Khi trẻ xuất hiện 2 dấu hiệu này, cha mẹ cần đặc biệt cẩn trọng

Những năm gần đây, các vấn đề về sức khỏe tâm lý ngày càng nhận được nhiều sự quan tâm, đặc biệt là ở nhóm trẻ em và thanh thiếu niên. Theo các nghiên cứu, nhiều vấn đề tâm lý ở trẻ thường khởi phát rất sớm, nhưng lại không được nhận diện và can thiệp kịp thời trong thời gian dài.

Bên cạnh đó, việc khó phát hiện sớm, năng lực hỗ trợ của y tế cộng đồng còn hạn chế, cùng với định kiến, kỳ thị đối với bệnh tâm thần vẫn đang cản trở trẻ em và thanh thiếu niên tiếp cận công bằng, kịp thời các dịch vụ hỗ trợ sức khỏe tinh thần.

Thế nào là một trạng thái tinh thần khỏe mạnh?

Về khái niệm sức khỏe tinh thần, PGS.TS Trịnh Nghị – Trưởng khoa Tâm thần Trẻ em, Bệnh viện An Định Bắc Kinh (thuộc Đại học Y khoa Thủ đô, Bắc Kinh, Trung Quốc) đưa ra định nghĩa:

Sức khỏe tinh thần là trạng thái mà cá nhân có thể đánh giá đúng bản thân, ứng phó được với áp lực thường ngày, học tập và làm việc hiệu quả, đồng thời có đóng góp tích cực cho gia đình và xã hội.

Một trạng thái tinh thần khỏe mạnh thường bao gồm các đặc điểm: Trí tuệ phát triển bình thường; Cảm xúc ổn định, tâm trạng tích cực; Nhận thức về bản thân tốt; Suy nghĩ và hành vi hài hòa, nhất quán; Quan hệ xã hội lành mạnh; Khả năng thích nghi tốt với môi trường sống.

Hai tín hiệu cho thấy trẻ cần được kiểm tra tâm lý

Không ít phụ huynh băn khoăn:

Trẻ hiếu động là nghịch ngợm bình thường hay tăng động?

Trẻ hay chớp mắt, nhăn mặt là thói quen hay biểu hiện của rối loạn tic?

Vận động vụng về có phải là dấu hiệu bệnh lý tâm thần?

Theo chuyên gia Trịnh Nghị, khi trẻ xuất hiện 2 tín hiệu sau, phụ huynh cần nghiêm túc cân nhắc khả năng rối loạn tâm lý và nên đưa trẻ đi thăm khám:

Thứ nhất, khi cảm xúc hoặc hành vi của trẻ không phù hợp với độ tuổi, trình độ nhận thức hay môi trường sống của trẻ.

Thứ hai, khi những vấn đề về cảm xúc và hành vi đó gây ảnh hưởng kéo dài, tạo ra đau khổ hoặc rắc rối liên tục cho chính trẻ, gia đình hoặc nhà trường.

Ba nhu cầu cốt lõi cho sự phát triển lành mạnh của trẻ

Trong một buổi tọa đàm trực tuyến trước đây với các chuyên gia đầu ngành về sức khỏe tâm thần trẻ em, PGS.TS Trịnh Nghị nhấn mạnh để một đứa trẻ phát triển khỏe mạnh, cần được đáp ứng đầy đủ ba nhu cầu tâm lý cơ bản:

Tính tự chủ: Trẻ có quyền được lựa chọn và quyết định một số việc phù hợp với độ tuổi.

Cảm giác năng lực: Trẻ cảm thấy mình làm được việc, có khả năng thành công và được công nhận.

Cảm giác thuộc về: Trẻ cảm nhận được mình được yêu thương, chấp nhận và bao dung.

Tải VPBank

Thực tế cho thấy, nhiều trẻ em hiện nay tuy được đáp ứng đầy đủ về vật chất, nhưng lại thiếu hụt nghiêm trọng ba nhu cầu tinh thần này, từ đó dễ dẫn đến các vấn đề tâm lý trong quá trình trưởng thành.

Sức khỏe tâm lý của trẻ không phải là điều gì quá xa xôi hay chỉ xuất hiện khi có biến cố lớn. Đôi khi, nó bắt đầu từ những thay đổi rất nhỏ trong cảm xúc và hành vi hằng ngày, nhưng nếu người lớn bỏ qua, những tín hiệu ấy có thể âm thầm tích tụ thành tổn thương lâu dài.

Với trẻ em, được lắng nghe, được thấu hiểu và được hỗ trợ kịp thời quan trọng không kém việc ăn đủ, ngủ đủ hay học giỏi. Gia đình chính là “tuyến phòng thủ” đầu tiên và quan trọng nhất cho sức khỏe tinh thần của con. Khi cha mẹ sẵn sàng quan sát, đồng hành và tìm kiếm sự trợ giúp đúng lúc, đó không phải là nuông chiều con, mà là đang giúp con có cơ hội lớn lên một cách lành mạnh và an toàn hơn.

Theo QQ