Đưa khoa học – công nghệ trở thành động lực phát triển từ cơ sở

Trong bối cảnh chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo đang trở thành xu thế tất yếu, việc đưa khoa học – công nghệ vào quản lý, điều hành và đời sống xã hội không còn là lựa chọn mà là yêu cầu đặt ra đối với mỗi địa phương. Ở cấp cơ sở, quá trình này gắn trực tiếp với hiệu quả phục vụ người dân và khả năng thích ứng với yêu cầu phát triển mới.

Phóng viên đã có cuộc trao đổi với bà Trần Thị Vân, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Đại Thanh (Hà Nội) để làm rõ những yêu cầu đặt ra, những cách làm từ thực tiễn cũng như định hướng trong thời gian tới.

Chuyển từ “quản lý hành chính” sang quản trị dựa trên dữ liệu

Theo bà Trần Thị Vân, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Đại Thanh, yêu cầu lớn nhất hiện nay là sự chuyển đổi toàn diện trong cách thức quản lý.

Bà Trần Thị Vân cho biết: “Trước hết, đó là yêu cầu chuyển mạnh từ phương thức quản lý truyền thống sang quản lý trên nền tảng số, dựa trên dữ liệu. Điều này không chỉ giúp tăng tính công khai, minh bạch mà còn nâng cao hiệu quả điều hành của chính quyền”.

Thực tế triển khai cho thấy, yêu cầu đặt ra không chỉ là ứng dụng công nghệ mà là chuyển từ quản lý hành chính sang quản trị dựa trên dữ liệu, trong đó các hoạt động điều hành được theo dõi, đánh giá dựa trên kết quả cụ thể.

Tại Đại Thanh, các nền tảng số đã được triển khai trong công tác điều hành, từ ký số văn bản điện tử đến sử dụng phần mềm quản lý công việc, giúp giao việc, theo dõi tiến độ và đánh giá kết quả minh bạch hơn. Trung tâm điều hành thông minh (IOC) hỗ trợ chính quyền nắm bắt tình hình, tăng cường giám sát và xử lý các vấn đề phát sinh trên địa bàn.

Bên cạnh đó, các mô hình như tổ chuyển đổi số cộng đồng, “chợ số – nông thôn số”, hay các nền tảng tương tác trực tuyến đã góp phần đưa dịch vụ công đến gần hơn với người dân, tạo nền tảng cho quản trị số ngay từ cơ sở.

PV: Bà có thể chia sẻ một số thành tựu về chuyển đổi số mà xã Đại Thanh đã làm được trong thời gian qua?

Bà Trần Thị Vân: Thời gian qua, xã đã tổ chức quán triệt Nghị quyết về phát triển khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số bằng nhiều hình thức linh hoạt; đồng thời tăng cường tuyên truyền trên các nền tảng số như trang thông tin điện tử, trang fanpage “Đại Thanh – Đất và Người”, mạng xã hội chính danh, kênh Zalo OA, bản tin chuyển đổi số hằng ngày trên hệ thống truyền thanh. Thành lập 21 tổ chuyển đổi số cộng đồng hỗ trợ người dân sử dụng điện thoại thông minh, kỹ năng cơ bản sử dụng các phần mềm số như chuyển tiền bằng tài khoản, thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến… Chỉ trong một thời gian ngắn, đã đăng tải hàng trăm tin, bài, video liên quan, góp phần đưa nội dung chuyển đổi số đến gần hơn với cán bộ, đảng viên và người dân.

Bên cạnh đó, xã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong công tác lãnh đạo, điều hành. 100% văn bản điện tử trong cơ quan Đảng, cơ quan UBND xã được thực hiện ký số toàn trình (trừ văn bản mật), giúp nâng cao tính pháp lý, giảm thời gian xử lý và tiết kiệm chi phí. Các phần mềm điều hành tác nghiệp được đưa vào sử dụng, giúp việc giao việc, theo dõi tiến độ và đánh giá kết quả công việc được thực hiện minh bạch, rõ ràng hơn.

