Một nghiên cứu mới cho thấy nhiều khu vực tại châu Âu hiện đạt mức nhiệt độ lý tưởng để virus Chikungunya lây lan trong ít nhất nửa năm. Đây là bệnh nổi tiếng với triệu chứng đau khớp dữ dội, có thể khiến một số bệnh nhân biến dạng chi thể kéo dài.

Trong những năm gần đây, hơn 10 quốc gia châu Âu đã ghi nhận các ca Chikungunya rải rác. Tại Anh, Cơ quan An ninh Y tế Vương quốc Anh UKHSA cho biết đã có hơn 70 ca được báo cáo trong 6 tháng đầu năm 2025, cao gấp đôi cùng kỳ năm 2024.

Vì sao châu Âu đang “ấm lên” cùng nguy cơ dịch?

Trước đây, mùa hè mát mẻ tại châu Âu khiến muỗi hổ châu Á, tên khoa học Aedes albopictus, khó tồn tại lâu. Loài muỗi này là vật trung gian truyền virus Chikungunya và cần nhiệt độ ấm kéo dài để phát triển và truyền bệnh.

Nóng: Loại virus có thể “phá hủy nội tạng” chuẩn bị bùng phát - Ảnh 1.

Ở môi trường mát hơn, muỗi không sống đủ lâu để virus phát triển trong cơ thể và lây sang người. Tuy nhiên, các nhà khoa học từ Đại học Glasgow cho biết mùa hè châu Âu ngày càng nóng do biến đổi khí hậu đang kéo dài “mùa nguy hiểm” của virus.

Giáo sư Danny Altmann, chuyên gia miễn dịch học tại Đại học Imperial College London, nhận định sự lây lan của Chikungunya là mối lo ngại thực sự và cấp bách khi phạm vi phân bố của muỗi trung gian mở rộng theo từng năm do hiện tượng ấm lên toàn cầu.

Ngưỡng nhiệt lây truyền thấp hơn dự đoán

Nghiên cứu đăng trên Journal of the Royal Society Interface đã phân tích dữ liệu từ 49 thí nghiệm trước đó về khả năng truyền virus của muỗi hổ châu Á. Kết quả cho thấy virus có thể lây lan ở mức nhiệt thấp hơn so với ước tính cũ.

Ngưỡng nhiệt tối thiểu để lây truyền được xác định khoảng 13 đến 14 độ C, thấp hơn đáng kể so với mức 16 đến 18 độ C từng được cho là cần thiết. Điều này đồng nghĩa với việc “cửa sổ lây nhiễm” tại châu Âu đang mở rộng nhanh chóng.

6 điểm du lịch phía Nam đối mặt nguy cơ cao

Mô hình khí hậu mới cho thấy các điểm nghỉ hè quen thuộc như Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Italy và Hy Lạp có thể duy trì mức nhiệt độ phù hợp cho lây truyền virus hơn 6 tháng mỗi năm.

Trong khi đó, Pháp, Bỉ, Đức, Thụy Sĩ cùng nhiều quốc gia Trung Âu khác có thể có từ 3 đến 5 tháng điều kiện thuận lợi. Anh, Ireland và các nước Bắc Âu cũng có thể chạm ngưỡng nhiệt phù hợp trong khoảng 2 tháng cao điểm mùa hè.

Tuy nhiên, để virus lây lan rộng tại Anh, muỗi Aedes albopictus cần phải trở thành loài định cư ổn định. Hiện loài này đã được phát hiện tại Anh nhưng chưa hình thành quần thể bền vững.

Triệu chứng dễ nhầm với cúm, nhưng biến chứng có thể nặng

Chikungunya là bệnh do virus cùng tên gây ra, lây sang người qua muỗi nhiễm bệnh. Các đợt bùng phát lớn từng được ghi nhận tại châu Mỹ, châu Á và châu Phi, và hiện xuất hiện các ổ dịch nhỏ tại châu Âu.

Không phải ai nhiễm virus cũng có triệu chứng. Nếu có, biểu hiện thường xuất hiện sau 4 đến 8 ngày kể từ khi bị muỗi đốt, bao gồm sốt cao đột ngột, đau khớp dữ dội, sưng khớp ở bàn tay, cổ tay, cổ chân và bàn chân, đau cơ, đau đầu, buồn nôn, mệt mỏi và phát ban.

Nóng: Loại virus có thể “phá hủy nội tạng” chuẩn bị bùng phát - Ảnh 2.

Đáng lo ngại, nhiều bệnh nhân mô tả cơn đau khớp “không thể chịu nổi”, có thể khiến cơ thể co quắp hoặc khom xuống. Phần lớn người bệnh hồi phục hoàn toàn, nhưng một số trường hợp có thể gặp biến chứng ở mắt, tim hoặc hệ thần kinh, thậm chí để lại di chứng biến dạng.

Tổ chức Y tế Thế giới WHO từng cảnh báo tại những khu vực dân cư chưa có miễn dịch, tới 75% dân số có thể bị nhiễm trong đợt bùng phát.

Trẻ sơ sinh nhiễm bệnh trong hoặc ngay sau sinh và người cao tuổi có bệnh nền là nhóm nguy cơ cao diễn biến nặng. Trong các trường hợp này, có thể cần nhập viện do nguy cơ tổn thương cơ quan và thậm chí tử vong.

Hiện đã có vaccine phòng Chikungunya nhưng chi phí cao. Biện pháp bảo vệ hiệu quả nhất vẫn là phòng tránh muỗi đốt, đặc biệt khi du lịch tới các vùng có nguy cơ trong mùa hè.