Tưởng phải sống chung cả đời, ai ngờ tiểu đường có thể cải thiện nhờ 6 thói quen này

Tiểu đường (đái tháo đường) là một bệnh mạn tính xảy ra khi cơ thể không thể kiểm soát lượng đường (glucose) trong máu. Nguyên nhân chính là do cơ thể không sản xuất đủ insulin hoặc insulin hoạt động không hiệu quả. Trong các loại tiểu đường phổ biến, tiểu đường tuýp 2 chiếm 90% ca bệnh. Các bệnh nhân của tiểu đường tuýp 2 phần lớn liên quan đến các vấn đề thừa cân, béo phì, ít vận động và chế độ ăn không lành mạnh.

Việt Nam hiện có khoảng 7 triệu người phải sống chung với đái tháo đường, tương đương với 7,3 % dân số trưởng thành, xếp thứ 17 thế giới và đang có xu hướng trẻ hoá.

Mới đây, các bác sĩ tại Hiệp hội Y học Lối sống Hoa Kỳ đã chỉ ra rằng những phương pháp dựa trên 6 trụ cột của “y học lối sống” (Lifestyle Medicine) không chỉ giúp điều trị mà còn có thể đưa bệnh tiểu đường vào trạng thái thuyên giảm.

Tiến sĩ Padmaja Patel, chủ tịch hiệp hội cho biết:

“Từ lâu, các bệnh mạn tính như tiểu đường tuýp 2 thường bị xem là tình trạng mà người bệnh phải sống chung suốt đời. Tuy nhiên, chúng tôi cho rằng mục tiêu điều trị cần hướng tới việc đưa bệnh vào trạng thái thuyên giảm, thay vì chỉ dừng lại ở kiểm soát triệu chứng.”

Y học lối sống là một khuôn khổ lâm sàng tập trung vào nguyên nhân gốc rễ của các bệnh mạn tính thông qua các thay đổi đơn giản trong sinh hoạt gồm 6 trụ cột chính:

Chế độ ăn lành mạnh (ưu tiên thực vật) Hoạt động thể chất thường xuyên Giấc ngủ chất lượng Quản lý căng thẳng Tránh các chất có hại như rượu và thuốc lá Duy trì các mối quan hệ xã hội tích cực

Yếu tố di truyền được xem là một trong những nguyên nhân dẫn đến tiểu đường, tuy nhiên các chuyên gia cảnh báo rằng ngày càng nhiều người thuộc nhóm nguy cơ đã thực sự phát bệnh và diễn tiến nặng hơn dưới tác động của lối sống hiện đại.

Nghiên cứu của Đại học Khoa học và Công nghệ Na Uy trên hơn 86.000 người từ 20 đến 79 tuổi, trong giai đoạn 1984–2019, cho thấy ngày càng nhiều người có nguy cơ mắc tiểu đường thực sự đã phát bệnh – cao hơn so với trước đây. Tình trạng tiểu đường được xác nhận dựa trên bảng hỏi tự khai của người tham gia kết hợp với các chỉ số đo đường huyết.

Các nhà nghiên cứu viết trên tạp chí The Lancet Diabetes & Endocrinology cho rằng: “Hiện tượng này có thể liên quan mật thiết đến những thay đổi trong xã hội hiện đại – vốn đang tạo điều kiện thuận lợi hơn cho bệnh tiểu đường phát triển.” Những thay đổi này bao gồm lối sống ít vận động, thực phẩm siêu chế biến gây khó kiểm soát cân nặng, môi trường làm việc áp lực cao, làm tăng stress và ảnh hưởng giấc ngủ.

Thiếu ngủ làm tăng nguy cơ tiểu đường dù ăn uống lành mạnh

Một nghiên cứu năm 2024 phát hiện ngủ dưới 6 giờ mỗi đêm làm tăng nguy cơ tiểu đường tuýp 2 lên 16%. Đáng chú ý, nguy cơ này vẫn cao ngay cả khi người tham gia ăn uống lành mạnh, cho thấy chế độ ăn tốt không thể bù đắp cho việc thiếu ngủ. Nghiên cứu do các nhà khoa học Thụy Điển thực hiện trên gần 250.000 người Anh, nhấn mạnh rằng: “Giấc ngủ đóng vai trò rất quan trọng đối với sức khỏe.” Ngoài ra, thiếu ngủ cũng đã được liên hệ với huyết áp cao, bệnh tim và đột quỵ.

Chất tạo ngọt cũng là một nguy cơ

Một số nghiên cứu khác cho thấy các chất tạo ngọt nhân tạo trong đồ uống “ít calo” có thể làm tăng nguy cơ tiểu đường tuýp 2. Năm 2025, các nhà khoa học phát hiện aspartame – một chất có trong nhiều sản phẩm được quảng cáo là giảm đường, ít calo – có liên quan đến việc gia tăng nguy cơ mắc bệnh. Những người tiêu thụ nhiều phụ gia này có nguy cơ cao hơn hơn 10%. Nguyên nhân được cho là do các chất tạo ngọt làm thay đổi hệ vi khuẩn đường ruột, từ đó ảnh hưởng đến cách cơ thể hấp thụ và điều hòa đường huyết.

Dựa trên 6 trụ cột của “y học lối sống”, Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) đã triển khai chương trình ăn kiêng “súp và sinh tố”. Năm 2024, hơn 13.000 người trưởng thành tại Anh đã tham gia chế độ ăn 800 calo mỗi ngày này. Mục tiêu là giúp người tham gia giảm từ 10 – 15kg, mức giảm được cho là đủ để đưa bệnh vào trạng thái thuyên giảm ở nhiều trường hợp.

Bên cạnh chế độ ăn, bệnh nhân còn được hỗ trợ tư vấn 1-1, hướng dẫn duy trì lối sống lành mạnh, tái đưa thực phẩm tốt cho sức khỏe vào khẩu phần và giữ cân nặng ổn định sau khi giảm. Đồng thời, các loại thuốc điều trị tiểu đường và huyết áp sẽ được ngừng khi tình trạng cải thiện.

Như vậy, những thay đổi tưởng chừng rất nhỏ trong cuộc sống hàng ngày có thể là “chìa khóa vàng” giúp đẩy lùi tiểu đường tuýp 2, căn bệnh đang âm thầm ảnh hưởng đến hàng triệu người.

Nguyệt Hạ (Theo DailyMail)