Gia Lai: Gìn giữ hồn biển từ Lễ hội cầu ngư Vạn Đầm Xương Lý

Nét đẹp tâm linh của cư dân miền biển

Trong không khí rộn ràng những ngày đầu xuân, ngày 25/2 (nhằm ngày mồng 9 Tết), phường Quy Nhơn Đông (Gia Lai) long trọng tổ chức Lễ hội Cầu ngư Vạn Đầm Xương Lý. Đây là một sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng truyền thống gắn bó mật thiết với đời sống của ngư dân địa phương qua nhiều thế hệ.

Theo người dân Nhơn Lý, Lễ hội Cầu ngư là dịp để ngư dân bày tỏ lòng tôn kính đối với Cá Ông, vị thần Nam Hải được xem là đấng che chở, cứu giúp mỗi khi gặp sóng to gió lớn. Không chỉ mang ý nghĩa tín ngưỡng, lễ hội còn gửi gắm ước vọng về quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, trời yên biển lặng, những chuyến ra khơi an toàn và mùa cá bội thu.

Năm nay, lễ hội diễn ra trong 13 ngày, từ mùng 2 đến ngày 14 tháng Giêng năm Bính Ngọ, được tổ chức trang trọng, đúng nghi lễ truyền thống, kết hợp hài hòa giữa phần lễ và phần hội. 

Các nghi thức đặc sắc như Lễ Cung nghinh Thủy Lục, Lễ Tế thần, nghi thức Hầu Thần của Đội Bả Trạo, Lễ Khởi ca… được thực hiện trang nghiêm, thu hút đông đảo người dân và du khách đến theo dõi.

Ông Bùi Duy Ninh, Phó Chủ tịch UBND phường Quy Nhơn Đông cho biết: Lễ hội Cầu ngư Vạn Đầm Xương Lý không chỉ là sự kiện tín ngưỡng dân gian mà còn là tài sản văn hóa quý giá của địa phương. 

Việc lễ hội được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia là niềm tự hào, đồng thời đặt ra trách nhiệm cho chính quyền và Nhân dân trong việc gìn giữ, phát huy giá trị di sản một cách bền vững.

Bảo tồn di sản, phát triển du lịch bền vững

Cũng theo ông Nguyễn Duy Ninh, song song với phần lễ, chuỗi hoạt động văn hóa – thể thao sôi nổi như hô hát bài chòi, thi đấu bóng đá Cúp Lăng Ông Nam Hải, kéo co, lắc thúng, các trò chơi dân gian và biểu diễn hát tuồng đã tạo nên không khí vui tươi, phấn khởi. 

Những hoạt động này không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa của người dân mà còn góp phần làm phong phú sản phẩm du lịch, thu hút du khách đến tham quan, trải nghiệm.

“Trong định hướng phát triển chung, phường Quy Nhơn Đông xác định bảo tồn và phát huy giá trị các lễ hội truyền thống chính là một trong những giải pháp quan trọng để phát triển du lịch bền vững, từng bước xây dựng địa phương trở thành điểm đến hấp dẫn – một đô thị của lễ hội, của văn hóa biển đặc sắc”, Phó chủ tịch UBND phường Quy Nhơn Đông, Bùi Duy Ninh chia sẻ.

Lễ hội cũng là dịp để cộng đồng ngư dân tăng cường tinh thần đoàn kết, cùng nhau quyết tâm vươn khơi bám biển, phát triển kinh tế biển bền vững, đồng thời góp phần khẳng định và bảo vệ chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc.

Ông Nguyễn Kim Hương, Chánh đầm Xương Lý cho biết: Lễ hội được tổ chức hằng năm nhằm dâng lễ vật, cầu mong Nam Hải phù hộ cho quốc thái dân an, bà con ngư dân ra khơi thuận buồm xuôi gió, tôm cá đầy khoang.

Không chỉ người dân địa phương, lễ hội còn để lại ấn tượng sâu sắc với du khách quốc tế. Ông Michael, du khách đến từ Thụy Sỹ thích thú nói: Đây là lần thứ 6 tôi đến Việt Nam và là lần đầu tiên được chứng kiến một lễ hội truyền thống của ngư dân. Lễ hội rất trang nghiêm, nhiều nghi thức đặc sắc. Tôi thấy đây là một truyền thống rất đẹp và rất thích thú khi được trải nghiệm”.

Với những giá trị văn hóa, tâm linh sâu sắc cùng không khí lễ hội sôi động, “Lễ hội cầu ngư vạn đầm Xương Lý” đã được Bộ trưởng Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch chứng nhận đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào đầu năm 2025. Với bề dày lịch sử hơn 200 năm, Lễ hội đã chứng kiến và đồng hành cùng những thăng trầm của vùng đất này.

Một số nghi thức tại Lễ hội Khai sơn cầu ngư vạn đầm Xương Lý: