Bác sĩ bệnh viện tuyến đầu nói thẳng về virus Nipah

BS Dương Minh Tuấn (Khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện BM) cho biết, Nipah không phải là cái tên mới. Nó đã được nhắc đến từ rất lâu như một virus có thể gây viêm não nặng, tỷ lệ tử vong cao. Nó nằm trong sách, trong bài giảng, trong các tài liệu dịch tễ học suốt hơn 2 thập kỷ qua, chứ không phải bây giờ mới xuất hiện.

“Điều khiến Nipah thỉnh thoảng lại được nhắc đến nhiều là vì mỗi lần có một ổ dịch nhỏ ở đâu đó trên thế giới, thông tin lan rất nhanh. Hình ảnh, con số, từ khóa ”tử vong cao” dễ khiến mọi người có cảm giác một mối đe dọa lớn đang đến gần. Nhưng nếu nhìn lại y văn một cách kỹ càng hơn thì Nipah không phải là loại virus âm thầm lây lan rộng trong cộng đồng”, BS Dương Minh Tuấn nhận định.

Các con đường lây nhiễm của virus Nipah

Về bản chất, ổ chứa tự nhiên của Nipah là dơi ăn quả. Con người nhiễm virus chủ yếu khi có tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với dơi, thông qua dịch tiết của dơi làm ô nhiễm thực phẩm. Ở một số vùng Ấn Độ và Bangladesh, các nghiên cứu đã chỉ ra một con đường lây khá đặc thù: Uống nhựa cây chà là tươi bị dơi liếm hoặc làm nhiễm nước bọt trong đêm. Đây là thói quen mang tính địa phương, không phổ biến ở nhiều quốc gia khác.

“Một điểm cần nói rõ là Nipah có thể lây từ người sang người, nhưng không phải theo cách dễ dàng. Các nghiên cứu dịch tễ cho thấy lây truyền người – người thường xảy ra khi tiếp xúc rất gần, kéo dài, chủ yếu trong bối cảnh chăm sóc bệnh nhân, đặc biệt là tiếp xúc với dịch tiết hô hấp. Chính vì vậy, trong một số ổ dịch, đã ghi nhận nhân viên y tế hoặc người thân mắc bệnh. Tuy nhiên, Nipah không lây lan rộng trong cộng đồng như cúm, Covid-19 hay sởi, và cũng không tạo ra các chuỗi lây dài, âm thầm”, chuyên gia khẳng định.

BS Tuấn cho biết thêm: “Thực tế hơn 20 năm qua cho thấy các đợt bùng phát Nipah thường là những ổ dịch nhỏ, khu trú, được phát hiện và kiểm soát trong thời gian tương đối ngắn. Mỗi lần như vậy, truyền thông lại sôi lên một thời gian rồi lắng xuống, không phải vì che giấu gì đâu mà vì bản chất dịch tễ của virus này là như vậy”.

Khả năng lây lan rộng virus Nipah tại Việt Nam khá thấp

“Với Việt Nam, nguy cơ lây lan rộng trong cộng đồng là khá thấp. Chúng ta không có những tập quán ăn uống đặc thù như ở một số vùng Nam Á, cũng không có mức độ tiếp xúc gần với hệ sinh thái dơi ăn quả như những khu vực đã ghi nhận ổ dịch trước đây. Vì thế, người dân không nên hoảng loạn, lo lắng thái quá mỗi khi thấy tin tức về Nipah xuất hiện trên mạng”, BS Tuấn nói.

Tuy nhiên, không hoảng loạn nhưng cũng không được coi nhẹ. Nipah là virus có độc lực cao, tỷ lệ tử vong lớn, nên trong y học, điều quan trọng vẫn là phát hiện sớm, cách ly đúng và tuân thủ chặt chẽ các nguyên tắc kiểm soát nhiễm khuẩn, đặc biệt trong môi trường bệnh viện, đây là câu chuyện chuyên môn của hệ thống y tế.

Bởi vậy, vị bác sĩ khuyên, người dân trong sinh hoạt hàng ngày chỉ cần duy trì những nguyên tắc rất cơ bản: Ăn chín uống sôi, tránh sử dụng các loại thực phẩm hoặc đồ uống có nguy cơ bị nhiễm bẩn từ động vật hoang dã, không tiếp xúc trực tiếp với dơi hoặc động vật ốm, chết không rõ nguyên nhân. Khi có biểu hiện sốt cao, đau đầu nhiều, rối loạn ý thức, đặc biệt nếu có yếu tố dịch tễ bất thường, hãy đến cơ sở y tế để được thăm khám sớm thay vì tự điều trị ở nhà.

(Ảnh minh họa: Internet)