“Mẹ đỡ đầu” đặc biệt của những đứa trẻ bị bỏ rơi ở Hà Nội

“Mắc nợ” những sinh linh bé nhỏ

ThS.BS CKII Vũ Thị Thu Nga, Trưởng khoa Sơ sinh – Bệnh viện Đa khoa Đức Giang, có cơ duyên với chuyên ngành Sơ sinh vào những năm 2006–2008. Khi ấy, khoa chỉ là một đơn nguyên nhỏ với vài giường chiếu đèn. Ít bác sĩ chọn sơ sinh, bởi đây là lĩnh vực khó, áp lực lớn, rủi ro cao, thu nhập không nhiều và gần như không có cơ hội làm thêm ngoài giờ. Nhưng từ lời đề nghị “đi học để phát triển sơ sinh”, chị bước vào một con đường đầy thử thách nhưng cũng rất giàu cảm xúc.

Năm 2009, sau khi học xong trở về, chị nhận câu hỏi: có thể mở rộng đơn nguyên nhỏ bé ấy thành một khoa Sơ sinh độc lập không? Thời điểm đó, ở các bệnh viện đa khoa, việc tách riêng sơ sinh là điều không dễ. Nhưng bằng sự kiên trì của cả tập thể, đến năm 2014, khoa Sơ sinh chính thức được thành lập.

Sơ sinh là chuyên ngành của những khoảnh khắc. Diễn biến có thể thay đổi chỉ trong một, hai giờ. Một quyết định của bác sĩ có thể định hình cả cuộc đời một đứa trẻ.

“Áp lực rất lớn”, chị nói. Trẻ sơ sinh không biết nói, không thể kêu đau. Mọi chuyển biến đều âm thầm nhưng khốc liệt. Có những bác sĩ xin nghỉ việc vì không chịu nổi sức ép. Thu nhập ở bệnh viện công không cao, mở phòng khám riêng gần như không khả thi vì thời gian chăm sóc trẻ sơ sinh chỉ trong một, hai tháng đầu đời.

“Muốn ở lại với sơ sinh, phải thật sự yêu nghề.”

Điều giữ chị lại không phải chức danh Trưởng khoa. Đó là khoảnh khắc một em bé từ tím tái dần hồng lên. Là khi một nhịp tim yếu ớt trở nên rõ ràng hơn dưới bàn tay hồi sức. Là cảm giác vỡ òa khi sự sống quay về ngoạn mục.

Đêm mùng Một Tết và nhịp tim bé xíu

Chị không bao giờ quên buổi tối mùng 1 Tết giữa cao điểm dịch COVID-19. Một sản phụ nguy kịch, thai 28 tuần, nặng khoảng 700–800 gram, phải mổ cấp cứu. Các kíp sản, gây mê, hồi sức, sơ sinh cùng chuẩn bị. Tất cả đều hiểu: đây sẽ là một ca sinh đầy thử thách.

9 giờ tối, em bé chào đời – nhỏ xíu, tím tái, không tim trương, không khóc. Kíp sơ sinh lập tức hồi sức: bóp bóng, đặt nội khí quản, ép tim, dùng thuốc qua catheter rốn. Ba phút. Năm phút. Thời gian dài như ngưng đọng.

Rồi mười phút sau, da bé bắt đầu hồng lên. Phản xạ xuất hiện. “Tim chúng tôi như vỡ òa”.

Một giờ sau, em bé được chuyển sang Bệnh viện Nhi Trung ương, điều trị gần ba tháng và ra viện. Người mẹ không qua khỏi. Nhưng đứa trẻ ấy đã sống.

Giữa đêm Tết, khi ngoài kia là tiếng pháo hoa, trong phòng mổ chỉ có tiếng máy thở và nhịp tim bé nhỏ. Với chị, đó là một mùa xuân khác – mùa xuân của sự sống được níu giữ.

Những đứa trẻ không có vòng tay chờ sẵn

Không phải em bé nào đến với khoa cũng có mẹ đứng ngoài cửa chờ bế con. Từ năm 2014, khoa đã tiếp nhận nhiều trẻ bị bỏ rơi. Có em nằm trong bụi cây, có em sinh non 29 tuần chỉ nặng 1,2 kg. Có em được chăm sóc suốt ba tháng, từ 1,3 kg lên 5 kg trước khi được trao về gia đình mới.

Chị và đồng nghiệp gọi mình là “những người mẹ đầu tiên”. Từ giọt sữa đầu, cái thay tã đầu tiên, từng lần theo dõi cân nặng, từng đêm trực bên lồng ấp… tình cảm lớn dần theo từng ngày.

Khi trao con cho gia đình mới, cả khoa thường làm một clip chia tay. “Xem xong là khóc. Lần nào cũng khóc”, chị Nga chia sẻ.

Có bé nay đã học lớp 2, thỉnh thoảng quay lại thăm các “mẹ”. Có bé được gia đình gọi là “thần may mắn”. Có gia đình hiếm muộn cả chục năm, lên bệnh viện xin con bằng tất cả sự tha thiết.

Khoa không chỉ dựa vào hồ sơ pháp lý. Các bác sĩ lặng lẽ quan sát: sự kiên nhẫn, cách gia đình quan tâm, những chi tiết nhỏ trong từng lần thăm nom. Họ không nhận tiền, không can thiệp thủ tục. Họ chỉ muốn chắc rằng, đứa trẻ mình chăm bẵm suốt những tháng đầu đời sẽ được trao đúng nơi.

Chị từng gặp những bà mẹ trẻ hoang mang, sợ hãi. Có người bỏ con rồi quay lại. Có người không đủ can đảm. Với những trường hợp còn có thể níu giữ, chị kiên trì thuyết phục.

Ở nhà, chị dạy hai con trai từ khi còn học cấp hai về trách nhiệm. “Nếu có nhỡ nhàng, cứ mang con về, mẹ nuôi. Không được bỏ con”.

Chị tin rằng, điều quan trọng nhất là chuẩn bị tâm thế trước khi đón một đứa trẻ. Và nếu đã lỡ, đừng để con rơi vào nguy kịch. Hãy tìm đến cơ sở y tế. Luôn có những vòng tay sẵn sàng hỗ trợ.

Tết của khoa Sơ sinh

Tết ở khoa Sơ sinh không có bánh chưng xanh, không có phút đếm ngược. Chỉ có tiếng máy thở, tiếng monitor đều đều và ánh đèn không bao giờ tắt.

Nhưng trong cái lặng thầm ấy, mỗi tiếng khóc đầu đời là một nhành lộc. Mỗi nhịp tim giữ lại được là một mùa xuân nở muộn.

Gần ba mươi năm ở Bệnh viện Đa khoa Đức Giang, hơn hai mươi lăm năm với sơ sinh, hơn mười hai năm xây dựng khoa – hành trình của ThS.BS CKII Vũ Thị Thu Nga không ồn ào. Nhưng phía sau cánh cửa phòng hồi sức là biết bao câu chuyện về sự sống được giữ lại, về những đứa trẻ tìm thấy mái ấm thứ hai.

Với chị, Tết không chỉ là ngày đoàn viên. Tết là khi một em bé từ tím tái trở nên hồng hào, là khi một đứa trẻ bị bỏ rơi được bế trên tay cha mẹ mới.

Là khi giữa ranh giới mong manh nhất của đời người, có một người mẹ mang tên bác sĩ – lặng lẽ giữ mùa xuân ở lại.