Cảnh báo những sai lầm khi chăm sóc trẻ mắc tay chân miệng tại nhà

Biến thể EV71-C1 mới (biến thể C1 của chủng EV71) lây lan nhanh và dễ chuyển nặng đột ngột, khiến việc trang bị kiến thức chăm sóc trẻ tại nhà trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Dược sĩ Nguyễn Văn Tiến Đức – Giám đốc Dược Pharmacity cung cấp lộ trình “vệ sinh – dùng thuốc – dinh dưỡng” khoa học để bảo vệ trẻ tối đa trước các nguy cơ biến chứng.

Theo dữ liệu từ Trung tâm kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC), bệnh tay chân miệng tại TP.HCM đang ở mức báo động với hơn 7.200 ca mắc từ đầu năm đến nay, tăng gấp 2,4 lần so với cùng kỳ năm trước. Đặc biệt, sự hiện diện của chủng độc lực cao EV71 trong 56% mẫu bệnh phẩm là nguyên nhân khiến dịch bệnh năm nay trở nên khó lường. Đứng trước nguy cơ bùng phát dịch này, làm thế nào để bảo vệ trẻ an toàn là câu hỏi lớn nhất của các bậc phụ huynh.

Rửa tay 20 giây là chưa đủ

Nhiều phụ huynh lo lắng tìm kiếm các loại hóa chất tẩy rửa mạnh, nhưng thực tế, các biến chủng vi rút tay chân miệng mới lại có lớp vỏ protein cực kỳ bền bỉ ngoài môi trường.

Dược sĩ Tiến Đức nhấn mạnh: “Tin tốt là bệnh hoàn toàn có thể phòng ngừa hiệu quả nếu thực hiện vệ sinh đúng cách. Tuy nhiên, trong bối cảnh các biến chủng mới có khả năng bám dính cao, việc rửa tay bằng xà phòng và nước sạch trong ít nhất 20 giây là biện pháp quan trọng nhất. Xà phòng không chỉ làm sạch mà còn giúp “gỡ” vi rút ra khỏi da và cuốn trôi theo dòng nước. Điều này đặc biệt cần thiết sau khi thay tã hoặc chăm sóc trẻ”.

Đối với đồ chơi, sàn nhà và các bề mặt trẻ thường xuyên tiếp xúc, cha mẹ nên vệ sinh hằng ngày bằng dung dịch sát khuẩn bề mặt chuyên dụng. Phụ huynh nên ưu tiên các sản phẩm có khả năng diệt vi rút mạnh, được kiểm chứng an toàn cho trẻ nhỏ và tuân thủ đúng hướng dẫn để cắt đứt chuỗi lây nhiễm từ mầm mống nhỏ nhất.

Cảnh báo sai lầm khi hạ sốt: Đừng gây áp lực lên gan, thận của trẻ

Sự xuất hiện của biến thể EV71-C1 khiến việc nhận diện bệnh khó khăn hơn. Thay vì phỏng rộ trên da, trẻ đôi khi chỉ sốt cao đơn thuần với tổn thương kín đáo nhưng diễn tiến bên trong cực nhanh. Điều này dễ khiến cha mẹ lo lắng, dẫn đến sai lầm khi nôn nóng hạ sốt cho con bằng mọi giá.

Dược sĩ Tiến Đức chỉ rõ: “Sai lầm phổ biến là dùng cùng lúc cả thuốc uống và thuốc đặt hậu môn chứa Paracetamol. Việc dùng “chồng liều” này gây quá tải đột ngột, dẫn đến nguy cơ ngộ độc và tổn thương trực tiếp cho gan, thận của trẻ”. 

Nguyên tắc “vàng” là tính liều theo cân nặng thực tế (không theo tuổi): 10 – 15 mg/kg mỗi lần, cách nhau ít nhất 4 – 6 tiếng. Với gel bôi miệng, cần đặc biệt cẩn trọng vì một số thành phần không an toàn cho trẻ dưới 2 tuổi; tốt nhất phụ huynh nên tham khảo ý kiến dược sĩ chuyên môn trước khi sử dụng.

Bổ sung vi chất và “nguyên tắc 3 không” trong thực đơn

Vì bệnh tay chân miệng chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, cuộc chiến với các vi rút thực chất là cuộc chiến của hệ miễn dịch. Tuy nhiên, vết loét miệng thường khiến trẻ bỏ bữa, dẫn đến suy kiệt và mất nước – yếu tố khiến bệnh dễ chuyển nặng. Dược sĩ Tiến Đức đưa ra giải pháp dinh dưỡng theo nguyên tắc: Mềm – Mát – Không chua.

• Thực phẩm phù hợp: Cháo loãng để nguội, sữa chua, sinh tố chuối hoặc bơ, thạch, pudding, nước dừa. Đây là những món giúp bé duy trì năng lượng mà không làm xót vết loét. Với trẻ bú mẹ, cần tiếp tục duy trì vì đây là nguồn kháng thể quý giá.

• Thực phẩm cần tránh: Tuyệt đối tránh đồ chua (cam, chanh, cà chua…), đồ nóng và thức ăn cứng, giòn để không làm tình trạng viêm loét nghiêm trọng hơn.

Về hỗ trợ phục hồi, chuyên gia đặc biệt lưu ý nguy cơ mất nước: “Phụ huynh nên chuẩn bị sẵn dung dịch điện giải như Oresol pha đúng tỷ lệ tại nhà. Ngoài ra, việc bổ sung kẽm (Zinc) giúp các vết loét mau lành và vitamin C liều phù hợp sẽ giúp củng cố hệ miễn dịch, tạo thêm nguồn lực cho trẻ”.

Xây dựng “hàng rào” phòng bệnh lâu dài

Kể cả khi trẻ đã hồi phục, việc củng cố sức đề kháng để phòng ngừa tái nhiễm là vô cùng cần thiết. Nền tảng quan trọng nhất vẫn là chế độ dinh dưỡng đa dạng hằng ngày với các nhóm chất thiết yếu:

• Nhóm giàu kẽm và sắt: Thịt, cá, trứng giúp tái tạo tế bào và hệ miễn dịch.

• Nhóm vitamin A: Rau củ màu vàng cam như cà rốt, bí đỏ giúp bảo vệ niêm mạc.

• Hỗ trợ hệ vi sinh: Sữa chua giúp trẻ ăn ngon và hấp thu tốt hơn.

Dược sĩ Đức cũng gợi ý cha mẹ có thể cân nhắc bổ sung kẽm và men vi sinh theo đợt cho trẻ kén ăn hoặc sau khi khỏi bệnh. Bên cạnh đó, giấc ngủ đủ và vận động ngoài trời cũng đóng vai trò then chốt nâng cao thể trạng.