Nhiệm kỳ đột phá trong phát triển kết cấu hạ tầng

Nền tảng kiến tạo

Hạ tầng giao thông giữ vai trò trụ cột trong kết cấu hạ tầng kinh tế, vừa là nền móng cho tăng trưởng, vừa là không gian mở cho hội nhập và phát triển. Khi những tuyến đường được nối dài, cũng là lúc các nguồn lực được đánh thức, dòng chảy kinh tế được khơi thông và dư địa phát triển mới được mở ra.

Nhận thức sâu sắc vai trò đó, trong suốt nhiệm kỳ Đại hội XIII, phát triển kết cấu hạ tầng, đặc biệt là hạ tầng giao thông, luôn được đặt ở vị trí trung tâm của các quyết sách lớn. Từ các văn kiện Đại hội Đảng, nghị quyết, kết luận của Bộ Chính trị đến chương trình hành động của Chính phủ, đột phá hạ tầng được xác định là một trong những “đòn bẩy” chiến lược nhằm hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước nhanh và bền vững.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cùng các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước dự lễ khởi công, khánh thành và thông xe kỹ thuật các công trình, dự án chào mừng Đại hội toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

Thực tiễn giai đoạn 2020 – 2025 cho thấy một bức tranh hạ tầng chưa từng có tiền lệ về quy mô và tốc độ. Bất chấp những thách thức lớn từ thiên tai, thời tiết cực đoan, chỉ riêng trong năm 2025, cả nước đã hoàn thành hơn 1.000km đường cao tốc, nâng tổng chiều dài mạng lưới cao tốc lên hơn 3.500km, vượt xa mục tiêu 3.000km đã đề ra.

Theo Bộ Xây dựng, đến ngày 19/12, cả nước đã hoàn thành và thông xe kỹ thuật 3.513km đường cao tốc; dự kiến đến hết năm 2025, con số này sẽ đạt khoảng 3.813km. Những con số không chỉ phản ánh khối lượng công việc khổng lồ, mà còn cho thấy năng lực tổ chức, điều hành và tinh thần thi công quyết liệt trên khắp các công trường.

Hơn một năm trước, khi Thủ tướng Chính phủ phát động cao điểm “500 ngày đêm thi đua hoàn thành 3.000km đường bộ cao tốc”, không ít ý kiến cho rằng đây là mục tiêu rất cao, thậm chí là “bước nhảy vọt” đầy thách thức. Nhưng thực tế đã chứng minh, khi quyết tâm chính trị đủ lớn và cách làm đủ linh hoạt, những giới hạn tưởng như bất khả thi đã được phá vỡ.

Để thấy rõ bước tiến ấy, chỉ cần nhìn lại điểm khởi đầu. Đầu năm 2010, Việt Nam mới có hơn 40km đường cao tốc đầu tiên sau khi hoàn thành tuyến Thành phố Hồ Chí Minh – Trung Lương. Dự án dài 41km, khởi công từ năm 2004 và mất gần 5 năm để hoàn thành, mở ra cánh cửa giao thông quan trọng cho khu vực Nam Bộ.

Nếu 40km cao tốc năm 2010 là viên gạch nền móng, thì hơn 3.000km hôm nay là một hệ thống hoàn chỉnh đang dần hình thành. Từ chỗ cần nhiều năm cho vài chục kilômét, đến nay, chỉ trong hơn một năm, các đơn vị đã hoàn thành trên 1.000km cao tốc. Đây là một bước tiến dài cho thấy năng lực xây dựng hạ tầng của Việt Nam đã sang một trang mới.

Chưa bao giờ kết cấu hạ tầng giao thông được đầu tư đồng bộ và mạnh mẽ như giai đoạn này. Trục cao tốc Bắc – Nam phía Đông từng bước hiện hữu như “xương sống” của nền kinh tế, kết nối các trung tâm chính trị, kinh tế, các vùng động lực và hành lang phát triển chiến lược, qua đó rút ngắn không gian, kéo gần thời gian giữa các vùng, miền.

