18 tuổi mắc sùi mào gà: Giáo dục giới tính thế nào cho ‘trúng’?

Giáo dục giới tính chưa đáp ứng thực tế?

Chia sẻ về vấn đề giáo dục giới tính, bạn N.H.T.B (17 tuổi, ở Tiền Giang), cho biết các kiến thức giáo dục giới tính em được học ở trường chỉ rơi vào khoảng 30-40% trang bị cần thiết.

“Em nghĩ ở trường cần dạy nhiều hơn, chi tiết hơn về kiến thức giáo dục giới tính. Bây giờ khi gặp các vấn đề nào nhạy cảm liên quan đến tình dục hoặc sức khỏe sinh sản, em thường tìm trên TikTok vì nhanh, nhiều thông tin và không bị ngại”, B. chia sẻ.

Tiến sĩ – bác sĩ chuyên khoa 2 Trà Anh Duy (Trung tâm sức khỏe Nam giới Men’s Health), giảng viên Khoa Tâm lý học (Trường đại học Khoa học xã hội và nhân văn TP.HCM) cho biết, hiện nay tại các trường học, giáo dục giới tính vẫn có nhưng chưa “trúng” vào đời sống thật.

ẢNH MINH HỌA: AI

Nhiều học sinh biết tên bệnh, biết “phải quan hệ an toàn”, nhưng lại không biết cụ thể dấu hiệu nào cần đi khám, bao cao su dùng thế nào cho đúng hoặc vì sao quan hệ đường hậu môn vẫn có nguy cơ mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục (STIs). Trong khi đó, bằng chứng cho thấy giáo dục giới tính học đường rất có ích nếu được làm bài bản.

Theo nghiên cứu của Barriuso-Ortega và cộng sự (2024) công bố trên Child & Youth Services Review, phân tích gộp 47 nghiên cứu cho thấy các chương trình giáo dục giới tính tại trường giúp cải thiện kiến thức, thái độ với bao cao su, sự tự tin khi sử dụng bao cao su và ý định quan hệ an toàn hơn. Vấn đề không nằm ở chỗ “có dạy hay không”, mà ở chỗ dạy có đủ cụ thể, thực tế và không né tránh hay không.

Gia đình là nơi đáng lẽ phải nói sớm nhất, nhưng…

Bác sĩ Duy cho biết, trong nhiều gia đình, cha mẹ vẫn chọn cách dặn con “đừng yêu sớm”, “giữ mình”, thay vì nói thẳng về cơ thể, ranh giới, đồng thuận và nguy cơ bệnh. Khi chủ đề tình dục bị phủ bằng sự ngại ngùng, người trẻ sẽ hiểu rằng đây là chuyện “không nên hỏi”, rồi tự đi tìm câu trả lời ở nơi khác.

Trong khi đó, theo nghiên cứu công bố trên JAMA Pediatrics, phân tích 52 nghiên cứu với 25.314 thanh thiếu niên cho thấy giao tiếp cha mẹ – con về tình dục có liên quan tích cực đến hành vi tình dục an toàn hơn. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh rằng gần 1/4 thanh thiếu niên cho biết chưa từng trao đổi chủ đề này với cha mẹ. Nói cách khác, gia đình không chỉ là nơi dạy đạo đức, mà còn là “hàng rào an toàn” đầu tiên nếu dám nói đúng lúc.

Theo bác sĩ Nguyên Phi Yến, Khoa Tâm thể, Bệnh viện đa khoa Thủ Đức, gia đình và nhà trường cần tạo môi trường an toàn, không phán xét, bắt đầu giáo dục giới tính từ sớm với nội dung phù hợp lứa tuổi và khuyến khích đối thoại cởi mở. 

Ảnh minh họa: AI

Vì sao nhiều bạn trẻ lại “học lỏm” qua mạng xã hội?

Bạn N.D (17 tuổi, ở Đắk Lắk) cho hay: “Từ trước tới nay, khi gặp các vấn đề ở vùng nhạy cảm, việc đầu tiên em làm là tra Google vì rất ngại chia sẻ với người khác”.

“Nhiều bạn trẻ ‘học lỏm’ kiến thức giới tính từ mạng xã hội vì có thông tin nhanh, kín, dễ hỏi, không xấu hổ. Nhưng đây cũng chính là nơi kiến thức nửa đúng nửa sai lan nhanh nhất”, bác sĩ Duy chia sẻ.

Tổng quan này cũng ghi nhận nam vị thành niên có xu hướng dựa vào internet và bạn bè nhiều hơn để tìm hiểu về tình dục. Đây chính là chỗ nguy hiểm vì người trẻ cần thông tin, nhưng lại lấy từ nơi dễ tiếp cận nhất chứ không phải nơi đáng tin nhất.

Theo bác sĩ Phi Yến, thanh thiếu niên thường tìm đến Google hoặc mạng xã hội vì tính ẩn danh, dễ tiếp cận và tránh được cảm giác xấu hổ khi hỏi trực tiếp về các vấn đề nhạy cảm như sức khỏe tình dục. 

Tuy nhiên, nhiều nguồn từ mạng xã hội có thể thiếu chính xác hoặc chưa đầy đủ. Việc thiếu giáo dục về cách nhận diện nguồn tin đáng tin cậy khiến người trẻ bắt đầu từ công cụ tìm kiếm chung thay vì các trang chuyên môn uy tín.

“Về mặt y học và sức khỏe cộng đồng, ca bệnh sùi mào gà ở người trẻ không còn là chuyện hiếm và khoảng trống lớn nhất hiện nay không chỉ nằm ở bệnh viện, mà nằm ở khâu giáo dục sớm. Nhà trường cần giáo dục giới tính theo hướng thực tế, dễ áp dụng và không né tránh; gia đình cần trở thành nơi con có thể hỏi mà không sợ bị mắng; còn hệ thống y tế cần đủ thân thiện để người trẻ dám đến khám sớm. Khi đó, việc phòng ngừa STIs và giảm biến chứng sẽ tốt hơn rất nhiều”, bác sĩ Duy nhận định.

Quang Hùng Studio