường thì có tác dụng tương tự không nhỉ?”.