Nga công bố sẽ bàn giao 113 tàu vận tải mới cho khách hàng: “Phép màu” nào đã giúp họ làm được điều đó?

Đến năm 2030, các xưởng đóng tàu của Nga sẽ bàn giao 113 tàu vận tải các loại cho khách hàng. Số liệu này được ông Sergey Buyanov, Tổng Giám đốc Viện Nghiên cứu và Thiết kế Hạm đội Hàng hải Trung ương, trình bày vào ngày 2/4 tại hội nghị “Ngành đóng tàu Nga 2026” ở St. Petersburg. Con số được nêu bao gồm tàu chở hàng khô, tàu container, tàu chở dầu và tàu chở khí đốt.

Song song đó, việc đóng mới 32 tàu chở khách và tàu chở hàng kiêm chở khách (tàu du lịch, phà, tàu cánh ngầm) và 81 tàu hỗ trợ (tàu phá băng, tàu kéo) đang được tiến hành. Như vậy, tổng số tàu đang được đóng cho khách hàng Nga đến năm 2030 lên tới 226 chiếc.

Lộ trình bàn giao 113 tàu vận tải đến năm 2030 không chỉ dựa trên việc mở rộng quy mô nhà máy mà còn phụ thuộc vào việc thay đổi cốt lõi phương thức sản xuất. Ngành đóng tàu Nga đang chuyển dịch từ phương pháp lắp ráp truyền thống sang mô hình tích hợp công nghệ cao, tập trung vào ba yếu tố: Vật liệu chịu lạnh cực hạn, đóng tàu phân đoạn và hệ thống điều khiển nội địa.

Quy trình đóng tàu phân đoạn và mô hình hóa thông tin

Sự thay đổi lớn nhất trong công nghệ sản xuất hiện nay là việc áp dụng rộng rãi phương pháp đóng tàu theo phân đoạn. Thay vì xây dựng thân tàu theo cách tuần tự từ dưới lên trên, các tàu trọng tải lớn như tàu chở gas (LNG) hoặc tàu phá băng được chia thành các khối khổng lồ nặng hàng nghìn tấn. Các khối này được chế tạo song song tại các phân xưởng khác nhau, đã lắp đặt sẵn hệ thống đường ống, dây cáp và thiết bị bên trong trước khi được đưa đến đốc tàu để tổng lắp bằng các siêu cần cẩu có sức nâng trên 1.200 tấn.

Hỗ trợ cho quy trình này là công nghệ mô hình hóa thông tin công trình (BIM) và bản sao số. Các kỹ sư sử dụng phần mềm chuyên dụng để tạo ra một thực thể số chính xác đến từng milimet của con tàu. Điều này cho phép kiểm tra sự xung đột giữa các hệ thống kỹ thuật ngay trên máy tính, giúp giảm tỷ lệ sai sót khi lắp ráp thực tế xuống mức dưới 1%. Việc số hóa toàn bộ bản vẽ giúp đồng bộ hóa dữ liệu giữa nhà thiết kế và đơn vị thi công, rút ngắn chu kỳ sản xuất từ 15-20% so với phương pháp cũ.

Luyện kim và công nghệ hàn siêu cấu trúc

Để hoạt động ổn định trong môi trường băng giá khắc nghiệt của tuyến đường biển phương Bắc, công nghệ vật liệu là yếu tố sống còn. Nga đã tiêu chuẩn hóa việc sử dụng các loại thép cường độ cao hệ số F (Arc4 đến Arc7) cho vỏ tàu. Đây là loại thép có cấu trúc tinh thể đặc biệt, không bị giòn hóa ở nhiệt độ âm sâu (đạt ngưỡng -60°C). Quy trình tôi và ram thép được kiểm soát bằng máy tính để đảm bảo độ dẻo dai tối ưu dưới áp lực va chạm trực tiếp với các khối băng dày.

Đi kèm với vật liệu là công nghệ hàn laser hỗn hợp. Công nghệ này kết hợp năng lượng tập trung của tia laser với hồ quang truyền thống, cho phép tạo ra các mối hàn sâu, hẹp với tốc độ cao hơn gấp 3 lần so với hàn thông thường. Quan trọng nhất, nhiệt lượng tập trung giúp giảm thiểu sự biến dạng của các tấm thép mỏng, đảm bảo độ phẳng và tính khí động học cho thân tàu, đồng thời loại bỏ nhu cầu hiệu chỉnh nhiệt sau khi hàn, một bước vốn tốn kém và mất thời gian.

Hệ thống động lực và tự động hóa vận hành

Về công nghệ năng lượng, Nga đang tập trung vào hai hướng chủ đạo: Năng lượng hạt nhân dân dụng và động cơ chạy bằng khí hóa lỏng (LNG). Các tàu phá băng thế hệ mới được trang bị tổ hợp lò phản ứng RITM-200. Đây là công nghệ lò phản ứng nước nhẹ tích hợp, có cấu tạo nhỏ gọn giúp giảm trọng lượng tàu nhưng lại cung cấp công suất đẩy lên tới 60 MW tại trục chân vịt. Thiết kế này cho phép tàu hoạt động liên tục 7 năm mà không cần nạp lại nhiên liệu.

Ở khía cạnh điều khiển, các tàu vận tải mới được trang bị hệ thống quản lý tàu tích hợp (IAS) nội địa. Hệ thống này tự động hóa toàn bộ việc giám sát động cơ, hệ thống điện, và cân bằng tàu thông qua mạng lưới cảm biến dày đặc. Đặc biệt, công nghệ chân vịt biến bước và hệ thống đẩy Azipod (có khả năng xoay 360 độ) đang được nội địa hóa để tăng khả năng cơ động cho tàu trong điều kiện băng trôi phức tạp mà không cần sự trợ giúp của tàu kéo hỗ trợ tại các cảng nước sâu vùng Bắc Cực.

Sự kết hợp giữa đóng tàu phân đoạn, vật liệu chịu lạnh và tự động hóa điều khiển là nền tảng kỹ thuật giúp Nga thực hiện mục tiêu gia tăng sản lượng tàu đóng mới gấp 10 lần. Việc làm chủ những công nghệ then chốt này không chỉ đảm bảo tính kinh tế mà còn xác lập khả năng tự chủ hoàn toàn của Nga trong chuỗi cung ứng hàng hải toàn cầu, bất chấp các hạn chế về tiếp cận công nghệ từ bên ngoài.