Vấn đề bệnh bụi phổi bông xuất phát từ đâu ra?

Bệnh bụi phổi bông thường xảy ra với những người làm trong ngành dệt may, ảnh hưởng đến sức khỏe, tiềm ẩn nguy cơ dẫn đến biến chứng. Vậy nguyên nhân gây bệnh do đâu? Làm thế nào để điều trị? Cùng BVĐK Tâm Anh tìm hiểu tại bài viết sau!

Bệnh bụi phổi bông là gì?

Bệnh bụi phổi bông (hay bệnh phổi nâu, tiếng Anh: Byssinosis) là một dạng bệnh bụi phổi nghề nghiệp do hít phải bụi từ các loại sợi bông (cotton), đay, gai và lanh. Bệnh ảnh hưởng chủ yếu đến công nhân làm việc trong ngành dệt may. Tiếp xúc lâu dài với những loại bụi này có thể dẫn đến những bệnh lý hô hấp mạn tính như viêm phế quản và xơ hóa phổi. (1)

Nguyên nhân và cơ chế gây bệnh bụi phổi bông

Nguyên nhân và cơ chế gây bệnh về cơ bản như sau:

1. Tác nhân gây bệnh

Nguyên nhân gây bệnh phổi nâu là do hít phải các hạt bụi phát tán trong không khí từ quá trình xử lý các loại vải thô như cotton, đay, lanh và gai. Bệnh xảy ra phổ biến ở những người lao động làm việc trong ngành dệt may, đặc biệt ở công đoạn xử lý nguyên liệu, phân loại và kéo sợi. Thói quen hút thuốc lá, tiền sử mắc hen suyễn hoặc dị ứng có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

2. Cơ chế bệnh sinh

Nhiều nghiên cứu cho rằng tác nhân gây bệnh là nội độc tố được tìm thấy trong màng ngoài của vi khuẩn gram âm phát triển trên bông. Nội độc tố kích thích sự giải phóng oxit nitric, kéo theo phản ứng với superoxide, dẫn đến viêm và xơ hóa phổi. Điều này gây cản trở hoạt động hô hấp, dẫn đến tình trạng khó thở và những vấn đề sức khỏe khác.

Triệu chứng của bệnh bụi phổi bông theo giai đoạn bệnh

Bụi phổi bông có thể biểu hiện triệu chứng theo các giai đoạn cơ bản như sau:

Mall) Loa Kiểm Âm Bluetooth EDIFIER MR3/MR5 I Công Suất 36W | Bluetooth 5.4 |

1. Giai đoạn đầu (cấp tính)

Ở giai đoạn đầu, bệnh đặc trưng qua Hội chứng thứ Hai. Tức là các triệu chứng bùng phát vào ngày làm việc đầu tiên sau ngày nghỉ cuối tuần, thường rơi vào thứ hai và kéo dài đến hết ngày làm việc, sau đó giảm dần trong những ngày tiếp theo. Những biểu hiện thường gặp gồm:

• Ho kéo dài
• Tức ngực
• Khó thở, thở khò khè
• Hụt hơi
• Sốt nhẹ
• Mệt mỏi.

2. Giai đoạn muộn (mạn tính)

Nếu tiếp xúc với bụi bông trong thời gian dài, bệnh chuyển từ cấp tính sang mạn tính. Các triệu chứng xảy ra dày đặc mỗi ngày và không thuyên giảm kể cả khi đã đổi sang công việc khác. Bên cạnh những biểu hiện ở giai đoạn cấp tính, người bệnh có thể gặp kèm theo tình trạng ho có đờm, dẫn đến chẩn đoán nhầm với bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) hoặc viêm phế quản. Bệnh mạn tính có thể gây hẹp đường thở, sẹo phổi, suy giảm chức năng phổi, tăng nguy cơ nhiễm trùng, suy hô hấp và những biến chứng khác.

Chẩn đoán bệnh bụi phổi bông

Việc chẩn đoán bệnh gặp trở ngại do chưa có xét nghiệm đặc hiệu và dễ bị nhầm lẫn với hen suyễn hoặc các bệnh bụi phổi khác. Để chẩn đoán chính xác, cần kết hợp nhiều phương pháp khám lâm sàng và cận lâm sàng như:

