Nam giới đang mất dần nhiễm sắc thể Y

Viết trên chuyên san The Conversation, nhà di truyền học Jenny Graves từ Đại học La Trobe (Úc) cảnh báo rằng trong vài năm qua, các nghiên cứu ngày càng liên kết rõ ràng hơn việc mất nhiễm sắc thể Y với nhiều bệnh nghiêm trọng ở nam giới, bao gồm các vấn đề có thể làm ngắn đi tuổi thọ đáng kể.

Khi nam giới già đi, một số tế bào của họ dần dần mất đi nhiễm sắc thể Y. Các công cụ di truyền tiên tiến đã tiết lộ điều này là phổ biến.

Khoảng 40% nam giới ở tuổi 60 cho thấy dấu hiệu mất nhiễm sắc thể Y, con số này tăng lên 57% ở tuổi 90. Các yếu tố môi trường như hút thuốc và tiếp xúc với chất gây ung thư cũng làm tăng khả năng xảy ra sự thay đổi nhiễm sắc thể này.

Trong một thời gian dài, các nhà nghiên cứu cho rằng sự thay đổi này ít có ý nghĩa về mặt y học vì nhiễm sắc thể Y chứa tương đối ít gene ngoài những gene chịu trách nhiệm cho sự phát triển đặc trưng của giới tính.

Sự mất mát này không xảy ra đồng đều trên toàn cơ thể, chỉ ảnh hưởng đến một số tế bào.

Nhưng một khi tế bào mất nhiễm sắc thể Y, tất cả các tế bào con cháu của nó cũng sẽ thiếu nhiễm sắc thể này. Theo thời gian, điều này dẫn đến một mô hình pha trộn giữa các tế bào giữ lại nhiễm sắc thể Y và các tế bào không có nó.

Trong các thí nghiệm các tế bào thiếu nhiễm sắc thể Y phân chia nhanh hơn các tế bào bình thường, cho thấy chúng có thể có lợi thế về tăng trưởng trong các mô và có thể cả trong các khối u.

Ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy sự thiếu hụt nhiễm sắc thể Y có liên quan đến các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, bao gồm các bệnh tim mạch, thoái hóa thần kinh và ung thư; còn sự suy giảm tần suất nhiễm sắc thể Y trong tế bào thận có liên quan đến bệnh thận .

Một số nghiên cứu hiện nay cho thấy mối liên hệ giữa sự thiếu hụt Y và bệnh tim mạch. Ví dụ, một nghiên cứu quy mô lớn của Đức đã phát hiện ra rằng nam giới trên 60 tuổi có tần suất thiếu hụt Y cao có nguy cơ bị nhồi máu cơ tim cao hơn.

Việc mất nhiễm sắc thể Y cũng có liên quan đến tử vong do COVID-19. Tần suất mất nhiễm sắc thể Y cao gấp 10 lần đã được tìm thấy ở bệnh nhân Alzheimer. Nhiều nghiên cứu khác ghi nhận mối liên hệ giữa việc mất nhiễm sắc thể Y với nhiều loại ung thư ở nam giới.

Mặc dù vậy, việc giải mã hoàn toàn nhiễm sắc thể Y gần đây đang mở ra hy vọng mới trong y học. Hiểu rõ cơ chế mất nhiễm sắc thể này không chỉ giúp giải thích sự khác biệt về tuổi thọ giữa hai giới, mà còn là chìa khóa để phát triển các phương pháp điều trị trúng đích cho những căn bệnh hiểm nghèo ở nam giới.

Quang Hùng Studio