Đảng uỷ xã đã chỉ đạo, hướng dẫn tổ chức nhiều buổi sinh hoạt chuyên đề với nội dung “Nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ gắn với nâng cao năng lực số, phát huy vai trò tiên phong trong học tập kỹ năng số của đảng viên”; xây dựng và phát hành “Ấn phẩm điện tử Thông tin nội bộ” có tích hợp chức năng đọc AI; “Cẩm nang số nghiệp vụ công tác đảng viên”, “Trợ lý ảo Đại Thanh – Hỏi đáp công tác Đảng” và “Đại Thanh hỏi đáp công tác MTTQ và các tổ chức chính trị xã hội”, nhằm cung cấp các văn bản, kịp thời hỗ trợ, giải đáp nghiệp vụ công tác đảng, MTTQ và các tổ chức chính trị xã hội.

Triển khai thực hiện các nền tảng hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, cài đặt định danh điện tử, thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt; Phong trào “bình dân học vụ số” giúp người dân, đặc biệt là người lớn tuổi, từng bước làm quen và sử dụng công nghệ trong đời sống hàng ngày, nâng cao năng lực số của nhân dân.

Xã đã khai trương và đưa vào vận hành Trung tâm điều hành thông minh (IOC) xã Đại Thanh với việc tích hợp 198 camera AI, hệ thống giao ban trực tuyến kết nối đến 21 thôn và 20 đơn vị sự nghiệp; đây là công cụ trung tâm giúp Đảng ủy, UBND xã nắm chắc tình hình từ sớm, từ xa, chỉ đạo nhanh, đúng; kiểm tra thường xuyên, giám sát liên tục và xử lý hiệu quả 5 điểm nghẽn dân sinh – quản lý nhà nước trên địa bàn, hướng tới mục tiêu xây dựng xã văn minh, hiện đại, được lãnh đạo Thành phố Hà Nội ghi nhận, đánh giá cao là mô hình hay, hiệu quả, thiết thực, đề xuất nhân rộng trên địa bàn Thành phố. Chú trọng nâng cấp hạ tầng số, tổ chức tập huấn cho cán bộ, công chức, viên chức về kỹ năng số, an toàn thông tin, khai thác dữ liệu, vận hành các nền tảng số và quản trị hệ thống, từng bước thúc đẩy việc tạo lập dữ liệu số toàn diện, đồng bộ phục vụ công tác quản lý nhà nước.

Bên cạnh đó, xã cũng chú trọng xây dựng các mô hình số phục vụ trực tiếp người dân, như khai trương mô hình “Chợ số – nông thôn số”, cung cấp thông tin qua mã QR, bản đồ số, các kênh tương tác trực tuyến… giúp người dân dễ dàng tra cứu thông tin, tiếp cận dịch vụ công một cách nhanh chóng, thuận tiện hơn…

Mall) Loa Kiểm Âm Bluetooth EDIFIER MR3/MR5 I Công Suất 36W | Bluetooth 5.4 |

PV: Từ thực tiễn công tác, bà nhìn nhận như thế nào về sự tham gia của phụ nữ trong lĩnh vực khoa học – công nghệ, đặc biệt ở các vị trí chuyên môn và quản lý?

Bà Trần Thị Vân: Tôi nhận thấy phụ nữ ngày càng có sự tham gia tích cực và rõ nét hơn trong lĩnh vực khoa học – công nghệ, đặc biệt là trong quá trình triển khai chuyển đổi số. Không chỉ dừng lại ở vai trò hỗ trợ, nhiều phụ nữ đã trực tiếp tham gia vào các vị trí chuyên môn, tham gia quản lý, vận hành các nền tảng số và đóng góp vào quá trình đổi mới phương thức lãnh đạo, điều hành.

Tại xã Đại Thanh, điều này thể hiện khá rõ qua việc phụ nữ tham gia tích cực vào các hoạt động chuyển đổi số. Chẳng hạn, trong các tổ công nghệ số cộng đồng, lực lượng phụ nữ, nhất là hội viên Hội Liên hiệp phụ nữ xã đóng vai trò nòng cốt hướng dẫn người dân cài đặt, sử dụng các ứng dụng số, cập nhật kiến thức về các nền tảng số shopee, Lazada, face book, tổ chức các phiên livetream bán hàng online, bán hàng trên các sàn thương mại điện tử, trên nền tảng phunuhanoi, thanh toán không dùng tiền mặt… Thông qua quá trình tham gia trực tiếp, nhiều người đã góp phần hỗ trợ người dân, đặc biệt là người cao tuổi, từng bước tiếp cận và sử dụng công nghệ.

