“Giờ G” đã điểm cho doanh nghiệp Việt: Khi năng lượng thông minh trở thành “lá chắn tài chính” sống còn

Khi các quy định ESG toàn cầu đang bước vào giai đoạn thực thi cao điểm, đặc biệt từ năm 2026, câu hỏi lớn nhất đặt ra cho cộng đồng doanh nghiệp Việt không còn là “có nên chuyển đổi xanh hay không”, mà là “làm thế nào để chuyển đổi xanh mà không phá vỡ bài toán tài chính?”.

Đây là điểm xuất phát của Green Innovation Summit – The Innovation Insider #2 , với chủ đề “Năng lượng thông minh cho sản xuất bền vững: Xu hướng 2026?” .

Sự kiện quy tụ hơn 200 lãnh đạo doanh nghiệp sản xuất, ban quản lý khu công nghiệp, chuyên gia công nghệ và đại diện cơ quan quản lý nhà nước – những người đang trực tiếp đứng trước áp lực phải ra quyết định trong giai đoạn bản lề của chuyển đổi xanh, cùng với sự đồng hành chiến lược từ Huawei – nhà cung cấp toàn cầu về cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin & truyền thông và các thiết bị thông minh.

2026 – năm mà “xanh” không còn là lựa chọn

Phát biểu mở đầu sự kiện, bà Lê Nguyễn Duy Oanh – Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển Công nghiệp Hỗ trợ (CSID), Sở Công Thương TP.HCM nhấn mạnh rằng, một trong những thách thức lớn nhất của doanh nghiệp Việt Nam hiện nay không chỉ nằm ở chi phí đầu tư, mà quan trọng hơn là sự thiếu vắng một khung hành động rõ ràng cho quá trình chuyển đổi.

Từ kinh nghiệm nhiều năm đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp công nghiệp trên địa bàn TP.HCM, bà Duy Oanh khuyến nghị các doanh nghiệp cần chủ động nghiên cứu và từng bước tích hợp các công nghệ mới, đặc biệt là năng lượng xanh, năng lượng tái tạo, song song với việc phát triển nguồn nhân lực sẵn sàng cho chuyển đổi kép “xanh và số”.

Theo bà, những định hướng này sẽ góp phần hình thành một hệ sinh thái chuyển đổi đủ điều kiện, giúp doanh nghiệp không chỉ chủ động thích ứng mà còn đo lường được lợi ích kinh tế thực chất, qua đó góp phần vào lực đẩy chung của vai trò đầu tàu kinh tế của TP.HCM trong giai đoạn phát triển mới.

Áp lực thị trường đang đến nhanh hơn khả năng chuẩn bị

Từ góc nhìn thị trường quốc tế, Bà Phạm Thị Ngọc Thủy – Giám đốc Văn phòng Ban Nghiên cứu Phát triển Kinh tế tư nhân (Ban IV) thẳng thắn chỉ ra một thực tế: năm 2026 sẽ là thời điểm “phân hóa” rõ rệt giữa các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo bà Thủy, khi các cơ chế như CBAM hay DPP được áp dụng đồng loạt, doanh nghiệp không còn nhiều “vùng đệm” để trì hoãn. Việt Nam hiện vẫn là nền kinh tế có cường độ phát thải trên một đơn vị GDP cao hơn mức bình quân của nhóm nước thu nhập trung bình. Nếu không sớm chuẩn bị dữ liệu carbon, hệ thống đo lường và quản trị ESG, doanh nghiệp không chỉ chịu chi phí thuế cao hơn mà còn có nguy cơ bị loại khỏi chuỗi cung ứng – một rủi ro mang tính cấu trúc, không dễ đảo ngược.

Thông điệp được nhấn mạnh không phải là sự lo ngại, mà là lời cảnh báo rõ ràng: xanh hóa không còn là câu chuyện hình ảnh hay truyền thông, mà là bài toán quản trị rủi ro sống còn.

Năng lượng thông minh: “Lá chắn” tài chính và xương sống của lộ trình Net Zero

Một điểm chung xuyên suốt các phiên thảo luận là: nếu không giải được bài toán tài chính, chuyển đổi xanh sẽ không thể đi xa. Đại diện Huawei Digital Power Việt Nam cho rằng, năng lượng thông minh chính là “điểm chạm” quan trọng nhất giữa mục tiêu bền vững và hiệu quả kinh doanh.

Thay vì nhìn năng lượng xanh như một khoản chi phí đầu tư lớn, doanh nghiệp đang dần tiếp cận nó như một công cụ quản trị chi phí dài hạn – từ giảm hóa đơn điện, tối ưu dòng tiền, đến kiểm soát rủi ro năng lượng trong bối cảnh giá điện và yêu cầu phát thải ngày càng biến động. Khi bài toán hoàn vốn được tính toán rõ ràng, chuyển đổi xanh không còn là gánh nặng, mà trở thành đòn bẩy cạnh tranh.

Đặc biệt, Đại diện Huawei Digital Power Việt Nam còn nhấn mạnh vào bài toán “minh bạch dữ liệu xanh” – một điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp Việt Nam “vượt rào” CBAM và các tiêu chuẩn khắt khe của EU.

