‘Batman đời thực’: Elon Musk xem xét mua lại một hãng hàng không sau cuộc khẩu chiến nảy lửa

Tờ Financial Times (FT) mọi chuyện bắt đầu từ một lời từ chối dịch vụ Internet Starlink của hãng hàng không giá rẻ Ryanair để rồi đã nhanh chóng leo thang thành một cuộc khẩu chiến nảy lửa.

Sau đó mọi chuyện dần căng thẳng hơn khi tỷ phú giàu nhất thế giới Elon Musk công khai đặt câu hỏi cho 200 triệu người theo dõi trên X về việc liệu ông có nên mua lại hãng hàng không Ryanair để sa thải CEO Michael O’Leary hay không.

Lọt vào tầm ngắm

Mọi chuyện bắt đầu khi Michael O’Leary, CEO của Ryanair, tuyên bố thẳng thừng rằng ông sẽ không lắp đặt hệ thống Internet vệ tinh Starlink của Musk lên các máy bay của hãng. Lý do mà O’Leary đưa ra mang đậm triết lý “vắt cổ chày ra nước” của Ryanair: Việc lắp đặt thiết bị sẽ làm tăng lực cản khí động học, khiến máy bay tiêu tốn thêm nhiên liệu và làm hãng tiêu tốn khoảng 250 triệu USD mỗi năm.

CEO O’Leary vốn nổi tiếng với phong cách nói chuyện không kiêng nể đã công kích trực diện năng lực kỹ thuật của Musk khi tuyên bố trên đài phát thanh Newstalk của Ireland rằng: “Những gì Elon Musk biết về các chuyến bay và lực cản khí động học chỉ bằng con số không. Tôi thực sự chẳng bận tâm đến bất cứ điều gì Musk đăng trên cái bãi rác mà ông ta gọi là X đó”.

Phản pháo lại, Musk gọi O’Leary là “kẻ ngốc hoàn toàn” và bắt đầu thực hiện các cuộc thăm dò dư luận về việc thâu tóm hãng hàng không giá rẻ lớn nhất châu Âu này.

Tuy nhiên theo FT, dù Elon Musk sở hữu khối tài sản khổng lồ, việc thâu tóm Ryanair là một bài toán tài chính và pháp lý phức tạp hơn nhiều so với thương vụ Twitter trước đây.

Hiện tại, giá trị vốn hóa thị trường của Ryanair rơi vào khoảng 35 tỷ USD. Đáng chú ý, hãng hàng không này đang sở hữu bảng cân đối kế toán cực kỳ lành mạnh và dự kiến sẽ xóa sạch nợ vay trong vài tháng tới.

Các nhà đầu tư dường như không mấy mặn mà với những tuyên bố của Musk. Giá cổ phiếu của Ryanair hầu như không biến động mạnh sau các bài đăng của ông chủ Tesla, cho thấy thị trường đánh giá đây chỉ là một màn “khẩu chiến” truyền thông thay vì một ý định thâu tóm nghiêm túc.

Cần nhớ lại rằng, khi mua lại Twitter với giá 44 tỷ USD vào năm 2022, Musk đã phải thế chấp một phần lớn cổ phiếu Tesla của mình để huy động vốn.

Trong bối cảnh Tesla đang phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt và các dự án như xAI hay SpaceX ngốn lượng tiền mặt khổng lồ, việc rót thêm hàng chục tỷ USD vào một ngành công nghiệp có biên lợi nhuận mỏng và đầy rủi ro như hàng không là một bước đi thiếu tính thực tế về mặt tài chính.

Trong khi O’Leary coi Wi-Fi là một gánh nặng chi phí, các đối thủ lớn đang đi theo những hướng đi hoàn toàn khác. Lufthansa mới đây đã công bố lắp đặt Starlink miễn phí cho khách hàng thân thiết, trong khi British Airways cũng ký thỏa thuận tương tự để cung cấp Internet miễn phí cho mọi hành khách.

