Tuổi 35 và cuộc chiến giành lại đôi chân sau đột quỵ

Sau cơn đột quỵ ở tuổi 35, cuộc sống của anh Minh Th. (quê An Giang) hiện được tính bằng từng buổi tập phục hồi chức năng, xoay quanh việc tập nuốt, tập nói, vận động tay và tập đứng tại Bệnh viện Chỉnh hình và Phục hồi chức năng TP.HCM (Bệnh viện 1A).

Ở bài tập đứng, anh phải đeo đai cố định vùng ngực và hông. Kỹ thuật viên đứng sát phía sau để giữ thăng bằng, hỗ trợ anh duy trì tư thế. Mỗi lần đứng chỉ kéo dài vài chục giây nhưng tiêu tốn nhiều sức lực. Sau đó là các bài tập đi có hỗ trợ. Những ngày đầu bước chân còn nặng nề, thiếu vững, bàn chân kéo lê nhưng với sự kiên trì, khoảng cách di chuyển được cải thiện từng chút một.

Buổi chiều, anh tiếp tục với các bài tập phục hồi chức năng cầm nắm đồ vật, phối hợp tay, mắt và luyện phát âm. Có những từ đơn giản phải lặp lại nhiều lần mới tròn tiếng.

Anh Th bị xuất huyết não vài tháng trước. Sau ca trực đêm, anh cùng đồng nghiệp ngồi ăn tối thì bất ngờ xuất hiện cảm giác choáng váng, đau đầu, gục xuống bàn. Anh được đưa đi cấp cứu tại Bệnh viện đa khoa Kiên Giang trong tình trạng nguy kịch.

Tại đây, các bác sĩ chẩn đoán anh bị xuất huyết não – một dạng đột quỵ nặng. Ca phẫu thuật lấy khối máu tụ được thực hiện khẩn cấp để giảm áp lực chèn ép lên não. Sau phẫu thuật, anh giữ được tính mạng nhưng xuất hiện nhiều di chứng: rối loạn nuốt, nôn ói, nói khó và suy giảm khả năng vận động. Sau giai đoạn điều trị tích cực, anh được chuyển lên TP.HCM và tiếp tục tập phục hồi chức năng tại Bệnh viện 1A.

“Tôi chưa từng nghĩ có ngày mình phải tập lại từng bước đi như thế này. Người trẻ đừng chủ quan, đừng nghĩ đột quỵ là chuyện xa vời” – Anh Th. nhắn nhủ người trẻ tuổi.

Anh Đ.V.M (32 tuổi, Hà Nội) cũng đang tập luyện mỗi ngày tại Trung tâm Phục hồi chức năng, Bệnh viện Bạch Mai sau cơn đột quỵ xảy ra cách đây vài tháng.

Hàng ngày anh bắt đầu với các bài tập vận động tay phải – bên bị ảnh hưởng sau đột quỵ. Từ những động tác cơ bản như co duỗi ngón tay, cầm nắm đồ vật, đến các bài phối hợp phức tạp hơn, tất cả đều phải thực hiện chậm rãi, lặp đi lặp lại nhiều lần.

Song song đó là các buổi tập nói. Những câu đơn giản phải phát âm từng từ một, có lúc ngắt quãng. Với anh M, việc nói tròn câu hay tự cầm một cốc nước cũng là cả quá trình nỗ lực. Sau nhiều tháng kiên trì, khả năng vận động và ngôn ngữ của anh cải thiện đáng kể, có thể tự sinh hoạt cá nhân và làm việc nhẹ trở lại. Tuy nhiên, theo các bác sĩ, quá trình phục hồi vẫn cần tiếp tục để tránh di chứng lâu dài.

Từ hành trình của 2 trường hợp trên có thể thấy, đột quỵ ở người trẻ không chỉ là biến cố xảy ra trong tích tắc mà còn kéo theo quá trình phục hồi kéo dài, nhiều áp lực và không phải lúc nào cũng có thể trở lại như trước. Sau giai đoạn cấp cứu, người bệnh phải bắt đầu lại từ những chức năng cơ bản nhất như tập nuốt, tập nói, tập đứng, tập đi – những điều tưởng chừng rất đơn giản nhưng lại trở thành thử thách kéo dài hàng tháng, thậm chí hàng năm.

