CRT là gì? Ưu nhược điểm và lý do màn hình CRT dần biến mất

Trong lịch sử phát triển của công nghệ hiển thị, màn hình ống tia âm cực từng giữ vai trò trung tâm và gần như không có đối thủ trong suốt nhiều thập kỷ. Tuy nhiên, khi các công nghệ màn hình phẳng hiện đại ra đời và không ngừng cải tiến, dòng màn hình truyền thống này dần bị đẩy vào quá khứ. Sau đây, Hoàng Hà Mobile sẽ phân tích toàn diện công nghệ hiển thị CRT, từ khái niệm, nguyên lý hoạt động đến ưu – nhược điểm và lý do vì sao tivi ống tia âm cực không còn được sử dụng phổ biến như trước.

CRT là gì?

Cathode Ray Tube hay còn gọi là màn hình ống tia âm cực, là công nghệ hiển thị sử dụng một ống chân không kích thước lớn để tạo hình ảnh thông qua việc kiểm soát các chùm electron. Trong suốt thế kỷ 20, công nghệ hiển thị truyền thống này từng được xem là tiêu chuẩn gần như tuyệt đối cho tivi và màn hình máy tính, trước khi các dòng màn hình phẳng hiện đại dần xuất hiện và phát triển.

Về bản chất, màn hình ống tia âm cực không hiển thị hình ảnh dựa trên hệ thống điểm ảnh cố định như LCD hay OLED ngày nay. Thay vào đó, hình ảnh được “vẽ” liên tục trên bề mặt hiển thị thông qua quá trình quét các chùm tia electron theo từng dòng, từ trái sang phải và từ trên xuống dưới. Khi electron va chạm vào lớp vật liệu phát quang bên trong ống, ánh sáng được tạo ra, hình thành nên hình ảnh mà người dùng quan sát được.

Dù ngày nay dòng màn hình này không còn xuất hiện phổ biến trong đời sống, vai trò lịch sử của công nghệ này vẫn mang ý nghĩa quan trọng. Chính màn hình ống tia âm cực đã đặt nền móng cho sự phát triển mạnh mẽ của ngành truyền hình và máy tính cá nhân trong giai đoạn đầu.

Nguyên lý hoạt động của màn hình CRT

Nguyên lý hoạt động của màn hình ống tia âm cực dựa trên quá trình di chuyển và kiểm soát các chùm electron trong môi trường chân không. Bên trong mỗi màn hình sử dụng ống tia âm cực là một ống thủy tinh kích thước lớn, trong đó phần đáy ống chứa súng điện tử, còn bề mặt phía trước được phủ một lớp phosphor có khả năng phát sáng.

Khi thiết bị hoạt động, súng điện tử sẽ phát ra các electron với tốc độ rất cao. Các chùm electron này được điều hướng thông qua hệ thống từ trường và điện trường, giúp chúng quét đều lên bề mặt hiển thị theo từng dòng ngang. Mỗi khi electron va chạm vào lớp phosphor, khu vực đó sẽ phát sáng trong một khoảng thời gian rất ngắn, từ đó hình thành nên hình ảnh liên tục.

Đối với tivi ống tia âm cực hiển thị màu, cấu trúc bên trong trở nên phức tạp hơn. Thay vì chỉ một súng điện tử, công nghệ hiển thị này sử dụng ba súng riêng biệt tương ứng với ba màu cơ bản gồm đỏ, xanh lá và xanh dương. Thông qua việc điều chỉnh cường độ của từng chùm tia, màn hình có thể tái tạo hàng triệu màu sắc khác nhau, đáp ứng nhu cầu hiển thị hình ảnh sống động.

Ưu điểm và nhược điểm của tivi CRT

Tivi sử dụng công nghệ ống tia âm cực từng là lựa chọn tiêu chuẩn trong nhiều thập kỷ nhờ chất lượng hiển thị ổn định và độ bền cao theo thời gian. Tuy vậy, bên cạnh những ưu điểm đáng ghi nhận, dòng màn hình truyền thống này cũng bộc lộ nhiều hạn chế, khiến nó dần nhường chỗ cho các công nghệ màn hình hiện đại hơn.

Ưu điểm

• Một trong những ưu điểm nổi bật nhất của tivi sử dụng công nghệ ống tia âm cực là chất lượng hiển thị mang tính tự nhiên cao. Màu sắc trên màn hình CRT thường có độ chuyển mượt, hạn chế hiện tượng rỗ hay vỡ hình. Độ tương phản cũng được đánh giá tích cực nhờ khả năng tái tạo màu đen sâu, do màn hình ống tia âm cực không phụ thuộc vào hệ thống đèn nền để phát sáng.
• Bên cạnh đó, công nghệ hiển thị truyền thống này còn sở hữu lợi thế rõ rệt về góc nhìn. Người xem có thể quan sát hình ảnh rõ ràng từ nhiều vị trí khác nhau mà không gặp tình trạng biến đổi màu sắc hay suy giảm độ sáng – hạn chế phổ biến trên các thế hệ LCD đời đầu.