Thậm chí, United Airlines còn tham vọng hơn khi biến Wi-Fi thành một nền tảng truyền thông độc quyền. Bằng cách sử dụng dữ liệu hành khách để cá nhân hóa quảng cáo (ví dụ: gợi ý đặt xe Uber tại điểm đến ngay trên máy bay), United dự kiến có thể thu về thêm 350 triệu USD mỗi năm vào năm 2028.

Với Ryanair, con số 250 triệu USD tiền nhiên liệu tăng thêm tương đương khoảng 1 USD cho mỗi hành khách mà hãng chuyên chở hàng năm. Nếu biết cách tận dụng dữ liệu để quảng cáo hoặc bán các dịch vụ phụ trợ như United, chi phí này hoàn toàn có thể được bù đắp.

Tuy nhiên, với các chặng bay ngắn mà Ryanair tập trung, nhu cầu kết nối thường thấp hơn so với các chuyến bay dài, điều này càng làm củng cố thêm lập trường của O’Leary.

Màn kịch truyền thông?

Tờ FT nhận định ngay cả khi Musk có đủ tiền mặt, ông vẫn sẽ phải đối mặt với một rào cản gần như không thể vượt qua: Quy định sở hữu hàng không của EU. Theo luật pháp hiện hành, các hãng hàng không đặt trụ sở tại khối này phải được sở hữu đa số (trên 50%) bởi các công dân thuộc EU hoặc các quốc gia trong khu vực kinh tế Châu Âu.

Kể từ sau Brexit, Ryanair đã thực hiện các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt đối với cổ đông ngoài EUđể bảo vệ quyền khai thác bay trong khối. Mặc dù năm ngoái hãng đã nới lỏng một số hạn chế sau khi xác định hơn một nửa cổ đông thuộc danh sách được phê duyệt, nhưng các cá nhân không thuộc quốc tịch EU vẫn bị hạn chế quyền biểu quyết.

Bởi vậy với tư cách là một công dân Mỹ, Elon Musk sẽ không bao giờ có thể nắm quyền kiểm soát trực tiếp Ryanair trừ khi có các nhà đầu tư Châu Âu đứng tên hộ.

Tuy nhiên, thay vì mua lại toàn bộ Ryanair, Musk có một lựa chọn khác rẻ hơn và “hiểm” hơn nhiều: Cung cấp Starlink với giá ưu đãi đặc biệt cho các đối thủ trực tiếp của Ryanair như easyJet hoặc Wizz Air.

Nếu các đối thủ này triển khai Wi-Fi miễn phí và bắt đầu chiếm lĩnh thị phần, O’Leary có thể sẽ bị buộc phải “xuống nước” và chấp nhận Starlink để duy trì khả năng cạnh tranh.

Nhìn từ một góc độ khác, cả Elon Musk và Michael O’Leary đều là những bậc thầy về truyền thông cá nhân. Cả hai thường xuyên sử dụng những tuyên bố gây sốc để thu hút sự chú ý của công chúng mà không cần chi ngân sách cho quảng cáo truyền thống.

Đối với O’Leary, việc công kích Musk giúp củng cố hình ảnh một Ryanair thực dụng, luôn ưu tiên chi phí thấp cho khách hàng hơn là những tiện ích xa xỉ. Ngược lại, đối với Musk, các cuộc thăm dò trên X giúp duy trì sự tương tác và biến nền tảng này thành trung tâm của các cuộc thảo luận toàn cầu.

Cuộc chiến này có lẽ sẽ dừng lại ở những dòng trạng thái mỉa mai và các cuộc thăm dò ý kiến vô thưởng vô phạt. Ryanair thậm chí còn đáp trả bằng sự hài hước đặc trưng khi tuyên bố “WiFi trên máy bay chỉ là trò tuyên truyền”. Có vẻ như trong trận chiến giữa “tầm nhìn lên sao Hỏa” và “túi tiền của hành khách bình dân”, cả hai vị tỷ phú đều đã đạt được mục đích chung: Khiến cả thế giới phải nhắc đến tên mình.

*Nguồn: FT, Fortune, BI