Cảnh báo: Virus mới khiến trẻ mắc tay chân miệng chuyển nặng, tử vong rất nhanh

Ngày 31/3, thông tin từ Cục phòng Bệnh (Bộ Y tế) cho biết, từ đầu năm đến nay, cả nước hiện đã ghi nhận hơn 25.000 ca mắc bệnh tay chân miệng trong đó có 5 ca tử vong. Hai ca tử vong gần đây tại Đồng Nai và Cần Thơ cho thấy mức độ diễn tiến nhanh và khó lường của bệnh.

Theo báo cáo của Sở Y tế Đồng Nai, ca bệnh tử vong do tay chân miệng tại địa phương là bé trai 23 tháng tuổi, tạm trú tại phường Hố Nai. Trẻ khởi phát triệu chứng bệnh ngày 8/3/2026 và được đưa vào Bệnh viện Nhi Đồng Nai. Chỉ sau hai ngày, trẻ chuyển nặng và được chuyển lên Bệnh viện Nhi Đồng Thành phố (TP.HCM). Tại đây, trẻ được chẩn đoán tay chân miệng độ 4 kèm sốc tim, viêm cơ tim vào ngày thứ 5 của bệnh. Do tình trạng quá nặng, gia đình xin đưa về, trẻ tử vong tại nhà ngày 12/3. Điều tra dịch tễ của y tế địa phương cho thấy, hai tuần trước đó trẻ chỉ ở nhà, không ghi nhận tiếp xúc nguồn lây rõ ràng.

Trong khi đó, Sở Y tế Cần Thơ ghi nhận bé gái 4 tuổi khởi phát bệnh ngày 13/3 với các triệu chứng không điển hình như sốt, ho, sổ mũi, đau răng nên gia đình tự điều trị. Đến ngày 15/3, trẻ xuất hiện loét miệng, được chẩn đoán tay chân miệng độ 1 tại tuyến cơ sở. Tuy nhiên, chỉ sau hai ngày, bệnh diễn tiến nhanh lên độ 3 và được chuyển gấp lên Bệnh viện Nhi đồng Thành phố. Dù được điều trị tích cực, trẻ tử vong ngày 22/3 với chẩn đoán tay chân miệng độ 4 kèm viêm cơ tim cấp, nhiễm trùng huyết và phù não. Những trường hợp này cho thấy bệnh có thể khởi phát bằng triệu chứng nhẹ nhưng chuyển nặng trong thời gian rất ngắn.

Theo PGS.TS.BS Nguyễn Vũ Thượng, Phó Viện trưởng Viện Pasteur TP.HCM, dịch tay chân miệng năm nay đang bước vào chu kỳ 3 năm. “So với trung bình 5 năm, số ca hiện nay cao hơn, đặc biệt tỷ lệ ca nặng có xu hướng gia tăng. Từ cuối năm 2025, ghi nhận sự nổi lên của tuýp huyết thanh EV71 phân nhóm C1, khác với EV71 phân nhóm B5 từng gây dịch năm 2023. Một nghiên cứu cho thấy 39% (9/23) mẫu huyết thanh đã từng nhiễm B5 hoặc C4 trước đây giảm hiệu giá kháng thể với C1 so với B5 và C4. Nhóm nghiên cứu đã kết luận kháng thể từ người từng nhiễm B5 hoặc C4 có hiệu quả trung hòa giảm đối với virus C1 mới. Điều này cho thấy nếu trẻ nhiễm B5 trong đợt dịch trước đây vẫn có thể tái nhiễm C1”.

PGS Nguyễn Vũ Thượng cho biết thêm, phân tích dịch tễ cho thấy khoảng 80% ca mắc tay chân miệng tập trung ở trẻ dưới 3 tuổi, nhóm có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Môi trường nhà trẻ, mầm non tiếp tục là điểm nguy cơ cao khi trẻ tiếp xúc gần, dùng chung đồ chơi và khó kiểm soát vệ sinh cá nhân. Đáng lưu ý, virus có thể lây mạnh nhất trong tuần đầu và thậm chí lây trước khi có biểu hiện rõ ràng.

Từ thực tế điều trị, BS-CKII Nguyễn Minh Tiến, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Đồng Thành phố cho biết nhiều trường hợp nhập viện trong tình trạng nặng nhưng trước đó không có dấu hiệu điển hình. “Có trẻ chỉ sốt, quấy khóc hoặc nôn ói nhẹ nên dễ bị nhầm với bệnh lý thông thường. Khi xuất hiện dấu hiệu thần kinh thì bệnh đã chuyển nặng” – BS Tiến cảnh báo. Theo ông, đây là “điểm mù” khiến việc nhận diện bệnh bị chậm trễ.

Các chuyên gia nhấn mạnh “thời gian vàng” trong điều trị tay chân miệng rất ngắn. Phụ huynh cần đặc biệt lưu ý đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi có các dấu hiệu như sốt cao liên tục không hạ, giật mình chới với, run tay chân, quấy khóc bất thường, lơ mơ, nôn ói nhiều hoặc thở mệt. Đây là những biểu hiện cảnh báo biến chứng thần kinh và hô hấp – nguyên nhân chính dẫn đến tử vong.

Ở góc độ giám sát dịch, BS Lê Hồng Nga, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật Thành phố (HCDC) cho rằng nguy cơ dịch tiếp tục gia tăng là hiện hữu nếu không kiểm soát tốt từ sớm. Theo bà, việc phát hiện ca bệnh tại cộng đồng, đặc biệt trong các cơ sở mầm non, vẫn còn những khoảng trống. Nếu bỏ sót ca bệnh ban đầu, dịch có thể lan nhanh trong thời gian ngắn.

Thực tế cũng cho thấy hệ thống y tế cơ sở còn gặp khó khăn trong nhận diện sớm các ca không điển hình, trong khi việc phối hợp thông tin giữa điều trị và dự phòng đôi lúc chưa kịp thời, đặc biệt với các trường hợp bệnh nhân di chuyển giữa các địa phương. Điều này làm chậm quá trình truy vết và xử lý ổ dịch. Trong bối cảnh dịch bệnh gia tăng với biểu hiện không điển hình ở trẻ mắc bệnh, các chuyên gia cảnh báo nguy cơ bùng phát mạnh là hoàn toàn có thể xảy ra.