• Ngoài ra, độ trễ tín hiệu gần như bằng không là một ưu thế kỹ thuật đáng chú ý. Chính đặc điểm này khiến dòng màn hình truyền thống từng được ưa chuộng trong những môi trường đòi hỏi phản hồi nhanh, chẳng hạn như chơi game hoặc hiển thị nội dung chuyển động tốc độ cao.
• Xét về độ bền, nhiều tivi ống tia âm cực có thể hoạt động ổn định trong hàng chục năm nếu được sử dụng đúng cách. Cấu trúc đơn giản cùng số lượng linh kiện điện tử không quá phức tạp giúp công nghệ màn hình này ít gặp lỗi vặt hơn so với nhiều dòng màn hình hiện đại.

Nhược điểm

• Trước hết là kích thước và trọng lượng. Một chiếc tivi CRT dù có màn hình nhỏ vẫn rất nặng và chiếm nhiều diện tích, gây khó khăn trong việc di chuyển và bố trí không gian sống.
• Một hạn chế đáng chú ý khác của tivi sử dụng công nghệ ống tia âm cực là mức tiêu thụ điện năng cao. Dòng màn hình truyền thống này cần nguồn năng lượng lớn để vận hành súng điện tử và duy trì hoạt động ổn định của các chùm tia electron, đồng thời tỏa nhiệt nhiều hơn so với các màn hình phẳng hiện đại.

• Xét về mặt công nghệ, màn hình ống tia âm cực gặp nhiều giới hạn trong việc nâng cao độ phân giải. Khi nhu cầu hiển thị hình ảnh chất lượng cao như HD, Full HD hay 4K ngày càng phổ biến, công nghệ hiển thị cũ không còn đáp ứng hiệu quả, cả về khả năng kỹ thuật lẫn chi phí sản xuất.
• Bên cạnh đó, các vấn đề liên quan đến môi trường và an toàn cũng là nguyên nhân khiến dòng tivi này dần bị loại bỏ khỏi thị trường. Màn hình sử dụng ống tia âm cực chứa chì và một số vật liệu khó tái chế, trong khi các tiêu chuẩn bảo vệ môi trường ngày càng được siết chặt, buộc các nhà sản xuất phải chuyển sang những công nghệ thân thiện hơn.

Tivi CRT – Từ màn hình lồi đến màn hình phẳng

Ở giai đoạn đầu, phần lớn tivi sử dụng công nghệ ống tia âm cực đều sở hữu mặt kính lồi, phản ánh đúng cấu trúc hình học đặc trưng của ống tia âm cực. Kiểu thiết kế này khiến hình ảnh có thể xuất hiện hiện tượng biến dạng nhẹ ở các góc, đồng thời làm tăng mức độ phản xạ ánh sáng trong quá trình quan sát.

Khi công nghệ dần phát triển, các nhà sản xuất đã tiến hành cải tiến thiết kế mặt kính phẳng hoặc gần phẳng hơn. Mục tiêu của sự thay đổi này là giảm méo hình, nâng cao tính thẩm mỹ và cải thiện trải nghiệm xem cho người dùng. Tuy nhiên, dù đã được tinh chỉnh, tivi mặt phẳng vẫn khó có thể cạnh tranh về độ mỏng và trọng lượng so với các dòng màn hình LCD hay LED hiện đại.

Bộ phát wifi 4G di động mini ROOSEE M610, chuẩn wifi 6

Sự chuyển dịch từ màn hình lồi sang màn hình phẳng trong công nghệ hiển thị này thực chất chỉ mang tính chất chuyển tiếp. Điều này cho thấy nỗ lực của các nhà sản xuất trong việc kéo dài vòng đời của dòng màn hình truyền thống, trước khi các công nghệ màn hình phẳng hiện đại hoàn toàn chiếm lĩnh thị trường.

So sánh màn hình CRT với LCD, LED, OLED

Vì sao màn hình CRT không còn được sử dụng phổ biến?

Nguyên nhân lớn nhất khiến công nghệ màn hình ống tia âm cực bị khai tử chính là sự phát triển vượt bậc của các dòng màn hình phẳng hiện đại. LCD, LED và OLED không chỉ sở hữu thiết kế mỏng nhẹ hơn mà còn đáp ứng hiệu quả nhu cầu về độ phân giải cao, khả năng tiết kiệm điện năng và tích hợp nhiều tính năng thông minh.

Bên cạnh đó, chi phí sản xuất và vận chuyển tivi ngày càng trở nên kém hiệu quả. Việc chế tạo các ống thủy tinh kích thước lớn, nặng và khó tái chế không còn phù hợp với xu hướng công nghiệp hiện đại, vốn ưu tiên tối ưu chi phí và thân thiện với môi trường.