• Khám lâm sàng:
  • Khai thác tiền sử nghề nghiệp: Những người làm việc trong môi trường tiếp xúc với sợi bông, gai, đay và lanh thường xuyên.
  • Triệu chứng lâm sàng: Bao gồm ho, khó thở và tức ngực, đặc biệt lưu ý khi triệu chứng diễn tiến nghiêm trọng hơn vào thứ hai và cải thiện vào những ngày khác trong tuần. Một số trường hợp khám phổi nghe tiếng ran nổ nhỏ ở đáy phổi.
• Khám cận lâm sàng:
  • Chụp X-quang ngực: Nghi ngờ khi kết quả có tình trạng tăng sáng, cơ hoành dẹt, khí phế thũng, vết mờ lan tỏa không rõ nét chủ yếu ở vùng phổi dưới.
  • Chụp CT ngực: Cân nhắc thực hiện khi kết quả chụp X-quang chưa chắc chắn hoặc phân biệt với các bệnh lý có biểu hiện tương tự.
  • Kiểm tra chức năng phổi (PFT): Sự suy giảm thể tích thở ra gắng sức trong giây đầu tiên (FEV1) dưới 80% giá trị dự đoán hoặc trong quá trình chuyển đổi lớn hơn 5%.
  • Xét nghiệm máu: Tăng số lượng bạch cầu huyết thanh có thể là dấu hiệu gợi ý.

Phương pháp điều trị và quản lý bệnh

Phác đồ điều trị bệnh có thể được bác sĩ chỉ định bao gồm (thông tin mang tính tham khảo):

1. Ngừng tiếp xúc với tác nhân gây bệnh

Người bệnh cần hạn chế tiếp xúc với bụi bông bằng các biện pháp tăng cường thông gió, đeo khẩu trang, đội mũ chống bụi hoặc dùng các thiết bị bảo vệ đường hô hấp. Trường hợp người lao động có triệu chứng nghiêm trọng hoặc xét nghiệm chức năng phổi cho thấy tắc nghẽn đáng kể có thể phải thay đổi công việc ít tiếp xúc với bụi hơn.

2. Điều trị bằng thuốc

Bác sĩ có thể chỉ định dùng các loại thuốc như thuốc giãn phế quản, thuốc chủ vận beta dạng hít tác dụng ngắn và dài hoặc corticosteroid dạng hít để cải thiện triệu chứng bệnh. Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc khi chưa được bác sĩ chỉ định nhằm hạn chế tác dụng phụ.

3. Các biện pháp hỗ trợ khác

Để nâng cao hiệu quả điều trị, bác sĩ có thể chỉ định áp dụng những biện pháp hỗ trợ như:

• Liệu pháp oxy: Cung cấp oxy bằng ống thông hoặc mặt nạ nếu nồng độ oxy trong máu thấp.
• Dùng máy xông khí dung: Người mắc bệnh mạn tính có thể được khuyến cáo sử dụng thiết bị xông khí dung.
• Vật lý trị liệu hô hấp: Tùy theo từng trường hợp, bác sĩ có thể hướng dẫn thực hiện những bài tập phù hợp giúp cải thiện tình trạng khó thở và phục hồi chức năng hô hấp.
• Cai thuốc lá: Cai thuốc lá là việc làm cần thiết giúp ngăn bệnh tiến triển nặng. Người bệnh có thể trao đổi với bác sĩ để được hỗ trợ cai thuốc hiệu quả.
• Tiêm vắc xin: Người bệnh nên tiêm vắc xin cúm và phế cầu theo khuyến cáo của bác sĩ để giảm nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp.

Biện pháp phòng ngừa bệnh

Để phòng ngừa bệnh có thể áp dụng các biện pháp dưới đây:

Tải VPBank

1. Đối với doanh nghiệp, cơ sở sản xuất

Những biện pháp phòng tránh bụi phổi bông với doanh nghiệp và cơ sở sản xuất có thể bao gồm:

• Lắp đặt hệ thống thông gió, hút và lọc bụi
• Kiểm tra và điều chỉnh nồng độ bụi định kỳ
• Vệ sinh khu vực làm việc và trang thiết bị, máy móc thường xuyên
• Trang bị đầy đủ dụng cụ bảo hộ lao động cần thiết
• Tuyên truyền về tác hại và cách phòng tránh bụi công nghiệp cho người lao động.

2. Đối với người lao động

Để hạn chế nhiễm các bệnh bụi phổi, người lao động cần lưu ý những điều sau:

• Khám sức khỏe định kỳ 1 – 2 lần/năm, chú ý kiểm tra sức khỏe hô hấp
• Tuân thủ quy định an toàn lao động, đeo khẩu trang và các thiết bị bảo hộ cần thiết trong quá trình làm việc
• Hạn chế đến những khu vực nhiều khói bụi nếu không cần thiết
• Giữ vệ sinh cá nhân, không hút thuốc lá.

Bệnh bụi phổi bông dễ bị nhầm lẫn với hen suyễn và các bệnh lý hô hấp khác. Điều này dẫn đến điều trị chậm trễ hoặc sai cách, có thể gây biến chứng nguy hiểm. Vì thế, người lao động có nguy cơ cần chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ hoặc thăm khám khi nhận thấy những dấu hiệu gợi ý như ho, khó thở và tức ngực để được chẩn đoán và can thiệp kịp thời.