Bệnh viện Hiệp hội Y khoa Trung Quốc cảnh báo về “đại dịch” nghiêm trọng gây nên “thảm họa” cho nhân loại

Kháng kháng sinh là hiện tượng vi khuẩn tiến hóa để chống lại tác dụng của thuốc kháng sinh. Khi thuốc kháng sinh được sử dụng quá mức hoặc không đúng cách (tự ý dùng, không hoàn thành liệu trình), một số vi khuẩn sống sót và phát triển khả năng kháng thuốc.

Hậu quả là các bệnh nhiễm khuẩn trở nên khó điều trị hơn, đòi hỏi chi phí và thời gian chữa trị kéo dài, thậm chí có thể dẫn đến tử vong.

Gần đây, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã công bố một phân tích toàn diện về cuộc khủng hoảng kháng thuốc kháng sinh (AMR).

Theo đó, WHO khẳng định mức độ kháng kháng sinh đang lan rộng trên toàn cầu và phân bố không đồng đều giữa các khu vực. Cứ sáu ca nhiễm khuẩn được xác nhận trong phòng thí nghiệm trên toàn thế giới thì có một ca là do vi khuẩn kháng kháng sinh vào năm 2023.

Báo cáo Giám sát Kháng kháng sinh Toàn cầu năm 2025, do Hệ thống Giám sát Kháng kháng sinh và Sử dụng Kháng kháng sinh Toàn cầu (GLASS) của WHO biên soạn, dựa trên phân tích hơn 23 triệu ca nhiễm trùng được xác nhận bằng vi khuẩn học tại 104 quốc gia. Kết quả cho thấy tình trạng kháng thuốc cứu sống đang “cực kỳ cao và ngày càng gia tăng”, đặc biệt trong bối cảnh nguồn lực y tế hạn chế.

Điều này đồng nghĩa với việc nhiều phương pháp điều trị thông thường cho các bệnh phổ biến như nhiễm trùng đường tiết niệu (UTI) hay bệnh đường tiêu hóa có thể không còn hiệu quả như trước.

Báo cáo cho biết: “Kháng thuốc kháng sinh (AMR) là một trong 10 mối đe dọa sức khỏe toàn cầu hàng đầu, làm suy yếu hiệu quả của các phương pháp điều trị thiết yếu và khiến hàng triệu người có nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng không thể chữa khỏi”.

Ở một diễn biến khác, một báo cáo mới đây của Đại học Cát Lâm và Bệnh viện Hiệp hội Y khoa Bắc Kinh (Trung Quốc) đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về mức độ nghiêm trọng của vấn đề này.

Báo cáo chỉ ra rằng tình trạng kháng kháng sinh có sự khác biệt rõ rệt giữa các khu vực, phản ánh chính sách quản lý và hành vi lạm dụng thuốc kháng sinh trong kê đơn.

Tại một số khu vực châu Á, các chủng vi khuẩn như Escherichia coli và Klebsiella, có khả năng sản sinh beta-lactamase (enzyme làm bất hoạt kháng sinh), đang gia tăng đáng kể.

Trong khi đó, ở châu Âu và châu Mỹ, các vi khuẩn Pseudomonas aeruginosa và Acinetobacter baumannii, kháng kháng sinh carbapenem, cũng đang có xu hướng tăng dần.

Ngược lại, các quốc gia Bắc Âu duy trì mức kháng kháng sinh ổn định nhờ quy định kê đơn nghiêm ngặt, kiểm soát nhiễm khuẩn hiệu quả và giám sát chặt chẽ việc sử dụng kháng sinh.

Báo cáo kêu gọi các quốc gia cần có chính sách kiểm soát chặt chẽ việc kê đơn và sử dụng kháng sinh, hạn chế dùng khi không cần thiết và ưu tiên các phương pháp điều trị thông thường.

Không chỉ trong y học, việc sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi gia súc và trồng trọt cũng là một yếu tố đáng lo ngại. Các nhà nghiên cứu đề xuất áp dụng các phương pháp chăn nuôi tốt hơn, sử dụng vaccine cho động vật và loại bỏ dần kháng sinh trong chăn nuôi để tránh tồn dư kháng sinh trong thực phẩm, gây ra tình trạng kháng kháng sinh ở người tiêu dùng.

Tiến sĩ Từ Tuyết Tùng, trưởng nhóm nghiên cứu, cảnh báo: “Tình trạng kháng kháng sinh là bước đầu cho một đại dịch. Đánh giá của chúng tôi cho thấy các mô hình kháng thuốc kháng sinh liên tục thay đổi. Không một quốc gia nào có thể tự mình chiến thắng trong trận chiến này. Điều cần thiết là chiến lược thống nhất kết nối giữa y học, nông nghiệp và sinh thái”.

Ông nhấn mạnh: “Chỉ bằng cách tăng cường giám sát, tối ưu hóa sử dụng kháng sinh và thúc đẩy đổi mới, tìm ra những chất kháng sinh mới, chúng ta mới có thể ngăn chặn tương lai nơi các loại nhiễm trùng thông thường cũng có thể giết chết con người”.