Từ giáo dục Israel nghĩ về cách dạy lòng yêu nước

Chazan không xem giáo dục Israel như một môn học đóng khung trong vài bài lịch sử, vài biểu tượng, hay những sự kiện chính trị. Ông gọi đó là một cách tiếp cận “quan hệ”. Trọng tâm không phải là Israel như một đối tượng đứng ngoài đứa trẻ, mà là sự gặp gỡ giữa đứa trẻ với Israel: gặp qua văn bản, ngôn ngữ, nghi lễ, âm nhạc, ký ức gia đình, chuyến đi, tranh luận xã hội, và cả những câu hỏi khó của hiện tại. Khi ấy, giáo dục bản sắc không còn là học thuộc căn tính, mà là tự mình đi vào căn tính ấy.

Israel tập trung giáo dục dựa vào con người khi quan niệm chủ thể của giáo dục Israel không phải là Israel, mà là con người đang xây dựng quan hệ với Israel. Nếu bắt đầu từ chương trình, sách giáo khoa, sự kiện … người ta dễ quên mất đứa trẻ đang nghĩ gì, cảm gì, nghi ngờ gì, tìm kiếm gì.

Một nền giáo dục bản sắc mà không chạm được vào thế giới bên trong của người học thì chỉ còn là bài phát biểu sắp xếp và gói vào thành bài giảng.

Điểm đáng chú ý nữa giáo dục Israel không được kể bằng một giọng duy nhất. Người ta nhắc nhiều tự sự Israel: tự sự Kinh Thánh, tự sự tôn giáo, tự sự Zionism, tự sự nhà nước hiện đại, tự sự cộng đồng Do Thái toàn cầu, và cả những tự sự không phải Do Thái. Điều đó cho thấy giáo dục bản sắc không nhất thiết phải làm cho lịch sử phẳng hơn. Ngược lại, chính khi người học được tiếp cận nhiều lớp nghĩa, nhiều văn bản, nhiều giọng nói, họ mới có cơ hội hình thành một tình yêu trưởng thành, không phải thứ tình yêu chỉ bao trong phòng kín.

Ở Israel giáo dục giá trị phải đi cùng đối thoại, không cổ vũ lối dạy áp đặt, nơi thầy cô giữ sẵn câu trả lời đúng còn học sinh chỉ việc nhắc lại. Triết lý đề cao việc đọc văn bản, đặt câu hỏi, tranh luận, học theo cặp, học qua tình huống đạo đức, học qua những vấn đề có thật của đời sống. Với những chủ đề liên quan đến quê hương, quyền lực, đa số – thiểu số, xung đột, trách nhiệm, niềm tin, không thể chỉ có một lối học chép bài. Câu hỏi đẹp đôi khi quan trọng không kém câu trả lời đúng.

Một môi trường giáo dục Israel không chỉ có giờ học về Israel, mà còn có ngôn ngữ Hebrew, bài hát, biểu tượng, thức ăn, nghi lễ, trại hè, bảo tàng, chuyến đi, gặp gỡ người thật, cộng đồng thật. Người ta gọi đó là môi trường “nhập thân”, nơi người học được đẵm mình trong văn hoá, chứ không đứng ngoài nhìn văn hoá như một bảo tàng các vật trưng bày.

Mua Hàng với Shopee

Nhìn sang Việt Nam, ta thấy có nhiều điều gần gũi. Ta cũng có một lịch sử dài, một nền văn hoá nhiều tầng, một ký ức dân tộc vừa hào hùng vừa đau xót. Tiếng Việt, làng xã, ca dao, văn học, tín ngưỡng, chiến tranh giữ nước, đổi mới, biển đảo, cộng đồng 54 dân tộc, người Việt ở nước ngoài… đều là chất liệu lớn để giáo dục lòng yêu nước và trách nhiệm công dân. Nhưng khi đi vào nhà trường, nhiều chất liệu ấy lại chưa được làm giàu lên tương xứng với tiềm năng. Ở đó giá trị đạo đức thành lời khuyên và yêu nước dễ trở thành một dạng bài văn mẫu.

Điều Việt Nam có thể học không phải là sao chép Israel. Bối cảnh của họ rất khác ta. Nhưng ta có thể học cách họ đặt vấn đề: dạy về đất nước không phải để học sinh nhắc lại những nội dung đã chuẩn bị sẵn, mà để các em xây dựng một quan hệ trưởng thành với đất nước mình. Yêu nước không chỉ là tự hào. Yêu nước còn là hiểu, là biết đau trước cái sai, biết xấu hổ trước sự giả dối, biết bảo vệ điều đúng, biết chịu trách nhiệm với cộng đồng.

Từ đó, giáo dục lịch sử, văn hoá, công dân ở Việt Nam cần bớt dạy kết luận và tăng khả năng đối thoại với tư liệu. Học sinh phải được đọc văn bản gốc, xem bản đồ, nghe nhân chứng, đến di tích, tranh luận về những vấn đề thật, hiểu rằng lịch sử không phải cái kho để lấy dẫn chứng minh hoạ, mà là dòng chảy đã tạo nên mình và dân tộc mình. Một chuyến đi bảo tàng không nên kết thúc bằng bản thu hoạch sao chép. Một bài học về biển đảo cần phải nối với sinh kế ngư dân, luật pháp quốc tế, môi trường biển, chủ quyền quóc gia và trách nhiệm công dân.

Nhà trường cũng phải tự nhìn lại văn hoá của mình. Không thể dạy trung thực trong một môi trường chạy theo thành tích được thổi phồng. Không thể dạy sáng tạo nếu lớp học chỉ thưởng cho câu trả lời an toàn mafkhoong có rủi ro sai sót. Càng không thể dạy trách nhiệm công dân nếu học sinh không có cơ hội tham gia những việc nhỏ của cộng đồng. Giá trị đi vào trẻ em chủ yếu bằng tấm gương và bằng cách người lớn tổ chức đời sống quanh các em.

Cuối cùng, vẫn là người thầy. Chazan nhấn mạnh người dạy Israel phải là người có quan hệ thật với điều mình dạy. Với Việt Nam cũng vậy. Giáo viên lịch sử, ngữ văn, giáo dục công dân không chỉ cần giáo án; họ cần vốn văn hoá, khả năng đối thoại, sự ngay thẳng trí tuệ và bản lĩnh nói về điều khó mà không áp đặt. Học sinh có thể quên một niên đại, nhưng chúng thường không quên cách một người thầy ứng xử với sự thật.

Công Tơ Điện Hunonic Entec - Giải Pháp Tiết Kiệm Năng Lượng Thông Minh Điều Khiển

Chi tiết Địa chỉ tổ chức chịu trách nhiệm hàng hóa Tên tổ chức chịu trách nhiệm hàng hóa Khu vực xuất xứ Thời hạn bảo hành Điện áp đầu vào (V) Công suất (W) Loại bảo hành Thương hiệu 750 KIM GIANG HUNONIC HÀ NộI Việt Nam 12 tháng 220v 14000 Bảo hành

Bài học đáng giá nhất từ triết lý giáo dục Israel có lẽ là: không học lịch sử đất nước như một bài học thuộc lòng mà làm cho đất nước trở thành một mối quan hệ sống trong tâm trí học sinh từ nơi mình sinh sống như mái đình, cây đa, bờ tre, gốc rạ hay những con đường. Khi đó, giáo dục truyền thống mới không cũ, giáo dục công dân mới không cứng nhắcvà giáo dục lòng yêu nước mới thoát khỏi chiếc áo của tư duy áp đặt từ sách giáo khoa và từ thầy cô.