Theo bác sĩ Trần Đăng Trường, Khoa Nội Thần kinh, Bệnh viện đa khoa Thủ Đức (TP.HCM), thực chất đột quỵ và đột tử hoàn toàn khác nhau về cơ chế, cách nhận biết và xử trí ban đầu.
Bệnh nhân nam T.T.K (62 tuổi, có bệnh nền tăng huyết áp) đột ngột bị méo miệng, yếu tay phải và nói khó. Khi đến khám tại Bệnh viện đa khoa Thủ Đức, các bác sĩ nhận định đây là trường hợp có nguy cơ đột quỵ điển hình; bệnh nhân sau đó được tiếp tục theo dõi kỹ để đề phòng cơn đột quỵ bất ngờ.
Trường hợp khác là bệnh nhân nam H.V.T (45 tuổi, có thói quen hút thuốc), đang chơi thể thao thì đột ngột ngã quỵ. Bệnh nhân không thở, không còn mạch, khi được đưa đến bệnh viện, các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân T. đã ngừng tim do rung thất (liên quan bệnh mạch vành tiềm ẩn) – một tình trạng đột tử tim mạch.
Đột quỵ thường gặp ở người lớn tuổi, đặc biệt là người bị tăng huyết áp lâu năm
ẢNH MINH HỌA: N.Q TẠO TỪ AI
“Đột quỵ liên quan đến não, đột tử chủ yếu do tim”
Đột quỵ xảy ra khi mạch máu não bị tắc hoặc vỡ, làm một vùng não bị tổn thương. Theo bác sĩ Đăng Trường, đột quỵ có 2 dạng chính:
- Nhồi máu não (khoảng 85% số ca): Mạch máu bị tắc do huyết khối hoặc máu đông từ tim, động mạch cảnh trôi lên não.
- Xuất huyết não (khoảng 15% số ca): Mạch máu bị vỡ, máu tràn vào nhu mô não, làm tăng áp lực nội sọ.
Trong khi đó, theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), đột tử là tình trạng tử vong tự nhiên xảy ra rất nhanh, thường trong vòng 1 giờ từ khi xuất hiện triệu chứng. Nguyên nhân chủ yếu liên quan đến tim mạch:
- Rối loạn nhịp tim ác tính (rung thất, nhịp nhanh thất).
- Nhồi máu cơ tim cấp.
- Ngừng tim đột ngột.
“Đột quỵ và đột tử khác nhau ở cơ quan bị ảnh hưởng và cách khởi phát. Đột quỵ liên quan đến não, xảy ra khi mạch máu não bị tắc hoặc vỡ, người bệnh lúc đầu có thể còn ý thức và có cơ hội cứu sống nếu được xử trí sớm. Trong khi đó, đột tử chủ yếu do tim, thường do ngừng tim hoặc rối loạn nhịp nặng, người bệnh thường mất ý thức ngay và khả năng sống còn phụ thuộc vào việc ép tim (CPR) kịp thời”, bác sĩ Đăng Trường cho hay.
Khi thấy người ngã quỵ, nên làm gì trước?
Theo bác sĩ Trường, khi thấy 1 người đột ngột ngã quỵ, việc đầu tiên cần làm là kiểm tra thở và mạch.
Nếu không thở, không bắt được mạch, cần nghĩ ngay đến ngừng tim/đột tử. Lúc này phải gọi cấp cứu và ép tim (CPR) ngay lập tức. Nếu người bệnh vẫn còn thở, còn mạch, khả năng cao liên quan đến đột quỵ hoặc nguyên nhân thần kinh.
Để nhận diện nhanh đột quỵ, bác sĩ gợi ý mọi người có thể dựa vào quy tắc FAST của Hiệp hội Đột quỵ Mỹ (ASA): 
Bộ phát wifi 4G di động mini ROOSEE M610, chuẩn wifi 6
- F (Face): Méo miệng.
- A (Arm): Yếu hoặc liệt tay chân một bên.
- S (Speech): Nói khó, nói đớ.
- T (Time): Ghi nhớ thời điểm khởi phát.
Chỉ cần một trong các dấu hiệu trên, cũng phải xem như đột quỵ và gọi cấp cứu ngay.
“Với trường hợp nghi đột quỵ, cần ghi nhận giờ khởi phát, đặt người bệnh nằm nghiêng an toàn, không cho ăn uống và nhanh chóng đưa đến bệnh viện có khả năng can thiệp đột quỵ”, bác sĩ Đăng Trường nhấn mạnh.
Ảnh: P.H tạo từ AI
Đột quỵ thường gặp ở người lớn tuổi, tăng huyết áp lâu năm
Theo bác sĩ Trường, đột quỵ liên quan chặt chẽ nhất với tăng huyết áp. Ngoài ra còn có tiểu đường, rung nhĩ, xơ vữa động mạch và hút thuốc lá. Đây là những yếu tố làm tổn thương mạch máu não theo thời gian.
Trong khi đó, đột tử thường gắn với các bệnh lý tim mạch như bệnh mạch vành, rối loạn nhịp tim, suy tim, bệnh cơ tim. Ở người trẻ, nguyên nhân có thể đến từ các bất thường điện học tim bẩm sinh mà trước đó không có biểu hiện rõ ràng.
Bác sĩ Trường cho biết thêm, đột quỵ thường gặp ở người lớn tuổi, đặc biệt là người bị tăng huyết áp lâu năm. Đột tử có thể xảy ra ở người lớn có bệnh tim, nhưng cũng có thể xuất hiện ở người trẻ do rối loạn nhịp tim bẩm sinh.
Bài viết gợi ý
- Công cụ hack iPhone mới bị lộ có thể âm thầm chiếm quyền hàng trăm triệu thiết bị chỉ qua một cú nhấp
Một công cụ tấn công iPhone cực kỳ nguy hiểm vừa bị phát hiện có thể xâm nhập thiết bị chỉ khi người dùng truy cập website. Đáng lo ngại, mã nguồn của nó đã bị lộ, mở đ�...
- Phó Thủ tướng: Phải hỗ trợ để doanh nghiệp công nghệ phát triển lớn mạnh hơn
- Chỉ còn cách duy nhất để giải quyết khủng hoảng Mỹ - Iran ở eo biển Hormuz?
- Thực đơn 189 món của phi hành gia Artemis II
- Đưa cháo đến bệnh viện cho bố chồng, trước cửa phòng tôi sững người khi nghe ông dặn dò y tá điều này
- 2 Cách làm BÁNH BỘT LỌC không nhồi bột không nắn bánh để qua ngày vẫn mềm ngon không bị cứng
- Hẹn hò hoàn mỹ Tập 247 I Hai người chưa từng yêu: cuộc gặp ở tuổi 35 #henhohoanmy
- Tình báo Mỹ: Ông Mojtaba Khamenei trực tiếp chỉ đạo chiến lược tác chiến của Iran