Động cơ máy bay Nga đầy ưu việt so với sản phẩm của Mỹ

Động cơ phản lực cánh quạt VK-800 của Nga, đang được thử nghiệm bay trong giai đoạn 2025 – 2026, đã cho thấy các đặc tính hiệu suất cao, là một lựa chọn thay thế xứng đáng cho loại GE H80 của Mỹ.

Dòng sản phẩm VK-800 gồm 3 phiên bản, với các cánh quạt nội địa mới, vượt trội hơn đối thủ cạnh tranh nước ngoài về hiệu quả sử dụng nhiên liệu, độ nhỏ gọn và trọng lượng nhẹ hơn.

Động cơ GE H80 của Mỹ được phát triển dựa trên thiết kế Walter M601 rất thành công của Séc, quen thuộc ở Liên Xô và Nga từ máy bay hai động cơ L-410.

Vào nửa cuối những năm 2000, nhà phát triển Séc đã được bán cho Tập đoàn General Electric của Mỹ. Để tạo ra động cơ GE H80 hiện nay, loại M601 đã được thiết kế lại, sử dụng bộ nén, blisk (đĩa nén hoặc quạt tích hợp với cánh quạt), cánh quạt và stato mới.

Kết quả là công suất đã tăng từ 780 mã lực trong phiên bản mới nhất của M601 lên 801 mã lực, và hiệu suất của động cơ GE H80 hiện nay đã tăng 10%.

Động cơ mang thương hiệu General Electric đã được bán trên thị trường châu Âu, Nga, Brazil và Argentina từ đầu những năm 2010. Hai phiên bản cải tiến khác – H75 và H85, cũng đã được phát triển, cho công suất lần lượt là 750 và 850 mã lực.

Việc phát triển động cơ VK-800S, dựa trên thiết kế động cơ trực thăng VK-800V từ những năm 2000, đã diễn ra với nhiều khó khăn trải dài từ năm 2015 đến năm 2022.

Sau đó, động cơ này được tích cực nghiên cứu do nhu cầu cấp thiết về một “trái tim” cho máy bay dân dụng LMS-901 Baikal và máy bay huấn luyện UTS-800.

Sau này, danh sách “khách hàng” được mở rộng bao gồm máy bay LMS-192 Osvey mới của Nga – Belarus và một số chiếc L-410 đã được sản xuất trước đó.

Thiết kế động cơ phản lực cánh quạt của Nga sử dụng một máy nén với 1 tầng ly tâm đơn, tải trọng cao, hiệu suất cao và 1 turbine một tầng, 1 buồng đốt ngược dòng và 1 turbine tự do hai tầng.

Năm 2025, VK-800 bắt đầu được thử nghiệm trên một “phòng thí nghiệm bay” ở Novosibirsk, dựa trên việc hoán cải chiếc Yak-40.

Các chuyến bay thử nghiệm chứng nhận với động cơ LMS-901 Baikal mới bắt đầu vào cuối năm 2025. Mặc dù có sự cường điệu quá mức xung quanh chương trình này trên một số phương tiện truyền thông, nhưng nó đang tiến triển khá tốt.

Những người chỉ trích dự án VK-800 cũng có thể thấy từ các thông số kỹ thuật được công bố của động cơ phản lực cánh quạt mới đó là thiết bị này khá ấn tượng, thậm chí còn thú vị hơn cả động cơ GE H80 nổi tiếng.

VK-800 có 3 phiên bản, với công suất cất cánh từ 806 đến 877 mã lực. Các thông số kỹ thuật khác: Trọng lượng khô – 140kg, mức tiêu thụ nhiên liệu riêng – 0,243kg/hp/h, chiều dài – 1m, chiều rộng – 0,59m, chiều cao – 0,58m.

Động cơ GE H80, với công suất cất cánh 800 mã lực, có kích thước lớn hơn về chiều dài – khoảng 1,7m và trọng lượng khô khoảng 180kg, đồng thời cũng tiêu thụ nhiều nhiên liệu hơn – 0,265kg/hp/h.

Việc sử dụng các phiên bản VK-800 trên 3 loại máy bay nội địa cho phép đạt được các đặc tính hiệu suất cần thiết mà không cần dựa vào động cơ nước ngoài.

Máy bay chở khách/đa dụng một động cơ LMS-901 Baikal có tầm bay lên đến 1.500km và tốc độ tối đa 300km/h, tải trọng khoảng 1 tấn.

Máy bay huấn luyện 1 động cơ UTS-800 có tầm bay lên đến 1.200km và tốc độ lên đến 460km/h. Máy bay chở khách hai động cơ LMS-192 Osvey dự kiến có tốc độ thiết kế khoảng 390km/h. Thông tin chi tiết về phiên bản động cơ được nâng cấp của L-410 vẫn chưa được công bố.

Vào năm 2026, máy bay Baikal, được trang bị động cơ VK-800, sẽ tiếp tục các chuyến bay theo chương trình chứng nhận.

Việc chứng nhận động cơ VK-800 và cánh quạt AV-901 dự kiến sẽ diễn ra vào quý đầu tiên của năm. Máy bay UTS-800, cũng được trang bị động cơ mới, dự kiến sẽ bắt đầu các chuyến bay kiểm tra. Chưa có khung thời gian cụ thể nào được công bố cho chiếc Osvey.

Trước đó có thông tin cho rằng tính đến đầu tháng 11/2025, đơn xin chứng nhận máy bay đã được nộp, việc chế tạo mô hình thử nghiệm đã hoàn thành, các thiếu sót đã được khắc phục và khuyến nghị đang xem xét. Nhà máy đang chuẩn bị các tài liệu báo cáo, và LMS-192 dự kiến sẽ nhận được chứng nhận kiểu loại vào năm 2029.