Hội Liên hiệp phụ nữ xã đã thành lập mô hình “Chi hội số” nhằm đa dạng hóa hình thức hoạt động công tác Hội, cập nhật, nắm bắt kịp thời các thông tin từ cơ sở. Trong đội ngũ cán bộ, công chức, nhiều nữ cán bộ đã chủ động học tập, nâng cao kỹ năng số, tham gia trực tiếp vào quá trình vận hành các hệ thống quản lý, điều hành trên môi trường số. Không ít phụ nữ đã thể hiện tốt vai trò tham mưu, đề xuất các giải pháp ứng dụng công nghệ vào công việc, góp phần nâng cao hiệu quả xử lý công việc và chất lượng phục vụ người dân.

Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận rằng phụ nữ vẫn gặp không ít khó khăn, nhất là trong việc cân bằng giữa công việc và gia đình, cũng như cơ hội tiếp cận đào tạo chuyên sâu về công nghệ ở một số nơi còn hạn chế. Nhưng chính trong điều kiện đó, nhiều phụ nữ vẫn nỗ lực vươn lên, khẳng định năng lực và vai trò của mình.

Từ thực tế này, thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục quan tâm hơn nữa đến việc đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số cho phụ nữ; đồng thời tạo điều kiện để phụ nữ được tham gia sâu hơn vào các lĩnh vực có liên quan đến khoa học – công nghệ, không chỉ ở vai trò thực hiện mà cả trong tham mưu, quản lý.

Bảo đảm không ai bị “bỏ lại phía sau” trong chuyển đổi số

PV: Theo bà, trong quá trình triển khai thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW, cần ưu tiên những giải pháp nào để nâng cao hiệu quả thu hút và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực khoa học – công nghệ?

Bà Trần Thị Vân: Từ thực tiễn triển khai thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW tại cơ sở, chúng tôi nhận thấy có bốn nhóm giải pháp cần ưu tiên thực hiện:

Một là, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của người đứng đầu và đội ngũ cán bộ, coi phát triển khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là một trong những nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên, gắn với đánh giá kết quả thực hiện công việc.

Hai là, đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực tại chỗ theo hướng thiết thực, gắn học với hành, ưu tiên kỹ năng số, an toàn thông tin, khai thác dữ liệu và khả năng sử dụng thành thạo các nền tảng phục vụ công việc.

Ba là, xây dựng môi trường làm việc khuyến khích đổi mới, phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ và rõ sản phẩm để cán bộ có điều kiện thể hiện năng lực, dám đề xuất giải pháp mới và chịu trách nhiệm với kết quả. Theo kế hoạch thực hiện Nghị quyết 57, các trục trong hệ thống chính trị của xã đều đăng ký xây dựng các mô hình chuyển đổi số tiêu biểu. Thông qua quá trình triển khai thực hiện các mô hình này, đội ngũ cán bộ có điều kiện “học đi đôi với hành”, trực tiếp tham gia vận hành, từ đó nâng cao năng lực thực tiễn.

Bốn là, chủ động phối hợp với cơ quan chuyên môn cấp trên, cơ sở đào tạo và đơn vị có chuyên môn để cập nhật tri thức mới, đồng thời kịp thời đề xuất cấp có thẩm quyền quan tâm cơ chế, chính sách phù hợp. Điển hình như xã Đại Thanh đã ký kết hợp tác với Trường Đại học Sư phạm Hà Nội để nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, hướng tới xây dựng hệ sinh thái giáo dục số và học tập suốt đời trên địa bàn xã Đại Thanh…

PV: Từ thực tiễn triển khai, đâu là những cách làm hoặc bài học có thể áp dụng rộng hơn trong việc thúc đẩy ứng dụng khoa học – công nghệ vào đời sống?

Bà Trần Thị Vân: Từ thực tiễn triển khai ở cơ sở, chúng tôi rút ra một số cách làm và bài học có thể áp dụng rộng hơn trong việc thúc đẩy ứng dụng khoa học – công nghệ vào đời sống, đó là cần triển khai theo trình tự từ nhận thức – mô hình – con người – tổ chức thực hiện, theo hướng cụ thể, thiết thực và có kiểm chứng hiệu quả.

Bộ phát wifi 4G di động mini ROOSEE M610, chuẩn wifi 6

Trước hết, muốn ứng dụng khoa học – công nghệ hiệu quả thì phải bắt đầu từ nhận thức đúng. Khi cán bộ và người dân hiểu rõ công nghệ không phải việc xa vời mà là công cụ giải quyết việc cụ thể hằng ngày, quá trình triển khai thực hiện sẽ thuận lợi hơn.

