S-400 chứng minh uy tín trong các kịch bản xung đột hiện đại, đề xuất mua ngay thêm 5 hệ thống

Việc tăng cường năng lực phòng không không chỉ là nhu cầu cấp thiết mà còn là yếu tố định đoạt cục diện trong các cuộc xung đột hiện đại, và Ấn Độ đang chứng minh tầm nhìn chiến lược của mình thông qua các thỏa thuận vũ khí mới nhất với Nga.

Tuần trước, Bộ Quốc phòng Ấn Độ đã chính thức đặt bút ký hợp đồng trị giá 4,5 tỷ Rupee (khoảng 46 triệu USD) với Tập đoàn xuất khẩu vũ khí nhà nước Rosoboronexport của Nga.

Thỏa thuận này tập trung vào việc mua sắm hệ thống tên lửa phòng không Tunguska cho Lục quân Ấn Độ. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm nâng cao năng lực phòng không đa tầng, giúp New Delhi đối phó hiệu quả với các mối đe dọa từ máy bay, thiết bị bay không người lái và tên lửa hành trình, đồng thời thắt chặt hơn nữa quan hệ đối tác quốc phòng chiến lược Ấn – Nga.

Song song với đó, Hội đồng Mua sắm Quốc phòng (DAC) do Bộ trưởng Quốc phòng Rajnath Singh dẫn đầu cũng đã phê duyệt đề xuất mua thêm 5 hệ thống tên lửa đất đối không tầm xa S-400 cho không quân.

Quyết định này được đưa ra chỉ vài tháng sau khi “rồng lửa” S-400 chứng minh hiệu quả tác chiến vượt trội trong Chiến dịch Sindoor – cuộc đối đầu quân sự ngắn nhưng khốc liệt giữa Ấn Độ và Pakistan vào tháng 5/2025.

Vai trò của hệ thống phòng không trong chiến tranh hiện đại

Theo RT, các cuộc xung đột đang diễn ra tại Ukraine và Trung Đông đã một lần nữa khẳng định tầm quan trọng sống còn của các hệ thống phòng không. Đây không chỉ đơn thuần là công cụ phòng thủ mà đã trở thành những khung công nghệ đa tầng, đóng vai trò quyết định trong việc bảo vệ tài sản chiến lược, ngăn chặn ưu thế trên không của đối phương và tạo tiền đề cho các hoạt động tấn công.

Trong chiến lược “phòng thủ đa lớp”, các hệ thống hiện đại như S-400, Patriot và Iron Dome kết hợp mạng lưới radar và tên lửa tầm xa, tầm trung và tầm ngắn để bảo vệ các mục tiêu giá trị cao, các thành phố, trung tâm chỉ huy, căn cứ quân sự và địa điểm hạt nhân. Bên cạnh việc đánh chặn máy bay chiến đấu, các hệ thống ngày nay còn phải đảm đương nhiệm vụ phát hiện và tiêu diệt các loại drone cỡ nhỏ, giá rẻ – vốn thường được sử dụng để làm quá tải và đánh lừa hệ thống phòng ngự.

Một hệ thống phòng không mạnh có thể thiết lập trạng thái “Chống xâm nhập vùng trời”, buộc máy bay đối phương phải hoạt động ở khoảng cách an toàn, từ đó hạn chế khả năng hỗ trợ các chiến dịch mặt đất của chúng. Các hệ thống tiên tiến như S-400 có thể ép các máy bay cảnh báo sớm (AEW&C) và máy bay tiếp dầu (FRA) của đối phương phải lùi xa khỏi chiến trường.

Chính vì vậy, Chế áp phòng không đối phương (SEAD) đã trở thành nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu trong các chiến dịch không quân. Các hệ thống hiện đại phải liên tục thích ứng để đối phó với những mối đe dọa mới như tên lửa hành trình bay cực thấp, tên lửa đạn đạo tốc độ cao và vũ khí siêu vượt âm.

Ngoài ra, chúng còn được tích hợp với hệ thống Tác chiến điện tử (EW) để làm nhiễu hoặc “mù” các cảm biến của đối phương, mang lại phương án tiêu diệt mềm bên cạnh việc tiêu diệt vật lý.

Khả năng cơ động “Bắn và chạy” cũng là một yếu tố then chốt, cho phép các đơn vị thay đổi vị trí nhanh chóng để tránh bị phát hiện. Trong ngoại giao và quân sự, một “lá chắn” phòng không vững chắc đóng vai trò là công cụ răn đe hiệu quả.

Tunguska: Giải pháp đánh chặn tầm ngắn hiệu quả

2K22 Tunguska là hệ thống phòng không tự hành bánh xích từ thời Liên xô, kết hợp độc đáo giữa pháo và tên lửa cho nhiệm vụ phòng không tầm thấp (SHORAD).

Hỏa lực: Trang bị tên lửa đất đối không 9M311 (tầm bắn 10km) và pháo tự động 30mm hai nòng tốc độ cao (lên tới 5.000 phát/phút), hiệu quả trong khoảng cách từ 200m đến 4km. Công nghệ: Cung cấp khả năng bảo vệ toàn diện trên một khung gầm duy nhất. Radar 360 độ có thể phát hiện mối đe dọa từ khoảng cách 18km, kết hợp với hệ thống điều khiển hỏa lực kỹ thuật số độ chính xác cao. Khả năng thích ứng: Với khung gầm bọc thép bánh xích, Tunguska có thể hành quân cùng xe tăng và xe chiến đấu bộ binh trên mọi địa hình và điều kiện thời tiết. Hệ thống còn có khả năng theo dõi quang học dự phòng, cho phép tác chiến ngay cả khi radar bị đối phương gây nhiễu điện tử.

