Hiệu quả điều trị ‘thần tốc’ và cái bẫy chết người mang tên corticoid

Corticoid “con dao hai lưỡi”

Ngày 6/4, PGS.TS.BS Trần Quang Nam, Trưởng khoa Nội tiết, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM cho biết, tại đây đã tiếp nhận, điều trị cho bệnh nhân nam 50 tuổi nhập viện trong tình trạng huyết áp chỉ còn 80–90mmHg, cơ thể suy kiệt. Khai thác bệnh sử của bác sĩ từ người bệnh ghi nhận, ông đã sử dụng trong thời gian dài loại “thuốc gia truyền” dạng bột để trị ngứa. Mỗi lần uống là hết triệu chứng rất nhanh, nhưng khi tự ý ngưng dùng thuốc thì bệnh nhân đột ngột rơi vào nguy kịch.

Qua kết quả xét nghiệm, thăm khám chuyên sâu các bác sĩ phát hiện bệnh nhân bị suy tuyến thượng thận cấp do lạm dụng corticoid. Đây là một biến chứng nguy hiểm có thể gây tử vong nếu không xử trí kịp thời. Ê kíp bác sĩ điều trị đã hồi sức tích cực, truyền dịch và bổ sung hormone giúp bệnh nhân qua cơn nguy kịch. Đây chỉ là trường hợp điển hình trong số rất nhiều bệnh nhân phải nhập viện vì tự ý sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc có chứa corticoid hoặc sử dụng thuốc chứa hoạt chất này nhưng không tuân thủ chỉ định của bác sĩ.

Theo PGS Quang Nam, corticoid thực chất là hormone do tuyến thượng thận tiết ra, đóng vai trò quan trọng trong điều hòa chuyển hóa và giúp cơ thể chống lại stress. Trong y học, thuốc chứa corticoid được sử dụng rộng rãi để điều trị các bệnh lý viêm và tự miễn như hen phế quản, lupus ban đỏ, bệnh thận hư, bệnh phổi, dị ứng… Khi dùng đúng chỉ định và được kiểm soát chặt chẽ, đây là nhóm thuốc mang lại hiệu quả rất lớn. Tuy nhiên, corticoid luôn có hai mặt. Nếu lạm dụng hoặc dùng sai cách, đặc biệt là dùng liều cao kéo dài, thuốc có thể gây ra hàng loạt biến chứng nghiêm trọng.

Điều đáng lo ngại là trên thực tế, nhiều người dân đang tự ý sử dụng corticoid mà không hề biết. Các loại thuốc giảm đau, thuốc trị dị ứng, thuốc bôi ngoài da, thậm chí các sản phẩm gia truyền, thuốc xách tay hoặc được quảng bá trên mạng xã hội có thể chứa hoạt chất này. Điểm chung là chúng đều mang lại hiệu quả nhanh chóng, khiến người dùng dễ lệ thuộc.

Hàng loạt hệ lụy khó cứu vãn

Cơ chế của “cái bẫy” corticoid nằm ở chính tác dụng mạnh của nó. PGS Quang Nam cho biết, thuốc giúp giảm viêm, giảm đau, ức chế miễn dịch nên triệu chứng biến mất gần như tức thì. Nhưng khi đưa corticoid từ bên ngoài vào cơ thể trong thời gian dài, tuyến thượng thận sẽ bị ức chế, không còn tự sản xuất hormone. Nếu ngưng thuốc đột ngột, cơ thể không kịp thích nghi, dẫn đến thiếu hụt hormone trầm trọng và gây suy tuyến thượng thận cấp, có thể gây sốc và tử vong rất nhanh.

Không chỉ dừng lại ở đó, việc lạm dụng corticoid còn kéo theo hàng loạt hệ lụy khác. Các dấu hiệu được PGS Quang Nam chỉ ra gồm: cơ thể tăng cân nhanh, mặt tròn bất thường, tích mỡ vùng cổ gáy, da mỏng và dễ bầm tím. Bên trong cơ thể, thuốc gây tăng huyết áp, rối loạn đường huyết, thậm chí dẫn đến đái tháo đường. Hệ xương bị ảnh hưởng với nguy cơ loãng xương, gãy xương hoặc hoại tử khớp, đặc biệt là khớp háng. Sức đề kháng suy giảm khiến người bệnh dễ mắc các bệnh nhiễm trùng. Ở một số trường hợp, corticoid còn gây rối loạn tâm thần, mất ngủ kéo dài.

“Nguy hiểm ở chỗ nhiều người chỉ thấy cái lợi trước mắt mà không lường được hậu quả lâu dài. Đến khi biến chứng xuất hiện thì việc điều trị rất khó khăn, tốn kém, thậm chí không thể phục hồi hoàn toàn” – PGS Quang Nam cảnh báo.

Một thực tế khác khiến các bác sĩ hiện nay rất lo ngại là sự lan truyền của thông tin thiếu kiểm chứng trên mạng xã hội. Không ít người tin theo bác sĩ TikTok, bác sĩ Youtube, tự ý mua và sử dụng thuốc được quảng cáo là hiệu quả nhanh, chữa dứt điểm nhưng không biết thành phần của thuốc gồm những gì. Chính tâm lý muốn khỏi bệnh nhanh, ngại đi khám đã khiến nhiều người tự đẩy mình vào rủi ro lớn.

PGS Quang Nam cảnh báo, người dân cần đặc biệt thận trọng khi sử dụng bất kỳ loại thuốc nào cho hiệu quả quá nhanh, nhất là khi không rõ thành phần. Những dấu hiệu như tăng cân bất thường, mặt tròn, da mỏng, dễ bầm, yếu cơ… có thể là hậu quả của việc lạm dụng corticoid. Khi xuất hiện các triệu chứng như mệt mỏi kéo dài, chóng mặt, tụt huyết áp, buồn nôn sau khi ngưng thuốc, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay lập tức.

Corticoid trên thực tế là loại thuốc điều trị hiệu quả nhiều loại bệnh, nhưng việc sử dụng sai cách có thể biến nó thành “con dao hai lưỡi” nguy hiểm cho chính bệnh nhân. Để mang lại hiệu quả điều trị tối ưu, tránh nguy hiểm có thể xảy ra, cộng đồng cần tuân thủ nguyên tắc, mọi loại thuốc chứa corticoid phải được sử dụng theo chỉ định của bác sĩ, với liều lượng và thời gian cụ thể. Tuyệt đối không tự ý mua, tự ý dùng hoặc ngưng thuốc đột ngột.

Camera imou A32EP 3MP

Tầm xa hồng ngoại 10m với công nghệ hống ngoại thông minh. Chống ngược sáng HDR - Hỗ trợ đàm thoại 2 chiều - Hỗ trợ các tính năng thông minh: phát hiện chuyển động, phát hiện con người, phát hiện âm thanh bất thường, chế độ riêng tu, Smart tracking. Tích hợp còi báo động - Hỗ trợ chức năng Soft-AP, kết nối trực tiếp wifi camera không cần thông qua modem nhà mạng. Tích hợp Wi-Fi(IEEE802.11b/g/n), LAN, CLOUD (Imou Protect), ONVIF - Hỗ trơ khe cắm thẻ nhớ Micro SD max 256GB - Nguổn cấp: DC 5V1A, điện năng tiêu thụ - Chất liệu vỏ: Plastic. Đạt chứng nhận CE, FCC Xuất xứ: Trung Quốc ⁃ Bảo hành: 24 tháng. Trọn bộ sản phẩm bao gồm: -1 x Camera - 1 x Hướng dẫn Bắt đầu Nhanh -1x Bộ đổi nguồn -1x Cáp nguồn -1x Bọt gắn Hàng chính hãng imou bảo hành 2 năm toàn quốc