Bị nghe lén, theo dõi từ chính thiết bị trong nhà: Loa đài biến thành gián điệp

Thực tế, nguy cơ này không phải là điều hoàn toàn mới. Ngay từ khi loa thông minh bắt đầu xuất hiện, giới chuyên gia đã lo ngại về khả năng rò rỉ dữ liệu. Nhưng trước đây, mối lo chủ yếu hướng đến việc bị theo dõi bởi các cơ quan tình báo. Còn hiện nay, rủi ro lại đến từ chính các cá nhân hoặc nhóm tội phạm công nghệ.

Kịch bản tấn công: đơn giản nhưng nguy hiểm

Theo cơ quan nội vụ Saint Petersburg, thiết bị này luôn có micro nhạy, kết nối Internet liên tục và khả năng ghi nhận dữ liệu giọng nói. Điều đó đồng nghĩa, nếu hacker chiếm quyền kiểm soát, họ có thể âm thầm nghe lén trong thời gian dài mà chủ nhân không hề hay biết.

Không có thiết bị lạ nào xuất hiện trong phòng, không dây nối khả nghi, chỉ có chiếc loa quen thuộc vẫn phát nhạc, báo thời tiết, kể chuyện cho trẻ em. Nhưng chính nó lại có thể trở thành “con mắt, cái tai” của kẻ xấu.

Không dừng ở việc nghe lén, tin tặc còn có thể tiếp cận lượng dữ liệu khổng lồ về người dùng: thói quen mua sắm, dịch vụ đăng ký, thông tin học tập, thậm chí cả dữ liệu y tế của các thành viên trong gia đình. Những thứ trước đây muốn thu thập phải thuê thám tử tư, giờ có thể bị lấy cắp chỉ qua một thiết bị nhỏ.

Nhà thông minh: Càng thông minh rủi ro càng lớn

Mức độ nguy hiểm tăng lên đáng kể nếu gia đình sử dụng hệ sinh thái nhà thông minh . Theo các chuyên gia, từ một chiếc loa bị xâm nhập, kẻ tấn công có thể tiến xa hơn: truy cập camera giám sát, cảm biến chuyển động, thậm chí cả khóa cửa điện tử.

Dù việc này vẫn cần thêm mật khẩu hệ thống, nhưng nếu đã kiểm soát được loa, việc đánh cắp thông tin đăng nhập không phải là điều quá khó.

Theo số liệu từ Tập đoàn RTM Group được báo RBC dẫn lại, trong 9 tháng đầu năm 2025, các vụ tấn công thông qua thiết bị thông minh tăng tới 125%, cho thấy xu hướng đáng lo ngại.

Trung bình mỗi ngày có tới hơn 820.000 cuộc tấn công nhằm vào thiết bị Internet vạn vật (IoT) trên toàn cầu, trong khi một mạng gia đình bình thường cũng phải hứng khoảng 10 cuộc tấn công/ngày, theo DeepStrike . Đáng lo ngại, hơn một nửa thiết bị thông minh tồn tại lỗ hổng bảo mật, và cứ 3 vụ rò rỉ dữ liệu thì có 1 vụ liên quan đến IoT.

Không chỉ dừng ở việc nghe lén, các cuộc tấn công còn gây thiệt hại lớn: có trường hợp lên tới hàng triệu đô la Mỹ, thậm chí các thiết bị trong nhà bị biến thành “máy tính ma” tham gia mạng botnet với quy mô hàng triệu thiết bị.

Một chiến dịch triệt phá botnet năm 2026 cho thấy hơn 3 triệu thiết bị IoT (camera, router, TV…) đã bị nhiễm và điều khiển từ xa, Times of India đưa tin. Một mạng botnet khác từng lây nhiễm hơn 10 triệu thiết bị Android (TV, thiết bị gia dụng thông minh). Có vụ việc ghi nhận 369.000 thiết bị gia đình bị chiếm quyền tại 163 quốc gia.

Micro không bao giờ tắt hẳn?

Một điểm đáng chú ý khác là phần lớn loa thông minh không thực sự có nút tắt micro hoàn toàn ở cấp phần cứng. Theo chuyên gia sửa chữa thiết bị số Vasily Pryadkin, nhiều thiết bị chỉ tắt micro bằng phần mềm, và vẫn giữ lại một micro “chờ” để nhận lệnh đánh thức bằng giọng nói.

Câu hỏi đặt ra: liệu tín hiệu từ micro này có thể bị khai thác nếu thiết bị bị hack?

Dù vậy, ông Pryadkin cho rằng, các hình thức tấn công tinh vi như vậy thường chỉ nhắm vào những mục tiêu quan trọng. Người dùng thông thường ít có khả năng trở thành đối tượng bị theo dõi có chủ đích.

Dấu hiệu nhận biết và cách xử lý

Việc phát hiện loa bị xâm nhập không dễ, nhưng vẫn có những dấu hiệu bất thường: thiết bị tự hoạt động không theo lệnh, danh sách thiết bị kết nối xuất hiện mục lạ hoặc biến mất những thiết bị quen thuộc.

Mua Hàng với Shopee

Các chuyên gia khuyến cáo , trong trường hợp nghi ngờ, cần nhanh chóng ngắt kết nối Internet và nguồn điện, thay đổi mật khẩu, đồng thời kiểm tra và xóa các thiết bị không rõ nguồn gốc hiện lên trong danh sách ứng dụng.

Tuy nhiên, việc thực hiện không hề đơn giản. Với các thiết bị có pin, việc tắt nguồn không phải lúc nào cũng nhanh chóng. Cách hiệu quả hơn là tắt mạng Wi-Fi trong nhà để cắt kết nối hoàn toàn.

Bài toán an toàn: không dễ giải

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc sử dụng mật khẩu mạnh , thay đổi thường xuyên và cập nhật phần mềm định kỳ bởi các bản cập nhật thường vá lỗ hổng bảo mật.

Nhưng ngay cả điều này cũng khiến người dùng băn khoăn: liệu mỗi lần cập nhật có làm thiết bị chậm đi hoặc mất tính năng, như cách nhiều smartphone từng gặp phải?

Trong kỷ nguyên nhà thông minh, tiện ích và rủi ro đang song hành. Và đôi khi, chính những thiết bị tưởng như vô hại nhất lại trở thành mắt xích yếu nhất trong chuỗi an ninh số của mỗi gia đình.