Trong bối cảnh tác chiến hiện đại chuyển dịch sang chiến thuật bầy đàn drone, các khẩu pháo bắn nhanh của Tunguska là giải pháp kinh tế và hiệu quả cao cho Ấn Độ. Nó đóng vai trò là “chiếc ô” bảo vệ các đội hình lục quân cơ động vốn dễ tổn thương trước các cuộc không kích bất ngờ.

S-400: Năng lực răn đe tối thượng

S-400 là hệ thống tên lửa phòng không di động của Nga, sở hữu thông số ấn tượng: 4 loại radar và 4 loại tên lửa với các tầm bắn khác nhau. Khoảng cách phát hiện mục tiêu tối đa là 600km và có thể tiêu diệt mục tiêu ở khoảng cách 400km. Năm khẩu đội S-400 mà Ấn Độ ký kết năm 2018 có trị giá 5,43 tỷ USD (bao gồm cả tên lửa dự phòng).

Điểm mạnh của S-400 nằm ở khả năng liên kết dữ liệu giữa các đơn vị dưới sự chỉ huy tập trung. Một hệ thống có thể điều khiển 72 xe phóng với tối đa 384 tên lửa. Các tên lửa đều trang bị đầu đạn nổ định hướng để tối đa hóa khả năng phá hủy mục tiêu.

S-400 có thể đánh chặn mục tiêu ở tốc độ lên tới Mach 14 (17.000 km/h) và tiêu diệt các tên lửa hành trình bay thấp ở khoảng cách 40km. Khả năng chống tên lửa đạn đạo (ABM) của S-400 đạt ngưỡng tối đa theo các tiêu chuẩn hiệp ước quốc tế cũ.

Đặt mua F-35A rồi lại phải bỏ 6 chiếc chỉ vì nhiều thứ đáng lo

Một quốc gia phải cắt giảm số lượng mua F-35A vì nhiều lo ngại.

Về khả năng cơ động, hệ thống có thể di chuyển với vận tốc 60km/h trên đường nhựa và 25km/h trên địa hình phức tạp. S-400 chỉ mất 5 phút để chuyển trạng thái từ hành quân sang sẵn sàng chiến đấu, và thời gian phản ứng sau đó chỉ vỏn vẹn 10 giây.

Tải VPBank

Tính đến tháng 3/2026, Nga đã bàn giao 3 trên tổng số 5 hệ thống cho Ấn Độ. Đơn vị thứ 4 đang trong giai đoạn thử nghiệm cuối cùng để bàn giao vào tháng 5/2026, và đơn vị cuối cùng dự kiến hoàn tất vào tháng 11/2026 theo tiến độ đẩy nhanh.

Bài học từ “Chiến dịch Sindoor”

Bất chấp các đe dọa trừng phạt từ Mỹ thông qua đạo luật CAATSA, Ấn Độ vẫn kiên định với lựa chọn S-400. Trong Chiến dịch Sindoor, hệ thống này đã chứng minh vai trò “kẻ thay đổi cuộc chơi”. Tư lệnh Không quân Ấn Độ, Thống tướng AP Singh, đã ca ngợi S-400 là một công cụ răn đe đầy uy lực.

Có thông tin cho rằng S-400 đã bắn hạ gần 5 máy bay chiến đấu của Pakistan trong chiến dịch này. Đặc biệt, hệ thống đã lập kỷ lục tiêu diệt một mục tiêu giá trị cao ở khoảng cách lên tới 314km. Mặc dù phía Pakistan tuyên bố đã vô hiệu hóa được hai hệ thống S-400 tại Adampur và Bhuj, nhưng các phương tiện truyền thông quốc tế và bằng chứng thực tế cho thấy đây là những thông tin sai lệch.

Sau khi khai hỏa, các đơn vị S-400 đã nhanh chóng di chuyển vị trí theo đúng chiến thuật “bắn và chạy”. Sự hiện diện của Thủ tướng Modi và Bộ trưởng Quốc phòng Rajnath Singh tại các căn cứ này sau lệnh ngừng bắn là minh chứng rõ nhất cho sự sống sót và thành công của hệ thống.

Tại sao Ấn Độ cần nhiều S-400 hơn?

Tăng T-72B3 “xương sống” của Nga kết liễu từ hai mục tiêu trở lên

Kể từ khi chiến sự nổ ra, ước tính đã có khoảng 200 điểm sửa đổi được áp dụng vào thiết kế của T-72 nhằm tăng cường hỏa lực, khả năng bảo vệ và tính cơ động.

Với diện tích lục địa khổng lồ khoảng 3,287 triệu km2, đường biên giới đất liền 15.200km giáp 7 quốc gia và đường bờ biển dài 7.516km, Ấn Độ đối mặt với những thách thức an ninh đặc thù. Việc căng thẳng với hai láng giềng sở hữu vũ khí hạt nhân khiến nhu cầu phòng thủ trở nên cực kỳ bức thiết. Để so sánh, Israel với diện tích nhỏ hơn rất nhiều cũng cần tới 10 khẩu đội Iron Dome.

Do đó, việc mua thêm 5 hệ thống S-400 là hoàn toàn hợp lý. Về lâu dài, Ấn Độ dự kiến cần khoảng 20 hệ thống tầm xa tương tự. Mục tiêu này sẽ được hiện thực hóa thông qua dự án nội địa “Kusha” – hệ thống phòng không được kỳ vọng sẽ có sức mạnh tương đương S-400 và sau này là S-500.