Song song với đường bộ, hạ tầng giao thông đa phương thức cũng chuyển mình rõ nét. Các cảng biển nước sâu tại Hải Phòng, Bà Rịa – Vũng Tàu được nâng cấp, mở rộng, nâng cao năng lực trung chuyển và xuất nhập khẩu. Các cảng hàng không trọng điểm được đầu tư có chiều sâu, trong đó Cảng hàng không quốc tế Long Thành được xem là công trình mang tầm chiến lược quốc gia đang được đẩy nhanh tiến độ, mở ra động lực tăng trưởng mới cho vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Không chỉ giao thông, hạ tầng năng lượng cũng ghi nhận những bước đột phá quan trọng. Hàng loạt dự án điện gió, điện mặt trời được đưa vào vận hành, góp phần đa dạng hóa nguồn cung, từng bước hình thành thị trường năng lượng cạnh tranh và bền vững. Lưới điện truyền tải được đầu tư theo hướng thông minh, hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế số và kinh tế xanh.

Điện Thoại Di Động Honor X6c 6GB + 128GB/256GB - Pin 5300mAh NFC - Camer

Phối cảnh depot tuyến đường sắt tốc độ cao Bến Thành – Cần Giờ.

Cùng với đó, hạ tầng đô thị, hạ tầng số và viễn thông băng rộng được đẩy nhanh, tạo nền tảng cho Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số… Đây là những trụ cột quan trọng của mô hình tăng trưởng trong giai đoạn mới.

Trong 5 năm qua, đầu tư công được tập trung mạnh cho hạ tầng, chiếm khoảng 80% tổng vốn đầu tư công; riêng năm 2025, tỷ lệ này ước đạt tới 7% GDP. Sự ưu tiên nguồn lực rõ rệt này thể hiện quyết tâm hiện thực hóa đột phá hạ tầng. Đáng chú ý, nhiệm kỳ này còn ghi dấu sự chuyển biến căn bản về tư duy đầu tư. Từ chỗ chủ yếu dựa vào ngân sách Nhà nước, Việt Nam đã chủ động mở rộng cánh cửa cho khu vực tư nhân và vốn đầu tư nước ngoài tham gia phát triển hạ tầng. Các mô hình hợp tác công – tư từng bước hoàn thiện, tạo môi trường minh bạch, an toàn cho nhà đầu tư, góp phần giảm áp lực ngân sách và nâng cao hiệu quả đầu tư.

Vững bước vào kỷ nguyên mới

Sau đường bộ và hàng không, đường sắt và cảng biển đang nổi lên như những mũi nhọn mới, tạo nên bước chuyển cấu trúc cho hệ thống hạ tầng giao thông quốc gia. Những chuyển động gần đây không chỉ mang ý nghĩa đầu tư công trình, mà là sự chuẩn bị căn cơ cho một giai đoạn phát triển cao hơn của nền kinh tế. Không khó để thấy, ngày 19/12, dự án đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng với tổng mức đầu tư hơn 203.000 tỷ đồng chính thức khởi công. Tuyến đường này không đơn thuần nối các địa phương, mà mở ra một trục vận tải chiến lược, kết nối hành lang kinh tế từ biên giới phía Bắc đến các cảng biển lớn, rút ngắn thời gian, giảm chi phí logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Tại các đô thị lớn, đường sắt đô thị sau thời gian dài chậm nhịp đã bước vào giai đoạn tăng tốc. Hà Nội khởi động các tuyến metro số 2 và số 5; Thành phố Hồ Chí Minh triển khai metro số 2 và tuyến Bến Thành – Cần Giờ… Những công trình này đánh dấu sự chuyển dịch từ tư duy “mở rộng mặt đất” sang phát triển giao thông khối lượng lớn, thân thiện môi trường, tạo nền tảng cho đô thị hiện đại.

Hệ thống đường cao tốc được phát triển, góp phần thúc đẩy nền kinh tế.

