Cách để giữ bánh chưng 30 ngày sau tết vẫn ngon

Bánh chưng là linh hồn của Tết Việt, là món ăn không thể thiếu trên mâm cỗ ngày xuân. Sau những ngày đầu năm rộn ràng, nhiều gia đình thường còn lại khá nhiều bánh chưng và băn khoăn làm sao để bảo quản được lâu mà vẫn giữ nguyên hương vị dẻo thơm, béo bùi của nếp, đậu xanh và thịt mỡ.

Thực tế, nếu không biết cách giữ gìn, bánh rất dễ bị mốc, thiu hoặc chua chỉ sau vài ngày, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nóng ẩm. Tuy nhiên, với phương pháp phù hợp, bạn hoàn toàn có thể bảo quản bánh chưng đến 30 ngày sau Tết mà chất lượng vẫn đảm bảo. 

Trước hết cần hiểu vì sao bánh chưng nhanh hỏng. Bánh được làm từ gạo nếp, đậu xanh và thịt – đều là những nguyên liệu giàu tinh bột và đạm. Sau khi luộc trong nhiều giờ, bánh có độ ẩm cao, lại được gói kín bằng lá dong nên môi trường bên trong khá bí. Đây chính là điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn và nấm mốc phát triển nếu bảo quản không đúng cách. Muốn giữ bánh chưng tới 30 ngày, giải pháp tối ưu và an toàn nhất là bảo quản trong ngăn đá tủ lạnh ở nhiệt độ khoảng -18 độ C.

Nhiệt độ đông sâu sẽ làm chậm gần như hoàn toàn hoạt động của vi sinh vật, giúp bánh giữ được cấu trúc và hương vị. Tuy nhiên, cấp đông cũng cần đúng cách. Nếu làm qua loa, bánh có thể bị khô mặt, ám mùi thực phẩm khác hoặc khi rã đông bị nhão, mất độ dẻo.

Bước đầu tiên trước khi cho vào tủ đông là đảm bảo bánh thật khô và nguội hoàn toàn. Sau khi luộc, bánh cần được ép kỹ để thoát hết nước dư thừa. Nếu bánh còn ấm hoặc còn đọng nước bên ngoài mà đã cho vào tủ lạnh, hơi nước sẽ ngưng tụ thành đá, khiến bề mặt bánh bị rỗ và giảm chất lượng.

Vì vậy, hãy để bánh nguội tự nhiên ở nơi khô thoáng, có thể treo lên 1–2 ngày nếu thời tiết lạnh. Trước khi cấp đông, dùng khăn sạch lau khô lá bên ngoài.

Sau đó tiến hành bọc kín bánh. Bạn có thể giữ nguyên lớp lá dong nếu còn sạch và không bị rách. Bọc thêm một lớp màng bọc thực phẩm bên ngoài để hạn chế tiếp xúc với không khí. Cuối cùng, cho bánh vào túi zip hoặc hộp kín. Việc bọc nhiều lớp giúp tránh hiện tượng “cháy lạnh” – tức là bề mặt thực phẩm bị khô cứng do mất nước trong môi trường đông đá. Đồng thời, bánh cũng không bị lẫn mùi từ cá, thịt hoặc các thực phẩm khác trong tủ.

Khi đặt bánh vào ngăn đá, nên để riêng từng chiếc, tránh chèn ép lên nhau. Cấp đông càng nhanh thì cấu trúc tinh bột càng ít bị phá vỡ, khi rã đông bánh sẽ giữ được độ dẻo tốt hơn. Nếu tủ có chế độ đông nhanh, bạn nên sử dụng trong vài giờ đầu.

Khâu rã đông cũng quan trọng không kém. Nhiều người mắc sai lầm khi lấy bánh đông đá ra và để ngoài nhiệt độ phòng cho tan đá tự nhiên. Cách này khiến phần ngoài bánh ấm lên nhanh trong khi bên trong vẫn lạnh, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển nếu để quá lâu.

