Công nghiệp ô tô Đức khủng hoảng, có ảnh hưởng đến Việt Nam?

Thị trường suy giảm khiến công nghiệp ô tô Đức lao đao

Doanh số ô tô tại Đức trong 7 năm gần đây ghi nhận sự sụt giảm đáng kể. Nếu năm 2019, Đức bán hơn 3,6 triệu xe thì đến năm 2025 cả nước Đức chỉ bán được hơn 2,85 triệu xe. Trong đó, giai đoạn ghi nhận doanh số thấp nhất vào các năm 2021-2022 với sản lượng chỉ đạt hơn 2,6 triệu xe.

Nguyên nhận được cho là ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 ở giai đoạn 2019-2021 khiến doanh số lao dốc mạnh, từ hơn 3,6 triệu xe xuống hơn 2,62 triệu xe vào năm 2021. Giai đoạn tiếp theo từ năm 2022 trở đi bắt đầu phục hồi, tuy có tăng trưởng nhẹ trở lại nhưng doanh số chỉ đạt quanh mức hơn 2,8 triệu xe.

Nguyên nhân tiếp theo là do chính sách hỗ trợ xe điện bị xóa bỏ vào năm 2023 của Chính phủ. Thị trường mất đi động lực quan trọng thúc đẩy người tiêu dùng mua xe điện, do đó sản lượng sụt giảm mạnh. Sự biến mất của khoản trợ cấp lên tới 4.500 Euro đã ngay lập tức làm sụt giảm nhu cầu EV ngay từ năm 2024.

Nhà phân tích độc lập về ngành công nghiệp ô tô, Jürgen Pieper, đánh giá sự không chắc chắn vẫn còn tồn tại giữa các nhà sản xuất ô tô và người tiêu dùng về quá trình chuyển đổi, thiếu một “chiến lược rõ ràng của chính phủ về xe điện”.

Bước sang năm 2025, số lượng đăng ký xe điện chở khách mới tại Đức quay đầu tăng mạnh 43,2%, đạt kỷ lục 545.142 xe điện, chiếm thị phần kỷ lục 19,1%, so với chỉ 380.609 xe điện được bán ra vào năm 2024 (thị phần chỉ 13,5%).

Ngược lại, ở nhóm xe động cơ đốt trong truyền thống (ICE), sản lượng sản xuất trên đà suy giảm liên tục thời gian dài. Lý do bởi Liên minh châu Âu đã điều chỉnh lộ trình ngừng bán xe ICE mới từ năm 2035, theo hướng chưa cấm tuyệt đối.

Thêm vào đó, chuẩn khí thải ngày càng nghiêm ngặt, Euro 7 sắp áp dụng khiến chi phí phát triển và sản xuất xe xăng/diesel tăng cao. Người tiêu dùng lo ngại giá trị bán lại trong tương lai, nên trì hoãn hoặc chuyển hướng sang xe điện/hybrid.

Từ 1/3 sẽ thay đổi quy trình kiểm tra khí thải ô tô

Khác với trước đây, ô tô khi đi đăng kiểm từ 1/3/2026 ở hạng mục kiểm tra khí thải sẽ ghi mức xe đạt được rõ ràng.

Quang Hùng Studio

Sau khủng hoảng năng lượng châu Âu (hậu xung đột Nga–Ukraine), chi phí điện và khí đốt tại Đức tăng mạnh. Lương lao động, chi phí môi trường và thuế cao khiến giá thành xe ICE sản xuất tại Đức kém cạnh tranh so với xe nhập khẩu hoặc sản xuất tại Đông Âu/Châu Á.

Giá xe EV ở Đức vẫn tương đối cao, không có mẫu EV giá rẻ dưới 25.000 Euro đủ hấp dẫn với phần lớn người mua. Cơ sở hạ tầng trạm sạc còn thiếu và phát triển chậm so với kỳ vọng, khiến người dùng e ngại chuyển sang xe điện.

Trong khi các thương hiệu ô tô lừng danh của Đức suy giảm đáng kể thì thị trường lại chứng kiến sự du nhập mạnh mẽ bởi các hãng xe điện từ Trung Quốc. Các hãng xe Trung Quốc với triết lý xe điện giá rẻ, nhiều trang bị thông minh, trú trọng trạng bị khiến người dùng cảm thấy sự mới mẻ trong mỗi chiếc xe. Đã có một phần lớn khách hàng chuyển thẳng từ ICE sang EV Trung Quốc thay vì mua xe xăng Đức.

Hệ lụy của việc sụt giảm sản lượng ô tô là các thành phố như Wolfsburg, Ingolstadt và Stuttgart là nơi đặt trụ sở của các ông lớn trong ngành ô tô như Volkswagen, Audi và Mercedes giảm mạnh doanh thu thuế.

Mới đây nhất, nhà sản xuất xe hơi hạng sang của Anh, Aston Martin cho biết, sẽ cắt giảm tới 20% lực lượng lao động, trong nỗ lực phục hồi sau tác động của thuế nhập khẩu từ Mỹ và nhu cầu yếu ở Trung Quốc.

Đây là hệ quả của chính sách thuế quan của Mỹ đã gây ra sự gián đoạn nghiêm trọng và nhu cầu cũng giảm mạnh tại Trung Quốc, thị trường ô tô lớn nhất thế giới.

Theo Aston Martin, việc cắt giảm tổng số khoảng 3.000 nhân viên sẽ mang lại khoản tiết kiệm hàng năm khoảng 40 triệu bảng Anh (54 triệu đô la Mỹ). Hãng không nêu rõ thời điểm thực hiện việc cắt giảm việc làm, nhưng cho biết phần lớn khoản tiết kiệm sẽ được thực hiện trong năm nay. Việc cắt giảm này bao gồm cả mức giảm 5% đã được công bố năm ngoái.

Công ty này thậm chí đã phải vật lộn để tạo ra dòng tiền và quản lý khoản nợ 1,38 tỷ bảng Anh, mặc dù đã nhận được các khoản đầu tư vốn từ tỷ phú người Canada kiêm Chủ tịch Lawrence Stroll và thông qua các thương vụ mua bán sáp nhập.

Quang Hùng Studio

Xe Đức sẽ có giá bán rẻ hơn?

Theo ông Đào Công Quyết, Trưởng Tiểu ban Quan hệ công chúng, Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), việc khủng hoảng của thị trường xe tại Đức không ảnh hưởng tới thị trường Việt Nam. Lý do bởi xe nhập khẩu nguyên chiếc từ Đức về Việt Nam không phải là nguồn cung chính, sản lượng không cao.

Năm 2025, số liệu từ Cục Hải quan cho thấy, Việt Nam nhập khẩu hơn 205.630 xe ô tô nguyên chiếc. Trong đó, nguồn cung chính là từ các quốc gia ASEAN và Trung Quốc. Cụ thể, nhập từ Indonesia 78.156 chiếc, Thái Lan 66.109 chiếc và Trung Quốc 47.895 chiếc.

“Ngược lại, khi các nhà sản xuất suy giảm doanh số, họ sẽ phải đẩy mạnh các biện pháp cạnh tranh trong đó cơ cấu lại chi phí sản xuất, giảm giá bán để cạnh tranh khiến cho người tiêu dùng càng có lợi hơn”, một chuyên gia trong ngành ô tô phân tích.