Ở tầm chiến lược dài hạn, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam đã được đưa vào chương trình nghị sự quốc gia. Dù chưa khởi công, quá trình hoàn thiện cơ chế, làm rõ vai trò Nhà nước – doanh nghiệp, chuẩn bị quỹ đất, tái định cư và giải phóng mặt bằng tại nhiều địa phương đang từng bước đặt nền móng cho công trình được xem là biểu tượng của kỷ nguyên phát triển mới.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn tăng trưởng mới với khát vọng hai con số, cùng việc tham gia sâu rộng vào các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, yêu cầu về một hệ thống hạ tầng giao thông hiện đại, đồng bộ và kết nối quốc tế trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Quán triệt các chủ trương lớn của Đảng, Quốc hội và Chính phủ, giai đoạn 2026 – 2030 là thời kỳ bản lề để hình thành khung kết cấu hạ tầng quốc gia hiện đại. Trọng tâm là tập trung nguồn lực trung ương cho hạ tầng chiến lược, các công trình trọng điểm, nghiên cứu hình thành Quỹ phát triển hạ tầng và thúc đẩy mạnh mẽ đầu tư theo chiều sâu.

Dàn Dàn máy móc hùng hậu tại Lễ Khởi công Khu đô thị phức hợp Hạ Long Xanh và Công viên Công cộng Tuần Châu.

Các trục giao thông chiến lược được ưu tiên triển khai, gồm cao tốc Bắc – Nam phía Đông, một số đoạn cao tốc Bắc – Nam phía Tây, các trục Đông – Tây quan trọng; đồng thời phát triển cảng biển cửa ngõ gắn với trung chuyển quốc tế, các cảng hàng không lớn, tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam và các tuyến đường sắt kết nối khu vực…

Thực tiễn phát triển cho thấy, hạ tầng chỉ có thể bứt phá khi có sự chuẩn bị bài bản và tổ chức thực hiện quyết liệt. Trên cơ sở đó, các ngành chức năng cần triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp trọng tâm nhằm hiện thực hóa ba đột phá chiến lược đã được khẳng định trong dự thảo văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng.

Bộ phát wifi 4G di động mini ROOSEE M610, chuẩn wifi 6

Trước hết là tiếp tục đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW, tạo hành lang pháp lý thông thoáng để huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực trong và ngoài nước, đặc biệt là khu vực kinh tế tư nhân; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với nâng cao trách nhiệm quản lý, khai thác kết cấu hạ tầng.

Cùng với đó, hoàn thiện các quy hoạch ngành và quy hoạch kỹ thuật chuyên ngành, bảo đảm tính đồng bộ, liên thông giữa các lĩnh vực; ưu tiên nguồn lực cho các dự án có sức lan tỏa lớn như cao tốc, cảng hàng không trung chuyển, đường sắt tốc độ cao, hạ tầng đô thị thông minh và không gian ngầm đô thị; kết hợp linh hoạt giữa đầu tư công và khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai.

Phát triển hạ tầng theo hướng xanh và bền vững được đặt thành yêu cầu xuyên suốt, với việc thúc đẩy các dự án giao thông phát thải thấp, sử dụng năng lượng sạch, vật liệu tái chế; tận dụng các sáng kiến và cam kết quốc tế để thu hút đầu tư vào công nghệ cao, công nghệ xanh. Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách thu hút đầu tư xã hội theo tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW, khơi thông các điểm nghẽn, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công và huy động mạnh mẽ nguồn lực tư nhân cho phát triển hạ tầng.

Các dự án giao thông xây dựng sẽ tiếp tục là động lực để tăng trưởng mạnh mẽ.

Đột phá về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia theo Nghị quyết số 57-NQ/TW được xác định là động lực then chốt. Trọng tâm là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị, công nghệ số và công nghệ xanh; đẩy mạnh đô thị thông minh, giao thông thông minh và phương tiện vận tải phát thải thấp.

Song song với đó, hội nhập quốc tế tiếp tục được tăng cường theo tinh thần Nghị quyết số 59-NQ/TW, thông qua việc tham gia các dự án kết nối hạ tầng khu vực, góp phần hình thành mạng lưới giao thông vận tải liên thông, hiệu quả.

Với sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt của Đảng và Nhà nước, sự vào cuộc đồng bộ của các bộ, ngành, địa phương và sự đồng thuận của nhân dân, ngành Xây dựng quyết tâm phát huy truyền thống “đi trước mở đường”, tạo dựng hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại, thông minh, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, thúc đẩy cơ cấu lại nền kinh tế và đưa Việt Nam vững vàng bước vào kỷ nguyên phát triển mới.