TS.BS Phan Thảo Nguyên, Phó Giám đốc phụ trách chuyên môn Bệnh viện E (Hà Nội) cho biết tổn thương não do đột quỵ thường xảy ra rất nhanh nhưng hậu quả lại dai dẳng. Não bộ gần như không thể phục hồi hoàn toàn như ban đầu, mà phải “tái tổ chức” để bù trừ chức năng, vì vậy quá trình phục hồi phụ thuộc rất lớn vào thời gian và mức độ tổn thương.

“Nhiều bệnh nhân trẻ có thể qua cơn nguy kịch, nhưng vẫn phải đối mặt với di chứng vận động, ngôn ngữ hoặc nhận thức trong thời gian dài, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng lao động và chất lượng cuộc sống”, TS Nguyên phân tích.

Do đó, TS Nguyên nhấn mạnh, phòng ngừa đột quỵ, đặc biệt ở người trẻ không chỉ là giải pháp y tế mà còn là cách duy nhất để tránh một hành trình phục hồi đầy gian nan phía sau. Việc chủ động kiểm soát lối sống, bệnh lý nền và nhận diện sớm nguy cơ đóng vai trò quyết định trong việc giảm thiểu gánh nặng của căn bệnh này.

5 nguyên tắc cơ bản người trẻ cần tuân thủ để giảm nguy cơ đột quỵ

Trước hết là xây dựng lối sống lành mạnh. Chế độ ăn cần hạn chế chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa, thực phẩm chế biến sẵn và đồ ăn nhanh; đồng thời tăng cường rau xanh, trái cây tươi, cá, ngũ cốc nguyên hạt và các loại hạt.

Việc uống đủ nước, hạn chế nước ngọt, đồ uống có gas và rượu bia cũng góp phần bảo vệ hệ mạch máu. Song song đó, cần duy trì vận động thể lực đều đặn ít nhất 30 phút mỗi ngày hoặc 150 phút mỗi tuần, kết hợp ngủ đủ 7 – 8 tiếng và giữ tinh thần ổn định.

Nguyên tắc thứ hai là hạn chế các chất kích thích. Thuốc lá, rượu bia và các chất kích thích khác đều có thể gây tổn thương thành mạch và hệ thần kinh, làm tăng nguy cơ đột quỵ. Việc chủ động bỏ thuốc, tránh khói thuốc thụ động và kiểm soát lượng rượu tiêu thụ là rất cần thiết.

Điện Thoại Di Động Honor X6c 6GB + 128GB/256GB - Pin 5300mAh NFC - Camer

Thứ ba là kiểm soát các bệnh lý nền. Tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường hay bệnh tim mạch là những yếu tố nguy cơ hàng đầu. Người bệnh cần theo dõi định kỳ, tuân thủ điều trị và điều chỉnh lối sống để giữ các chỉ số trong ngưỡng an toàn.

Thứ tư, duy trì cân nặng hợp lý, kiểm soát chỉ số khối cơ thể (BMI) ở mức khỏe mạnh nhằm giảm gánh nặng cho hệ tim mạch.

Cuối cùng là khám sức khỏe định kỳ và tầm soát sớm. Việc kiểm tra sức khỏe 6–12 tháng/lần giúp phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ tiềm ẩn, từ đó có biện pháp can thiệp kịp thời.

Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng lưu ý những thói quen nhỏ trong sinh hoạt hàng ngày như hạn chế ăn mặn (dưới 5g muối/ngày), không ngồi quá lâu, tăng cường vận động giữa giờ làm việc, kiểm soát căng thẳng bằng các hoạt động như tập thể dục, thiền hoặc nghỉ ngơi hợp lý… đều có ý nghĩa quan trọng trong việc phòng ngừa đột quỵ.