Bộ phát wifi 4G di động mini ROOSEE M610, chuẩn wifi 6

“Trong bối cảnh các yêu cầu về thuế carbon ngày càng khắt khe, cùng với sự biến động của cấu trúc giá điện, mô hình điện mặt trời kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) đang trở thành lời giải chiến lược giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh tại các thị trường khó tính, đồng thời tối ưu chi phí vận hành. Thực tế cho thấy, việc triển khai BESS đã giúp một nhà máy dệt may tại Long An nâng tỷ lệ sử dụng điện xanh từ 40% lên 61% so với phương án chỉ lắp điện mặt trời, đồng thời tạo ra hơn 1 triệu USD doanh thu trong vòng 20 năm, qua đó đặt nền tảng vững chắc cho tăng trưởng bền vững và khả năng cạnh tranh dài hạn của doanh nghiệp Việt Nam.”

Phần trình diễn giải pháp công nghệ của Huawei tại sự kiện cũng cho thấy các giải pháp như biến tần thông minh và hệ thống quản trị điện năng kỹ thuật số có thể giúp nhà máy “nhảy vọt” về mức độ trưởng thành ESG, biến những con số phát thải vô hình thành dữ liệu quản trị cụ thể, từ đó tối ưu hóa dòng tiền và nâng cao giá trị doanh nghiệp.

Từ lý thuyết đến thực tế: những con số biết nói

Phiên thảo luận do Bà Trương Lý Hoàng Phi – Chủ tịch kiêm CEO IBP & InnoEx điều phối đã đưa câu chuyện trở lại đúng trọng tâm: xanh hóa có mang lại lợi ích kinh tế hay không?

Thứ nhất, khi áp lực về việc đầu tư và vận hành “công trình xanh” ngày càng gia tăng thì Kingspan Việt Nam là minh chứng sống động cho tư duy “xanh để tăng trưởng”. Thay vì nhìn nhận phát triển bền vững như một khoản chi phí tuân thủ, đơn vị này đã cam kết và đầu tư nhà máy “xanh” tại KCN Phú Mỹ – Nhà máy xây mới đầu tiên của Tập đoàn tại châu Á đạt chứng nhận LEED Platinum Phiên bản 4.

Bằng việc nghiên cứu và sử dụng giải pháp năng lượng từ Huawei Fusion Solar, Kingspan Việt Nam không chỉ là đơn vị tiên phong trong phong trào “xanh hóa” cho các doanh nghiệp sản xuất trong nước, mà còn thu về những con số tài chính ấn tượng, minh chứng cho khoản đầu tư sinh lời trực tiếp như: tiết kiệm hơn 02 tỷ tiền điện vận hành/ năm, thời gian hoàn vốn đầu tư hệ thống điện năng lượng mặt trời trong khoảng 06 năm.

Ở một góc nhìn vĩ mô hơn về hạ tầng, Ông Giang Ngọc Phương (Phó TGĐ Công ty cổ phần KCN Hiệp Phước, TP.HCM) khẳng định: chuyển đổi xanh hiện nay là một cuộc đua sinh tồn trước áp lực khắt khe từ thị trường Âu – Mỹ. Tuy nhiên, rào cản về vốn không nên là lý do để doanh nghiệp chần chừ. Insight quan trọng được rút ra từ thực tế tại KCN Hiệp Phước – nơi 74% doanh nghiệp đã sẵn sàng nhập cuộc – chính là: chưa cần đến những công nghệ triệu đô, doanh nghiệp có thể bắt đầu ngay từ việc “quản trị vận hành tinh gọn”. Chỉ bằng cách tối ưu hóa những hệ thống cốt lõi như lò hơi hay mạng lưới điện nội bộ, một doanh nghiệp đã có thể cắt giảm tới 35% điện năng tiêu thụ. Đây là bài học về sự thực dụng trong kinh doanh: x anh hóa từ tư duy quản trị trước khi xanh hóa bằng công nghệ đắt tiền.

Khép lại phiên thảo luận, với bề dày 42 năm lịch sử, Biti’s mang đến góc nhìn thực tế của một doanh nghiệp truyền thống nội địa khi đi tìm lời giải cho những “điểm nghẽn” trong quá trình chuyển đổi xanh. Bà Nguyễn Minh Giang (Giám đốc Phát triển bền vững Biti’s) cho biết:

“Tại Biti’s, qua rà soát dữ liệu, chúng tôi nhận thấy 93% phát thải đến từ việc sử dụng điện. Đây chính là động lực buộc chúng tôi phải tập trung giải quyết bài toán năng lượng.” Biti’s đã áp dụng chiến lược chuyển đổi đồng bộ: kết hợp giữa định hướng chiến lược từ ban lãnh đạo (Top-down) và sự đóng góp sáng kiến thực thi từ đội ngũ nhân viên (Bottom-up). Dù đã triển khai hệ thống Solar tại nhà máy Trà Vinh, bà Giang cũng thẳng thắn chỉ ra những rào cản về sự chưa đồng bộ giữa hạ tầng lưới điện KCN và các tiêu chuẩn PCCC khắt khe – những “điểm nghẽn” thực tế đòi hỏi doanh nghiệp phải sở hữu năng lực thích ứng linh hoạt thay vì chỉ chạy theo phong trào.

Green Innovation Summit – The Innovation Insider #2 không kết thúc bằng một tuyên bố lớn, mà bằng một sự đồng thuận ngầm: năm 2026 là thời điểm không thể chậm trễ. Doanh nghiệp Việt không thể tiếp tục nhìn chuyển đổi xanh như một “bài toán môi trường”, mà cần tiếp cận nó như một bài toán hiệu suất, chi phí và năng lực cạnh tranh dài hạn.

Trong bối cảnh đó, năng lượng thông minh không chỉ là giải pháp công nghệ, mà là một tư duy quản trị mới – nơi mỗi quyết định xanh đều được đo bằng dữ liệu, hiệu quả và giá trị kinh tế bền vững.