Tốt nhất, bạn nên chuyển bánh từ ngăn đá xuống ngăn mát khoảng 8–10 tiếng trước khi ăn. Sau đó đem hấp lại khoảng 15–20 phút để bánh nóng đều và mềm dẻo như mới luộc. Nếu không có thời gian, có thể hấp trực tiếp từ trạng thái đông đá, chỉ cần tăng thời gian lên khoảng 20–25 phút.

Một cách khác được nhiều người ưa chuộng là chiên bánh chưng sau khi rã đông nhẹ. Bánh đông đá cắt miếng dày, chiên lửa vừa sẽ giúp lớp ngoài vàng giòn còn bên trong vẫn dẻo thơm. Tuy nhiên, không nên dùng lò vi sóng để rã đông nếu không có chế độ hấp hoặc bổ sung độ ẩm, vì vi sóng dễ làm vỏ nếp khô cứng và nhân thịt mất nước.

Việc đông – rã đông nhiều lần sẽ làm biến đổi cấu trúc thực phẩm, tăng nguy cơ nhiễm khuẩn và ảnh hưởng đến hương vị. Nếu sau khi rã đông mà chưa ăn hết, nên bảo quản phần còn lại trong ngăn mát và sử dụng trong 1–2 ngày.

Ngoài phương pháp cấp đông, một số gia đình còn áp dụng cách hút chân không trước khi cho vào tủ đá. Hút chân không giúp loại bỏ không khí, giảm quá trình oxy hóa và hạn chế vi khuẩn hiếu khí phát triển. Nếu có điều kiện, đây là phương án bảo quản rất hiệu quả, đặc biệt khi muốn giữ bánh lâu hơn một tháng.

Đối với trường hợp không có tủ lạnh, việc giữ bánh chưng 30 ngày gần như không khả thi, nhất là trong điều kiện khí hậu nóng ẩm. Tuy nhiên, bạn vẫn có thể kéo dài thời gian sử dụng bằng cách treo bánh nơi khô ráo, thoáng gió, tránh ánh nắng trực tiếp. Mỗi ngày nên kiểm tra bánh, nếu thấy lá ẩm thì lau khô ngay. Có thể luộc lại bánh sau 3–4 ngày để “gia nhiệt” tiêu diệt bớt vi khuẩn, nhưng cách này chỉ mang tính tạm thời và không thể so sánh với cấp đông.

Một mẹo nhỏ giúp bánh lâu hỏng hơn ngay từ khâu chế biến là thêm chút muối vào nước luộc bánh. Muối có tính kháng khuẩn nhẹ, giúp hạn chế phần nào vi sinh vật phát triển. Sau khi luộc xong, cần rửa lại bánh bằng nước sạch để loại bỏ nhớt bên ngoài, rồi ép kỹ cho ráo nước. Bánh càng khô thì càng bảo quản được lâu.

Trong quá trình sử dụng, nếu phát hiện bánh có mùi chua, phần nhân nhớt, lá xuất hiện đốm mốc trắng hoặc xanh thì nên bỏ ngay, không tiếc rẻ. Nấm mốc có thể sinh độc tố ảnh hưởng đến gan và hệ tiêu hóa, đặc biệt nguy hiểm với trẻ nhỏ và người lớn tuổi. Đừng vì tiếc vài chiếc bánh mà đánh đổi sức khỏe.

Bánh chưng không chỉ là món ăn mà còn mang giá trị tinh thần, gợi nhớ hương vị sum vầy. Vì thế, việc bảo quản đúng cách giúp chúng ta kéo dài niềm vui Tết thêm nhiều ngày. Chỉ cần lau khô kỹ, bọc kín cẩn thận, cấp đông ở nhiệt độ phù hợp và rã đông đúng phương pháp, bạn hoàn toàn có thể thưởng thức bánh chưng ngon tròn vị sau 30 ngày mà không lo thiu hỏng.

Giữ được bánh ngon cũng chính là giữ trọn hương xuân trong gian bếp gia đình. Khi biết cách bảo quản khoa học, mỗi chiếc bánh còn lại sau Tết sẽ không còn là nỗi lo lãng phí, mà trở thành món quà ấm áp để thưởng thức dần trong những ngày đầu năm bận rộn.