Ngành hóa dầu toàn cầu “ngấm đòn” dư thừa nguồn cung từ Trung Quốc: Đại gia Thái Lan xoay trục chiến lược tại Việt Nam, quyết đấu hàng nhập khẩu giá rẻ

Để hình dung về quy mô của LSP, dự án đầu tư lớn nhất của SCG bên ngoài Thái Lan, có thể dùng những con số so sánh như sau: Lượng bê tông để xây dựng tổ hợp này đủ để dựng lên 2 tòa tháp Landmark 81, và lượng kết cấu thép sử dụng tương đương với 7 tháp Eiffel. Tuy nhiên, “người khổng lồ” này lại bắt đầu vận hành thương mại trong một bối cảnh không mấy thuận lợi.

“Ngành hóa dầu mang tính toàn cầu và có tính chu kỳ rất cao. Để hiểu sức khỏe của ngành, chúng ta phải nhìn vào ba yếu tố: Cung, Cầu và Chi phí”, ông Kulachet Dharachandra – Tổng Giám đốc LSP chia sẻ.

Bức tranh màu xám của thị trường hóa dầu

Vị lãnh đạo này thẳng thắn thừa nhận bức tranh xám màu của thị trường hiện tại: Cầu yếu do kinh tế toàn cầu suy giảm, trong khi Cung lại dư thừa do làn sóng mở rộng công suất ồ ạt, đặc biệt là từ Trung Quốc nhằm mục tiêu tự cung tự cấp,. Hệ quả là biên lợi nhuận (chênh lệch giá giữa hạt nhựa thành phẩm và nguyên liệu Naphtha) đã rơi tự do.

“Trong những năm thuận lợi, biên lợi nhuận có thể đạt 600-700 USD/tấn. Nhưng hiện tại, con số này rớt xuống dưới mức 300 USD/tấn – mức thấp kỷ lục,” ông chia sẻ. Chính áp lực này cùng các yếu tố khách quan đã buộc LSP phải tạm dừng sản xuất khoảng 10 tháng để tối ưu hóa và bảo toàn vốn, trước khi chính thức tái khởi động vào tháng 8/2024.

Dù đối mặt với khoản lỗ do chi phí khấu hao, lãi vay khổng lồ và biên lợi nhuận mỏng, nhưng việc LSP quay lại hoạt động là một tín hiệu đầy tích cực. Hiện tại, nhà máy đang duy trì công suất ở mức 85-90%.

Điều khiến ban lãnh đạo SCG tự hào nhất không phải là máy móc hiện đại, mà là con người. Trong tổng số gần 1.000 nhân sự vận hành “siêu dự án” này, chỉ có khoảng 50 chuyên gia người Thái, còn lại là các kỹ sư và nhân viên người Việt.

“Đây là công nghệ hóa dầu tiên tiến lần đầu tiên có mặt tại Việt Nam. Các kỹ sư Việt Nam đã tiếp nhận công nghệ rất nhanh và thông minh. Đặc biệt, quá trình tái khởi động nhà máy vừa qua được thực hiện hoàn toàn bởi đội ngũ người Việt (100% V-team) một cách an toàn và suôn sẻ,” Tổng Giám đốc LSP nhấn mạnh,.

Nâng tỷ trọng cung ứng cho thị trường nội địa lên 50%

Thị trường Việt Nam với nhu cầu khoảng 3 triệu tấn hạt nhựa PE/PP mỗi năm, trong khi năng lực sản xuất của LSP khoảng 1,4 triệu tấn, cho thấy dư địa phát triển vẫn còn rất lớn. Tuy nhiên, doanh nghiệp phải đối mặt với áp lực cạnh tranh gay gắt từ hàng nhập khẩu giá rẻ.

Để giải bài toán này, LSP đặt mục tiêu nâng tỷ trọng cung ứng cho thị trường nội địa từ 30% hiện nay lên 50% trong 1-2 năm tới. Lợi thế cạnh tranh của LSP không chỉ nằm ở sản phẩm, mà còn ở dịch vụ.

Tổng Giám đốc LSP phân tích: “So với hàng nhập khẩu, khách hàng mua của LSP không phải chờ đợi cả tháng, không lo rủi ro tỷ giá hay tồn kho. Chúng tôi có thể giao hàng ngay lập tức với số lượng nhỏ”.

Đặc biệt, ông nhấn mạnh vào sự khác biệt về Dịch vụ Kỹ thuật: “Chúng tôi có đội ngũ kỹ sư đến tận nhà máy của khách hàng, tư vấn cách điều chỉnh máy móc để hạt nhựa cho ra sản phẩm tốt nhất. Điều này các đơn vị nhập khẩu chỉ làm việc qua giấy tờ không thể làm được”.

LSP hiện đang cung cấp nguyên liệu cho hàng loạt ngành công nghiệp quan trọng như bao bì (túi xuất khẩu đi Mỹ), đồ gia dụng (như Duy Tân), lưới nông nghiệp và đang nghiên cứu các dòng hạt nhựa chuyên biệt cho ống nước Nhựa Bình Minh (một thành viên khác của SCG).

Hướng tới doanh thu 1,5 tỷ USD

Dù đang ở đáy chu kỳ, SCG vẫn kiên định với tầm nhìn dài hạn tại Việt Nam – nơi được coi là “ngôi nhà thứ hai” với tổng vốn đầu tư lũy kế hơn 7 tỷ USD.

Tổng Giám đốc LSP phác thảo lộ trình phát triển rõ ràng cho tổ hợp hóa dầu này. Năm  2025, công ty tập trung tối ưu hóa vận hành sau tái khởi động.  Năm 2026, vận hành xuyên suốt cả năm. 

Về mặt tài chính, nếu vận hành hết công suất, LSP dự kiến sẽ đóng góp khoảng 1,5 tỷ USD vào doanh thu của tập đoàn, so với mức đóng góp khiêm tốn 400 triệu USD trong 5 tháng vận hành của năm ngoái.

Bên cạnh nỗ lực tự thân, đại diện LSP cũng kiến nghị Chính phủ xem xét lại chính sách thuế nhập khẩu. Trong khi các nước trong khu vực áp thuế 5-10% để bảo vệ sản xuất trong nước, Việt Nam mới chỉ áp dụng mức 2-3% đối với hạt nhựa PE/PP, khiến thị trường dễ trở thành “vùng trũng” tiêu thụ hàng dư thừa của thế giới.