Có ai ngờ một ngày S-400 mà Nga bán lại “hất ngược” trở lại tên lửa của Iran?

Vì sao S-400 là quân bài tẩy?

Trong bối cảnh Hoa Kỳ liên tục gia tăng hiện diện quân sự tại Trung Đông nhằm chuẩn bị cho một kịch bản tấn công quy mô lớn nhắm vào Iran, vai trò của các đối tác an ninh khu vực đang trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Trong khi các lãnh đạo phương Tây, đặc biệt là châu Âu, công khai ủng hộ mục tiêu tác động đến chính quyền Tehran, còn Anh đã điều động tiêm kích đến khu vực, thì sự tham gia của các đồng minh chiến lược như Thổ Nhĩ Kỳ được dự báo sẽ tạo ra bước ngoặt mới.

Dù từng đóng vai trò chủ chốt trong chiến dịch làm suy yếu mạng lưới của Iran thông qua việc hỗ trợ các lực lượng đối lập tại Syria (dẫn đến sự sụp đổ của chính quyền Damascus vào tháng 12/2024 sau 14 năm nội chiến), tầm ảnh hưởng của Ankara không chỉ dừng lại ở việc cho thuê căn cứ.

Sau cuộc tập kích của Israel vào Iran hôm 13/6, trạm radar Kurecik tại tỉnh Malatya của Thổ Nhĩ Kỳ đã đóng vai trò “xương sống” giúp Israel đánh chặn các đòn đáp trả bằng tên lửa đạn đạo từ Tehran. Điều này khiến truyền thông nhà nước Iran (Press TV) đưa ra những lời chỉ trích Ankara. Được biết, hệ thống radar AN/TPY-2 tại đây do Mỹ lắp đặt và vận hành từ năm 2012.

Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ khẳng định dữ liệu từ Kurecik được chia sẻ chung trong khối NATO để bảo vệ lợi ích an ninh tập thể, bao gồm cả các đơn vị quân đội Mỹ tại Israel. Tuy nhiên, yếu tố gây bất ngờ nhất chính là việc Thổ Nhĩ Kỳ đưa vào trực chiến S-400 – hệ thống phòng thủ tên lửa tối tân mua từ Nga. Ankara từng lập luận rằng việc sở hữu S-400 là cần thiết để đối phó với các mối đe dọa từ Iran, nhờ vào hệ thống cảm biến có khả năng cảnh báo sớm và chỉ thị mục tiêu vượt xa khỏi biên giới quốc gia.

“Rồng lửa” Nga lại thành lá chắn cho phương Tây

Về mặt kỹ thuật, radar giám sát tầm xa 3D 91N6E “Big Bird” của S-400 có khả năng quét không phận và theo dõi mục tiêu ở khoảng cách lên tới 600 km, cho phép Ankara “nhìn thấu” các hoạt động quân sự sâu trong lãnh thổ Iran. Với khả năng theo dõi hàng trăm mục tiêu cùng lúc và chống nhiễu điện tử mạnh mẽ, kết hợp với radar 96L6 chuyên trách mục tiêu bay thấp như UAV và tên lửa hành trình, S-400 tạo ra một mạng lưới cảnh báo sớm vô giá. Dữ liệu này giúp máy bay Mỹ và Israel có thể tung đòn đánh chính xác vào các bệ phóng tên lửa của Iran ngay từ giai đoạn chuẩn bị, đồng thời kích hoạt các lớp phòng thủ đồng minh trên toàn khu vực.

Đáng chú ý, trong một cuộc xung đột cường độ cao, S-400 không chỉ đóng vai trò cảnh báo. Với hiệp ước liên minh với Mỹ và quan hệ đối tác chiến lược lâu đời với Israel, Thổ Nhĩ Kỳ có thể sử dụng tên lửa 40N6 của hệ thống này để đánh chặn trực tiếp. Với khả năng tiêu diệt các mục tiêu đạn đạo siêu thanh ở tốc độ Mach 8 và tầm xa 400 km, S-400 sở hữu những tính năng mà ngay cả các hệ thống của phương Tây hay Israel hiện nay cũng chưa thể bì kịp.

Trong thế trận mà Iran đang ngày càng đơn độc sau sự sụp đổ của đồng minh Syria, Washington đang nắm giữ lợi thế chiến lược cực lớn nhờ mạng lưới đối tác khu vực dày đặc. Với việc Nga đã bàn giao toàn bộ quyền tự chủ vận hành S-400 cho Thổ Nhĩ Kỳ — vốn đã được tùy chỉnh để tích hợp hoàn hảo vào lưới điện tử của NATO — “rồng lửa” Nga giờ đây lại đang đứng trước khả năng trở thành lá chắn chủ lực cho các chiến dịch quân sự của phương Tây tại Trung Đông.