Nghị quyết 79: Phát huy vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước trong giai đoạn mới

Tại hội nghị Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước và Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam diễn ra sáng nay (25/2), các đại biểu tập trung nghiên cứu những quan điểm chỉ đạo, mục tiêu và nhiệm vụ giải pháp trọng tâm của 2 Nghị Quyết.

Trong Nghị quyết số 79-NQ/TW, vai trò của kinh tế nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa được làm rõ nét. Theo nội dung chuyên đề, kinh tế nhà nước được xác định là thành phần đặc biệt quan trọng, giữ vai trò chủ đạo trong việc ổn định kinh tế vĩ mô, định hướng phát triển, bảo đảm quốc phòng, an ninh và thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội.

Nền tảng của kinh tế nhà nước bao gồm các nguồn lực do Nhà nước nắm giữ và quản lý như đất đai, tài nguyên khoáng sản, tài nguyên nước, vùng biển, vùng trời, hệ thống kết cấu hạ tầng, ngân sách nhà nước, dự trữ quốc gia, các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, doanh nghiệp nhà nước, tổ chức tín dụng nhà nước, vốn nhà nước tại doanh nghiệp và hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập.

Nghị quyết đề ra nhiều chỉ tiêu cụ thể đến năm 2030 như quản lý, khai thác hiệu quả tài nguyên và nguồn lực quốc gia

Sau 80 năm xây dựng và phát triển, đặc biệt là gần 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới, kinh tế nhà nước đã từng bước khẳng định vai trò dẫn dắt và điều tiết nền kinh tế, góp phần thúc đẩy tăng trưởng, ổn định các cân đối lớn, bảo đảm an sinh xã hội và nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế. Tuy nhiên, nghị quyết cũng chỉ rõ nhiều hạn chế như cơ chế chính sách còn chậm đổi mới, hiệu quả quản lý và khai thác nguồn lực chưa cao, một số doanh nghiệp nhà nước hoạt động chưa tương xứng với tiềm năng, năng lực cạnh tranh quốc tế còn hạn chế, việc đổi mới sáng tạo chưa thực sự đóng vai trò tiên phong.

Bên cạnh đó, hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập chưa tinh gọn, cơ chế tự chủ tài chính còn chậm; tình trạng lãng phí, thất thoát nguồn lực vẫn tồn tại ở một số lĩnh vực. Những hạn chế này xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó có nhận thức chưa đầy đủ về vai trò kinh tế nhà nước, thể chế pháp luật chưa đồng bộ, công tác tổ chức thực hiện chưa nghiêm và năng lực quản lý chưa đáp ứng yêu cầu phát triển.

Nghị quyết 79-NQ/TW đặt ra mục tiêu tổng quát là nâng cao hiệu quả và phát huy vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước trong các ngành, lĩnh vực then chốt; góp phần thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững, bảo đảm quốc phòng, an ninh, nâng cao đời sống nhân dân; phấn đấu đến năm 2030 đưa Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

Để đạt mục tiêu đó, nghị quyết đề ra nhiều chỉ tiêu cụ thể đến năm 2030 như quản lý, khai thác hiệu quả tài nguyên và nguồn lực quốc gia; phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng chiến lược đồng bộ, hiện đại; phấn đấu có 50 doanh nghiệp nhà nước nằm trong nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á và từ 1 đến 3 doanh nghiệp thuộc nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới. Đồng thời, 100% doanh nghiệp nhà nước thực hiện quản trị hiện đại trên nền tảng số và áp dụng nguyên tắc quản trị theo chuẩn mực quốc tế.

Trong lĩnh vực tài chính, nghị quyết đặt mục tiêu tỉ lệ huy động ngân sách giai đoạn 2026 – 2030 khoảng 18% GDP, bội chi ngân sách khoảng 5% GDP, nợ công không quá 60% GDP và mức dự trữ quốc gia đạt tối thiểu 1% GDP vào năm 2030.

Cùng với đó, nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước theo hướng tập trung vào các ngành, lĩnh vực then chốt, chiến lược; tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; nâng cao hiệu quả quản trị và năng lực cạnh tranh quốc tế.

Một trong những nhiệm vụ quan trọng được nhấn mạnh là hoàn thiện thể chế, tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế chính sách; phân định rõ chức năng quản lý nhà nước và chức năng kinh doanh; tăng cường công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình; đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát nhằm phòng chống tham nhũng, lãng phí.

Nghị quyết cũng yêu cầu tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia về nguồn lực kinh tế nhà nước, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ trong quản lý và giám sát; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đặc biệt là đội ngũ quản lý và chuyên gia trong các doanh nghiệp nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập.

Thông qua chuyên đề, các cấp ủy, tổ chức Đảng được yêu cầu xây dựng chương trình hành động cụ thể, phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng địa phương, cơ quan, đơn vị; đồng thời tăng cường công tác tuyên truyền để tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động trong toàn hệ thống chính trị.

Bảo Thoa