Tại sao quạt vga không quay? Nguyên nhân và cách khắc phục hiệu quả

Việc quạt VGA không quay là tình huống khiến nhiều người dùng cảm thấy bất an, nhất là khi sử dụng PC gaming để chơi game hay làm những công việc nặng. Quạt tản nhiệt trên card đồ họa có nhiệm vụ then chốt giúp duy trì nhiệt độ hoạt động ổn định, bảo vệ phần cứng trước nguy cơ quá nhiệt và đóng vai trò quan trọng trong việc kéo dài tuổi thọ hệ thống. Trong bài viết này, Phong Vũ Tech News sẽ cùng bạn khám phá chi tiết các nguyên nhân và cách để khắc phục quạt VGA không quay.

I. Lý do tại sao quạt vga không quay?

1. Tính năng “Fan Stop” (0dB Technology)

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất gây ra việc quạt VGA không quay nhưng đây không phải là lỗi. Hầu hết các dòng card màn hình trung và cao cấp hiện nay từ ASUS (0dB Technology), MSI (Zero Frozr) hay Gigabyte (3D Active Fan) đều được trang bị công nghệ quạt thông minh. Tính năng này cho phép quạt ngừng quay hoàn toàn khi nhiệt độ GPU ở mức thấp (thường là dưới 50-60 độ C) để giảm tiếng ồn và tiết kiệm năng lượng. Nếu bạn chỉ đang lướt web hoặc xem phim, việc quạt không quay là hoàn toàn bình thường.

2. Bụi bẩn tích tụ quá dày

Sau một thời gian dài sử dụng mà không vệ sinh, bụi bẩn có thể bám dày đặc vào cánh quạt và trục quay. Lớp bụi này không chỉ cản trở luồng gió mà còn có thể chèn cứng vào trục motor, khiến quạt bị kẹt vật lý và không thể khởi động dù có điện cấp vào.​

3. Lỗi cấp nguồn (Dây PCIe lỏng hoặc hỏng)

Các dòng card màn hình rời mạnh mẽ thường yêu cầu nguồn phụ từ dây PCIe (6-pin hoặc 8-pin). Nếu dây nguồn này chưa được cắm, cắm không chặt, hoặc nguồn điện (PSU) không cung cấp đủ công suất, card màn hình có thể vẫn xuất hình (chạy ở chế độ safe mode) nhưng quạt sẽ không quay do thiếu điện áp 12V cần thiết cho motor quạt.​

4. Lỗi Driver hoặc Xung đột phần mềm

Driver card màn hình quá cũ hoặc bị lỗi xung đột với các phần mềm điều chỉnh tốc độ quạt (như MSI Afterburner, GPU Tweak chạy cùng lúc) có thể khiến tín hiệu điều khiển quạt (PWM) bị sai lệch. Điều này dẫn đến việc hệ thống “ra lệnh” cho quạt dừng quay dù nhiệt độ đang cao.

5. Quạt bị chết motor hoặc khô dầu

Đây là trường hợp hỏng hóc phần cứng thực sự. Sau nhiều năm hoạt động, dầu bôi trơn trong trục quạt (bearing) bị khô đi, hoặc cuộn dây đồng trong motor bị đứt, khiến quạt mất hoàn toàn khả năng quay.

​Tham khảo các sản phẩm card màn hình mới tại Phong Vũ!

II. Cách khắc phục quạt vga không quay

Tùy thuộc vào nguyên nhân xác định ở trên, bạn có thể áp dụng các giải pháp sau đây từ đơn giản đến phức tạp.

Điện Thoại Di Động Honor X6c 6GB + 128GB/256GB - Pin 5300mAh NFC - Camer

1. Kiểm tra nhiệt độ (Xác định chế độ 0dB)

Trước khi tháo máy, hãy kiểm tra xem có phải card đang ở chế độ nghỉ hay không.

• Sử dụng phần mềm như GPU-Z hoặc HWMonitor để xem nhiệt độ hiện tại.
• Nếu nhiệt độ dưới 55 độ C và quạt không quay, đây là tính năng bình thường. Hãy thử chơi một game nặng hoặc chạy phần mềm Stress Test (như Furmark) để đẩy nhiệt độ lên trên 60 độ C. Nếu lúc này quạt quay lại, card của bạn hoàn toàn bình thường.

2. Kiểm tra và cắm lại dây nguồn phụ

Để kiểm tra hãy mở thùng máy và quan sát kỹ cáp nguồn PCIe đang cắm vào card màn hình, đảm bảo đầu cắm nằm đúng vị trí trên card. Sau đó, nhẹ nhàng tháo cáp ra rồi cắm lại thật chắc tay cho đến khi nghe tiếng “tách” hoặc thấy chốt khóa đã gài kín, tránh để cáp lỏng lẻo gây mất nguồn cho VGA. Đồng thời, cần kiểm tra kỹ để chắc chắn bạn đang sử dụng đúng dây nguồn PCIe (thường được in hoặc dập ký hiệu PCI-E trên đầu cáp), tuyệt đối không dùng nhầm dây CPU 8-pin vì việc cắm sai loại dây có thể dẫn đến chập, cháy linh kiện và hư hỏng card màn hình.

3. Cập nhật Driver và Reset phần mềm điều khiển

Khi quạt card màn hình không quay do lỗi phần mềm, bạn nên ưu tiên cập nhật lại driver và đưa các thiết lập điều khiển quạt về trạng thái mặc định. Trước hết, vào Device Manager của Windows, tìm đến mục Display adapters, nhấp chuột phải vào đúng tên card màn hình đang dùng và chọn Update driver, sau đó làm theo hướng dẫn để cài driver mới hoặc kết hợp với bộ cài tải từ trang chủ NVIDIA/AMD và chọn chế độ “Clean Install” (cài đặt sạch) để loại bỏ hoàn toàn các thiết lập cũ có thể đang xung đột.

Tiếp theo, nếu có sử dụng phần mềm điều khiển như MSI Afterburner, hãy nhấn nút Reset (biểu tượng mũi tên xoay tròn) để khôi phục cấu hình quạt và fan curve về mặc định, phòng trường hợp trước đó bạn vô tình chỉnh tốc độ quạt về mức 0% khiến quạt không còn hoạt động.​

4. Vệ sinh và tra dầu cho quạt

Khi nhận thấy quạt bị kẹt hoặc quay rất nặng tay khi thử xoay bằng tay, bạn nên tiến hành vệ sinh thật kỹ khu vực bên trong hốc tản nhiệt bằng bình xịt khí nén hoặc chổi mềm để loại bỏ mọi bụi bẩn bám lâu ngày. Đối với những loại quạt có thể tháo rời trục và sử dụng cơ chế vòng bi kín, việc tháo nhẹ lớp tem ở sau tâm quạt, mở nắp cao su rồi nhỏ vài giọt dầu bôi trơn và nên dùng dầu chuyên dụng sẽ giúp quạt vận hành trơn tru trở lại.

Tuyệt đối không sử dụng các loại dung dịch tẩy rửa, vì sẽ làm hỏng quạt về lâu dài. Lưu ý, nhiều dòng quạt thế hệ mới có thiết kế vòng bi kín (sealed bearing) sẽ không thể bổ sung thêm dầu bôi trơn theo cách này nữa.

III. Một số câu hỏi thường gặp

1. Cách test quạt VGA

Để biết chắc chắn quạt có còn hoạt động hay không mà không cần chờ card nóng lên, bạn nên dùng phần mềm để kích hoạt thủ công (manual control). Phần mềm phổ biến và dễ dùng nhất là MSI Afterburner:

1. Tải và cài đặt MSI Afterburner.
2. Tại giao diện chính, tìm mục Fan Speed (%).
3. Nhấn vào nút Auto để tắt chế độ tự động (đèn Auto tắt).
4. Kéo thanh trượt lên mức 70-100% rồi nhấn nút Apply (dấu tích V).
   Nếu quạt rú lên và quay mạnh, motor quạt vẫn tốt và vấn đề chỉ nằm ở thiết lập phần mềm hoặc cảm biến nhiệt độ.

2. Khi nào quạt VGA quay?

Quạt VGA thường hoạt động dựa trên cơ chế điều chỉnh nhiệt độ tự động (Zero RPM hoặc Silent Mode), nhằm cân bằng giữa hiệu suất tản nhiệt và độ ồn.

Tải VPBank

Cơ chế hoạt động chung như sau:

• Dưới 50°C: Quạt sẽ ngừng quay hoàn toàn (0 RPM) để đảm bảo sự im lặng tuyệt đối khi máy tính bàn ở chế độ tải nhẹ (duyệt web, xem phim, làm việc văn phòng).
• Từ 50°C đến 70°C: Khi nhiệt độ GPU tăng lên, quạt sẽ bắt đầu quay ở tốc độ thấp (khoảng 30-50%) để tản nhiệt một cách nhẹ nhàng.
• Trên 75°C: Để bảo vệ chip đồ họa khỏi tình trạng quá nhiệt, quạt sẽ tăng tốc lên mức cao (60-100%) khi chơi game hoặc thực hiện các tác vụ nặng.

Lưu ý quan trọng: Ngưỡng nhiệt độ khởi động và tốc độ quạt chính xác có thể thay đổi tùy thuộc vào VBIOS do từng hãng sản xuất (ví dụ: ASUS, MSI, Gigabyte) thiết lập riêng cho từng dòng card đồ họa.

3. Quạt card màn hình quay chậm thì có sao không?

Nếu quạt quay chậm khi máy đang mát (tải nhẹ), thì đây là điều tốt vì nó giúp giảm tiếng ồn và tăng tuổi thọ quạt. Tuy nhiên, nếu bạn đang chơi game nặng, nhiệt độ GPU đã lên tới 80-90 độ C mà quạt vẫn quay lờ đờ, thì đây là vấn đề nghiêm trọng.

• Nguyên nhân: Có thể do motor bị yếu (sắp hỏng), trục bị khô dầu gây ma sát lớn, hoặc thiết lập Fan Curve trong phần mềm đang bị sai.​
• Hậu quả: Nếu không khắc phục, GPU sẽ tự động giảm xung nhịp (throttle) để hạ nhiệt, gây giật lag khi chơi game, hoặc tệ hơn là sập nguồn đột ngột.

IV. Tổng kết

Quạt VGA không quay thường là tính năng 0dB hữu ích hơn là lỗi. Bạn hãy bình tĩnh kiểm tra nhiệt độ và dùng phần mềm MSI Afterburner để test thủ công trước khi quyết định mang đi sửa chữa. Đa phần các trường hợp chỉ cần vệ sinh sạch sẽ và cập nhật driver là có thể giải quyết triệt để vấn đề, giúp VGA của bạn hoạt động êm ái và bền bỉ trở lại. Hãy theo dõi Phong Vũ Tech News để cập nhật các thông tin mới nhất về các sản phẩm công nghệ mới.

Bài viết liên quan:

• Card đồ họa tích hợp vs Card đồ họa rời có gì khác nhau?
• Hướng dẫn cách lắp card màn hình tại nhà đơn giản nhất
• Dấu hiệu hỏng card màn hình PC và cách khắc phục đơn giản