Có nên dùng men tiêu hóa để ‘giải cứu’ dạ dày sau những bữa cỗ Tết?

Tết miền Bắc khó trọn vẹn nếu thiếu bánh chưng, thịt đông, giò thủ, nem rán. Mâm cỗ đầy đạm, béo, tinh bột nhưng lại ít rau xanh và nước lọc khiến hệ tiêu hóa phải “gồng mình” hoạt động. Với người làm việc văn phòng, dạ dày vốn ít vận động và tiết men không nhiều, việc đột ngột tăng gấp đôi năng lượng nạp vào dễ làm thức ăn lưu lại lâu, sinh hơi, gây đầy bụng, ợ nóng.

Người có viêm dạ dày sẵn thường cảm nhận rõ hơn. Sau bữa cỗ, bụng căng tức, tối khó ngủ, sáng dậy miệng khô, cảm giác mệt mỏi kéo dài. Không ít người vì vậy vội tìm đến men tiêu hóa như một “phao cứu sinh”.

Theo Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, men tiêu hóa chỉ nên dùng trong những tình huống cụ thể, ngắn hạn. Thực tế, nhiều người đang dùng sai cách, kéo dài nhiều ngày hoặc tự ý tăng liều, khiến tiêu hóa rối loạn hơn, thậm chí che lấp bệnh lý tiềm ẩn.

Men tiêu hóa thường chứa các enzym như amylase giúp phân giải tinh bột, protease cắt nhỏ đạm và lipase phân giải chất béo. Khi ăn quá nhiều thịt mỡ, tinh bột, các enzym này có thể hỗ trợ tiêu hóa tốt hơn, giảm ứ đọng thức ăn và cảm giác đầy hơi sau bữa ăn. Tuy nhiên, hiệu quả chỉ đạt được nếu dùng đúng thời điểm và liều lượng.

Cách sử dụng được khuyến cáo là uống sau bữa ăn khoảng 30 phút, kèm nước ấm. Không nên uống cùng nước quá nóng, quá lạnh hoặc trà đặc vì có thể làm giảm hoạt tính của enzym. Men tiêu hóa cũng không phải loại thuốc nên uống trước bữa ăn như một thói quen hàng ngày.

Về mặt sinh lý, nếu quá phụ thuộc vào men từ bên ngoài, cơ thể có nguy cơ “ỷ lại”, cơ chế tự điều chỉnh tiết men tiêu hóa có thể bị ảnh hưởng. Lạm dụng kéo dài còn khiến người bệnh chậm đi khám, bỏ sót các bệnh lý thật sự như viêm dạ dày , loét dạ dày – tá tràng, rối loạn chức năng tụy.

Các chuyên gia khuyến cáo chỉ nên dùng men tiêu hóa trong vài ngày khi ăn uống quá tải, khó tiêu rõ rệt. Nếu triệu chứng đầy bụng, chướng hơi, ợ nóng kéo dài, người bệnh cần đến cơ sở y tế để kiểm tra nguyên nhân.

Những người bị viêm tụy mạn, viêm dạ dày, loét dạ dày – tá tràng cần đặc biệt thận trọng. Một số loại men có thể kích thích tiết dịch vị, làm tăng cảm giác cồn cào, đau rát. Việc dùng hay không cần có tư vấn của bác sĩ điều trị.

Trong trường hợp chỉ đầy bụng nhẹ, giải pháp tự nhiên thường an toàn hơn. Trà gừng mật ong, nước chanh mật ong loãng hoặc vài lát dứa tươi sau bữa ăn có thể giúp tiêu hóa dễ chịu hơn nhờ chứa enzym tự nhiên, đồng thời hạn chế nguy cơ hình thành thói quen lệ thuộc vào thuốc.

Dịp Tết cũng là thời điểm nhiều sản phẩm được quảng cáo với những lời hứa hấp dẫn như “thanh lọc”, “giải độc”, “giảm mỡ”, “bảo vệ gan”. Khi buộc phải lựa chọn, người tiêu dùng nên ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, thành phần ghi đầy đủ, liều dùng cụ thể và có tem, nhãn kiểm định theo quy định.

Không nên dùng nhiều loại cùng lúc, bởi mỗi viên uống đều phải qua gan và thận để chuyển hóa, đào thải. Uống càng nhiều, gánh nặng cho các cơ quan này càng lớn, trong khi lợi ích chưa chắc tương xứng. Người có bệnh mạn tính như tiểu đường, tim mạch, tăng huyết áp , mỡ máu, bệnh gan, bệnh thận càng cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng.

Để hệ tiêu hóa “dễ thở” hơn trong ngày Tết, các chuyên gia khuyến nghị tăng rau củ nhiều màu sắc, ưu tiên cách chế biến luộc, hấp, hầm, nấu chậm, chiên không dầu. Nên hạn chế rau củ quả nhiều vị ngọt, giàu tinh bột như bí đỏ, mít, sầu riêng.

Vận động nhẹ, đi bộ, tập thể dục, ngâm chân nước ấm hoặc tắm thảo dược cũng giúp cải thiện năng lượng, giảm mệt mỏi và hỗ trợ quá trình chuyển hóa. Giữ cân bằng ăn uống và sinh hoạt vẫn là “men tiêu hóa” an toàn và bền vững nhất cho cơ thể trong những ngày Tết.