Đồng thời, thói quen và nhu cầu của người dùng cũng có sự thay đổi rõ rệt. Người tiêu dùng ngày càng ưu tiên thiết kế gọn gàng, tính thẩm mỹ cao và khả năng đa năng. Chính sự thay đổi đồng thời từ công nghệ, thị trường và hành vi người dùng đã đưa tivi ống tia âm cực dần lùi về vai trò lịch sử.

Câu hỏi thường gặp về CRT

Trong quá trình tìm hiểu về màn hình ống tia âm cực, người dùng thường đặt ra nhiều thắc mắc liên quan đến khả năng sử dụng, mức độ an toàn cũng như giá trị thực tế của công nghệ hiển thị truyền thống này ở thời điểm hiện tại.

Màn hình ống tia âm cực có còn được sản xuất và bán trên thị trường không?

Hiện nay, màn hình và tivi sử dụng công nghệ ống tia âm cực hầu như không còn được sản xuất đại trà cho thị trường tiêu dùng phổ thông. Phần lớn các hãng điện tử lớn đã dừng hoàn toàn dây chuyền sản xuất dòng màn hình truyền thống này để chuyển sang LCD, LED và OLED – những công nghệ hiển thị phù hợp hơn với xu hướng sử dụng hiện đại.

Trên thị trường, CRT chỉ còn xuất hiện dưới dạng hàng tồn kho cũ, hàng đã qua sử dụng hoặc phục vụ một số mục đích rất đặc thù như thiết bị nghiên cứu, hệ thống hiển thị chuyên dụng. Vì vậy, người dùng gần như không thể tìm mua tivi mới với chế độ bảo hành chính hãng như các dòng tivi hiện nay.

Tivi sử dụng công nghệ ống tia âm cực có ưu điểm gì so với màn hình hiện đại?

Dù đã được xem là công nghệ lỗi thời, tivi ống tia âm cực vẫn sở hữu một số ưu điểm kỹ thuật nhất định. Tiêu biểu là độ trễ hình ảnh rất thấp, giúp hiển thị chuyển động mượt và phản hồi gần như tức thì. Bên cạnh đó, màn hình không phụ thuộc vào độ phân giải cố định, do đó có thể hiển thị nhiều chuẩn tín hiệu khác nhau mà không làm suy giảm chất lượng hình ảnh một cách rõ rệt.

Tải VPBank

Khả năng hiển thị màu đen sâu và góc nhìn rộng cũng là những điểm mà nhiều người dùng lâu năm vẫn đánh giá cao. Tuy nhiên, các ưu điểm này chỉ thực sự có ý nghĩa trong những nhu cầu sử dụng rất chuyên biệt.

Sử dụng tivi ống tia âm cực hiện nay có còn phù hợp không?

Trong bối cảnh nhu cầu giải trí và làm việc ngày càng cao, tivi CRT không còn là lựa chọn phù hợp cho người dùng phổ thông. Kích thước cồng kềnh, mức tiêu thụ điện năng lớn cùng những hạn chế về độ phân giải khiến tivi sử dụng công nghệ ống tia âm cực khó đáp ứng các nội dung hiện đại như truyền hình số, phim HD hay các nền tảng trực tuyến. Tuy vậy, với mục đích sưu tầm, hoài niệm hoặc sử dụng cho một số thiết bị đời cũ, dòng màn hình truyền thống này vẫn giữ được giá trị nhất định.

Màn hình ống tia âm cực có ảnh hưởng đến sức khỏe người dùng không?

So với các dòng màn hình hiện đại, màn hình sử dụng công nghệ ống tia âm cực từng khiến người dùng lo ngại về hiện tượng nhấp nháy và mức bức xạ rất thấp trong quá trình hoạt động. Trong điều kiện sử dụng bình thường, các thiết bị tivi này đạt tiêu chuẩn an toàn vẫn không gây nguy hiểm trực tiếp đến sức khỏe. Tuy nhiên, việc quan sát màn hình ống tia âm cực trong thời gian dài có thể gây mỏi mắt nhiều hơn so với màn hình phẳng thế hệ mới, chủ yếu do tần số quét và công nghệ hiển thị đã lỗi thời.

Lời kết

Sự thoái trào của màn hình CRT không xuất phát từ chất lượng kém, mà đến từ những giới hạn tự nhiên của một công nghệ đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử. Khi nhu cầu về thiết kế mỏng nhẹ, độ phân giải cao và khả năng tiết kiệm năng lượng ngày càng gia tăng, công nghệ màn hình ống tia âm cực không còn phù hợp với xu hướng phát triển chung. Dù vậy, những đóng góp của dòng màn hình truyền thống này đối với sự hình thành và phát triển của ngành truyền hình cũng như máy tính cá nhân vẫn là điều không thể phủ nhận.

XEM THÊM:

32 inch bằng bao nhiêu cm? Kích thước tivi 32 inch chuẩn

TCL của nước nào? Tìm hiểu thương hiệu và chất lượng tivi TCL