Nữ bác sĩ giữ lại nhịp tim mong manh của thai nhi

Cuộc chiến giành sự sống trong bụng mẹ

Khi biết mình mang song thai nhờ phương pháp thụ tinh nhân tạo (IUI), chị L.T.L., 29 tuổi, quê Thanh Hóa, nghĩ rằng hành trình làm mẹ cuối cùng cũng mỉm cười với mình. Nhưng đến tuần thứ 8 của thai kỳ, siêu âm cho thấy chị mang thai đôi cùng chung bánh nhau – tình huống khiến các bác sĩ luôn dè chừng vì nguy cơ rủi ro cao. Đến tuần 13, kết quả siêu âm khiến chị ngã khuỵu: một trong hai thai không có tim.

Nghe bác sĩ đọc kết quả, chị L. nắm chặt tay chồng, cố kìm tiếng nấc. “ Tôi hiểu sinh mạng con mình đang bị đe dọa ” – Chị kể lại. Cả hai vợ chồng được tư vấn nếu không can thiệp kịp thời, nguy cơ mất cả hai thai là rất lớn.

Sau khi hội chẩn cùng Ban Giám đốc, TS.BS Phan Thị Huyền Thương – Phó Giám đốc Phụ trách Trung tâm Can thiệp bào thai – Bệnh viện Phụ sản Hà Nội quyết định thực hiện thủ thuật đốt sóng cao tần để chấm dứt dòng máu nuôi thai không tim, đồng thời truyền máu cho thai khỏe.

Trong ánh đèn phẫu thuật, ê-kíp bước vào ca can thiệp. Tiếng máy monitor vang đều đặn. Trên màn hình siêu âm, hai thai hiện rõ: một bình thường nhưng tim đang làm việc đến kiệt sức, một không có tim thai. “ Chúng tôi chỉ có khoảng 30–60 phút để hoàn tất. Từng thao tác phải chính xác tuyệt đối. Một sai lệch nhỏ có thể khiến thai khỏe bị ảnh hưởng ”, bác sĩ Thương hồi tưởng.

Ê-kíp căng như dây đàn. Bác sĩ phải đổi tư thế liên tục để tiếp cận đúng vị trí can thiệp trong buồng ối vốn đang bị thai to chèn ép. Ca mổ thành công ngoài mong đợi. Thai không tim mất hoàn toàn mạch nuôi; thai khỏe phục hồi dần sau truyền máu.

Sau thủ thuật, chị L. được theo dõi sát sao mỗi ngày. Các chỉ số siêu âm ổn định, tim thai khỏe, dịch ngoài màng tim giảm. Nhờ được giữ trong bụng mẹ đến tuần 32, bé gái ra đời nặng 1,7 kg, tự thở, không suy hô hấp và ổn định hoàn toàn.

Trong khoảnh khắc bế con trên tay, chị L. nghẹn ngào nhớ đến những người cứu con mình từ trong bụng mẹ: “ Không có bác sĩ Thương và ê-kíp, chắc gì con tôi còn ở đây”.

Người tiên phong của y học bào thai Việt Nam

TS.BS Phan Thị Huyền Thương thuộc thế hệ bác sĩ nội trú đầu tiên của Bệnh viện Phụ sản Hà Nội sớm tiếp cận y học bào thai – lĩnh vực mới nhưng mang tính đột phá vì cho phép bác sĩ chẩn đoán, can thiệp và điều trị bệnh lý cho thai nhi ngay trong tử cung. Năm 2012, sau khi tốt nghiệp loại giỏi Đại học Y Hà Nội và đỗ nội trú Sản phụ khoa, chị được tuyển đặc cách về bệnh viện theo chính sách trọng dụng nhân tài của Hà Nội.

Thời điểm ấy, can thiệp bào thai gần như là “vùng trắng” tại Việt Nam. Nhưng với chị Thương, mỗi ca phẫu thuật thành công trên thế giới là một lời nhắc nhở: nếu được đào tạo bài bản, bác sĩ Việt Nam hoàn toàn có thể làm được. “ Dù đối mặt nhiều rủi ro, đặc biệt khi thai chỉ 16-17 tuần tuổi, tôi luôn tin kỹ thuật này có thể cứu sống nhiều sinh linh bé nhỏ ”, chị nói.

Bốn năm sau ngày đặt những viên gạch đầu tiên cho y học bào thai tại bệnh viện, chị Thương được cử sang Pháp đào tạo chuyên sâu tại Bệnh viện Necker – Paris. Việc tiếp cận trực tiếp với các công nghệ tối tân, quy trình tiêu chuẩn châu Âu, cùng cách xử lý ca bệnh phức tạp đã mở ra cho chị chân trời mới.

Cuối năm 2022, chị trở về nước với nhiệm vụ triển khai các kỹ thuật tiên tiến vừa học ở Pháp vào điều trị cho bệnh nhân Việt Nam. Giữa năm 2023, những kỹ thuật như đốt sóng cao tần, laser, đông mạch máu, đặt shunt dẫn lưu màng phổi – buồng ối, đặt shunt bàng quang – buồng ối và truyền máu bào thai chính thức được áp dụng.

Nhìn lại chặng đường đã qua, chị nói mình biết ơn vì được đứng ở “điểm giao” giữa kỹ thuật hiện đại và sự sống mong manh. “ Cứu được một em bé là mang lại hạnh phúc cho cả một gia đình. Ở nghề này, niềm vui luôn nhiều hơn mệt mỏi ”.