Đầu năm 2026, 80.000 nhân viên công nghệ mất việc, một nửa là vì AI

Tờ Nikkei Asian Review con số 80.000 người mất việc chỉ trong 3 tháng đầu năm 2026 đang khiến thung lũng Silicon và các trung tâm công nghệ toàn cầu rung chuyển.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia đầu ngành, đây có lẽ mới chỉ là khúc dạo đầu của một cuộc đại tu nhân sự quy mô lớn khi “bóng ma” AI bắt đầu len lỏi sâu hơn vào các quy trình vận hành doanh nghiệp.

Những con số biết nói

Số liệu phân tích từ RationalFX cho thấy một bức tranh khá ảm đạm: Tổng cộng 78.557 nhân viên công nghệ đã bị cắt giảm trong khoảng thời gian từ ngày 1/1 đến ngày 1/4/2026. Trong số đó, Mỹ chiếm tỷ trọng áp đảo với 76,7% tổng số ca sa thải.

Đáng chú ý, gần một nửa số lượng cắt giảm toàn cầu, tương đương 37,638 vị trí, được cho là có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến việc triển khai AI và tự động hóa quy trình làm việc. Điều này cho thấy sự kỳ vọng của các doanh nghiệp vào khả năng thay thế con người của máy móc đang lớn hơn bao giờ hết.

Dưới góc nhìn của Babak Hodjat, Giám đốc AI tại Cognizant, một trong những nhà cung cấp dịch vụ IT lớn nhất thế giới, cơn bão sa thải hiện tại có thể chưa phản ánh đúng bản chất của sự tăng trưởng năng suất từ AI. Ông nhận định rằng việc cắt giảm lực lượng lao động hiện nay thường bị thúc đẩy bởi “kỳ vọng” rằng AI sẽ cải thiện hiệu suất, thay vì dựa trên những cải tiến thực tế đã đạt được.

“Đôi khi, AI trở thành kẻ đổ thừa từ góc độ tài chính. Ví dụ như khi một công ty tuyển dụng quá mức hoặc họ muốn tái cấu trúc quy mô, và mọi lỗi lầm đều được đổ lên đầu AI”, Hodjat chia sẻ.

Theo ông, phải mất ít nhất 6 đến 12 tháng nữa, các doanh nghiệp mới bắt đầu thực sự thấy được mức tăng năng suất thực thụ từ AI, và khi đó, làn sóng thay đổi nhân sự mới thực sự bước vào giai đoạn quyết định.

Cognizant là một ví dụ điển hình cho việc tự phá vỡ chính mình (self-disruption) để tồn tại. Dù phần lớn doanh thu vẫn đến từ mảng gia công quy trình kinh doanh (BPO) với mức tăng trưởng 9% trong năm 2025, công ty này đang ráo riết phát triển các công cụ “đặc vụ AI” (AI agents) để thay thế chính những công việc gia công truyền thống.

Tại các phòng thí nghiệm AI ở San Francisco và Bengaluru, Cognizant đang tinh chỉnh các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) và triển khai các hệ thống đặc vụ có khả năng tự vận hành. Hodjat thừa nhận: “Chúng tôi buộc phải làm vậy vì khách hàng yêu cầu AI phải được tích hợp nhiều hơn vào các dịch vụ IT. Kỳ vọng về năng suất khi chúng tôi viết code cho khách hàng đã thay đổi hoàn toàn”.

Dù các giải pháp AI “mỳ ăn liền” trên thị trường khá phổ biến, nhưng chúng thường thiếu tính bảo mật và độ tin cậy cần thiết cho cấp độ doanh nghiệp. Đây chính là “km cuối cùng” mà các công ty dịch vụ như Cognizant đang đặt cược để duy trì vị thế của mình trong kỷ nguyên mới.

*Nguồn: Nikkei