Hai là, phải lựa chọn đúng việc, có trọng tâm, trọng điểm để làm, ưu tiên những nội dung thiết thực, dễ thấy hiệu quả, gắn trực tiếp với nhu cầu của người dân và yêu cầu quản lý của địa phương; không nên làm dàn trải, hình thức…

Ba là, làm tốt công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức nhưng phải đổi mới cách làm. Không chỉ dừng ở hội nghị, cần đẩy mạnh tuyên truyền trên các nền tảng số như Trang thông tin điện tử, Zalo, các kênh mạng xã hội chính danh, xây dựng các tin, bài, video ngắn, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ tiếp cận. Đồng thời, phát huy tốt lực lượng gần dân, đặc biệt là các Tổ hỗ trợ cộng đồng, đoàn thể và cán bộ ở cơ sở theo cách làm “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, hướng dẫn trực tiếp, dễ hiểu, dễ làm, phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Bốn là, phải gắn đào tạo với thực hành và lấy kết quả công việc làm thước đo. Tập huấn chỉ thực sự có ý nghĩa khi sau tập huấn cán bộ sử dụng tốt hơn nền tảng số, người dân tiếp cận dịch vụ thuận tiện hơn và mô hình triển khai tạo ra chuyển biến rõ ràng. Theo tôi, bài học quan trọng nhất là phải làm thật, làm đúng nhu cầu và đo được hiệu quả thì khoa học – công nghệ mới đi vào đời sống một cách bền vững.

PV: Trong thời gian tới, theo bà, đâu là những ưu tiên cần tập trung để khoa học – công nghệ thực sự đóng góp vào phát triển bền vững và bao trùm?

Bà Trần Thị Vân: Chúng tôi xác định để khoa học – công nghệ thực sự trở thành động lực cho phát triển bền vững và bao trùm, cần tập trung vào một số ưu tiên trọng tâm, mang tính nền tảng và lâu dài.

Trước hết là tiếp tục hoàn thiện hạ tầng số và hệ thống dữ liệu. Đây là điều kiện tiên quyết để triển khai các ứng dụng công nghệ một cách đồng bộ, hiệu quả. Việc xây dựng, kết nối và khai thác dữ liệu phải được thực hiện bài bản, bảo đảm thông suốt giữa các bộ phận, phục vụ tốt cho công tác quản lý, điều hành.

Thứ hai là tiếp tục nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đặc biệt là kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ và người dân. Chúng tôi xác định đây là yếu tố quyết định sự thành công của chuyển đổi số. Trong thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng, gắn học với hành, bảo đảm cán bộ sử dụng thành thạo các nền tảng số; đồng thời duy trì các hoạt động phổ cập kỹ năng số cho người dân thông qua các mô hình xã đã triển khai thực hiện.

Thứ ba là đẩy mạnh triển khai các mô hình ứng dụng khoa học – công nghệ gắn với nhu cầu thực tiễn, lấy hiệu quả phục vụ người dân làm thước đo. Các mô hình đã triển khai hiệu quả sẽ tiếp tục được hoàn thiện, nhân rộng; đồng thời nghiên cứu, lựa chọn thêm các lĩnh vực thiết thực để ứng dụng công nghệ. Tiếp tục phát huy nguyên tắc “6 rõ – 1 xuyên suốt” trong triển khai thực hiện các nhiệm vụ về khoa học – công nghệ. Qua đó, bảo đảm mọi nhiệm vụ đều được thực hiện thực chất, có kiểm tra, đánh giá cụ thể, tránh hình thức.

Đặc biệt, chúng tôi luôn xác định phát triển gắn với tính bao trùm và định hướng xây dựng chính quyền phục vụ, không để ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi số; tiếp tục quan tâm hỗ trợ các nhóm còn hạn chế về khả năng tiếp cận công nghệ, trong đó có phụ nữ, người cao tuổi, người ít có điều kiện tiếp cận công nghệ, để mọi người dân đều có thể tham gia và thụ hưởng thành quả của khoa học – công nghệ.

Có thể nói, khi thực hiện đồng bộ các giải pháp về hạ tầng, con người, mô hình và tổ chức thực hiện, khoa học – công nghệ sẽ không chỉ là công cụ hỗ trợ mà sẽ trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội theo hướng bền vững và bao trùm ngay từ cấp cơ sở.

PV: Xin trân trọng cảm ơn bà!