Sa trực tràng trẻ em phải xử trí như thế nào cho đúng?

Sa trực tràng ở trẻ em là tình trạng niêm mạc hoặc toàn bộ thành trực tràng lồi ra ngoài hậu môn, thường gặp ở trẻ dưới 4 tuổi và liên quan đến các yếu tố như táo bón mãn tính.​ Bệnh ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng sống của trẻ. Vậy sa trực tràng trẻ em có điều trị được không? Chăm sóc trẻ bị sa trực tràng cần lưu ý gì?

Sa trực tràng trẻ em là gì?

Sa trực tràng trẻ em là tình trạng niêm mạc hoặc toàn bộ thành trực tràng sa ra ngoài qua cơ thắt hậu môn. Tình trạng này thường gặp ở trẻ từ 1 tháng đến 4 tuổi, với tỷ lệ tương đương giữa bé trai và bé gái.

Sa trực tràng ở trẻ em được chia thành những mức nào?

Bệnh sa trực tràng ở trẻ em có thể được phân làm hai loại gồm sa niêm mạc và sa toàn bộ: (1)

• Sa niêm mạc là tình trạng khối sa tạo các nếp gấp hình tia ở chỗ nối với da hậu môn, thường dài dưới 2cm và chỉ có niêm mạc bị sa.
• Sa toàn bộ đặc trưng bởi sự trồi ra của toàn bộ độ dày của thành trực tràng, các nếp gấp đồng tâm có thể dễ dàng thấy được trên niêm mạc bị sa. Trong loại sa này, dựa vào mức độ sa và khả năng co lại, bệnh thường được phân loại theo 3 cấp độ:
  • Độ 1: Khối sa nhô ra hơn 5cm từ rìa hậu môn, bao gồm cả chỗ nối niêm mạc da.
  • Độ 2: Khối sa chỉ nhô ra từ 2-5cm từ rìa hậu môn.
  • Độ 3: Sa trực tràng kín, không lồi ra ngoài mép hậu môn.

Tại sao trẻ em dễ bị sa trực tràng?

Khác với sa trực tràng ở người lớn, nguyên nhân ở trẻ em chủ yếu là do yếu tố giải phẫu như:

• Trực tràng có hướng thẳng đứng hơn, dọc theo xương cùng và xương cụt, ở vị trí thấp hơn so với các cơ quan vùng chậu khác.
• Niêm mạc trực tràng thừa và gắn lỏng lẻo với lớp cơ bên dưới.
• Đại tràng sigma có độ di động cao hơn người trưởng thành.
• Sàn chậu phẳng, mất đường cong xương cùng bình thường tạo thành ống thẳng giữa trực tràng và ống hậu môn.
• Cơ sàn chậu yếu.

Do vậy, trẻ bị sa trực tràng thường là biểu hiện thứ phát của một tình trạng bệnh lý nền hơn là một bệnh lý độc lập. Vì vậy, khi điều trị dứt điểm nguyên nhân gốc rễ, sa trực tràng ở trẻ có thể tự khỏi.

Nguyên nhân thường gặp dẫn đến sa trực tràng ở trẻ em là táo bón mãn tính, đặc biệt trong giai đoạn tập đi vệ sinh. Khi trẻ bị táo bón, rặn quá mức khi đi đại tiện gây  tăng áp lực ổ bụng, dẫn đến sa.​ Ngoài ra, một số yếu tố nguy cơ có thể dẫn đến bệnh như rối loạn nhu động ruột, tiêu chảy do nhiễm trùng, bệnh ký sinh trùng ruột, suy dinh dưỡng, ho mãn tính, nôn, bệnh xơ nang, dị tật bẩm sinh đường ruột – hậu môn (bệnh Hirschsprung – phình đại tràng bẩm sinh, hội chứng Ehlers-Danlos, polyp trực tràng…) và rối loạn hành vi.

Mall) Loa Kiểm Âm Bluetooth EDIFIER MR3/MR5 I Công Suất 36W | Bluetooth 5.4 |

Biểu hiện nhận biết bệnh sa trực tràng ở trẻ em

Trẻ bị sa trực tràng thường sẽ có các triệu chứng dưới đây:

• Có khối đỏ sẫm lồi ra hậu môn khi rặn đại tiện, kèm nhầy/máu.
• Trẻ thường không đau hoặc đau nhẹ, có thể khó chịu, cảm giác đầy hậu môn.
• Đại tiện không tự chủ hoặc rò phân.
• Ngứa/rát hậu môn.
• Có thể thấy dịch nhầy thấm trên đồ lót, quần áo của trẻ.
• Chảy máu khi trẻ vận động nhiều.

Các bước xử trí tại nhà khi trẻ bị sa trực tràng đột ngột

Nếu phát hiện trẻ bị sa trực tràng tại nhà, bố mẹ cần bình tĩnh đưa trực tràng bị sa về đúng vị trí và đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức để được bác sĩ khám và tư vấn phù hợp.

Quy trình đưa khối sa về bằng tay:

• Bước 1: Đặt trẻ nằm sấp trên giường hoặc bề mặt thoải mái, gập đầu gối.
• Bước 2: Bố mẹ rửa sạch tay và đeo găng tay y tế. Bôi trơn găng tay bằng gel chuyên dụng.
• Bước 3: Giữ trực tràng ở cả hai bên hậu môn. Đặt ngón tay vào trung tâm của trực tràng, dùng lực ấn nhẹ nhàng và đều đặn trong 5-15 phút để đẩy ruột sa trở vào.
• Bước 4: Đưa trẻ đến bệnh viện để được bác sĩ khám và hỗ trợ y tế phù hợp.

Sa trực tràng trẻ em được chẩn đoán và điều trị như thế nào?

Chẩn đoán sa trực tràng ở trẻ em chủ yếu dựa vào tiền sử và khám lâm sàng. Bác sĩ sẽ hỏi bố mẹ về đặc điểm sa, tần suất, các yếu tố liên quan như tình trạng táo bón hoặc tiêu chảy ở trẻ. Trong quá trình khám, bác sĩ sẽ kiểm tra trực tràng để đánh giá trương lực cơ thắt và đặc điểm của sa. Lúc này, trẻ có thể được yêu cầu rặn để quan sát sa nếu không thấy rõ khi khám. (2)

Ngoài ra, bác sĩ có thể chỉ định một số cận lâm sàng để loại trừ các bệnh lý khác như:

• Xét nghiệm mồ hôi.
• Chụp MRI động học đánh giá các rối loạn sàn chậu.
• Chụp X-quang đại tràng có thuốc cản quang.
• Nội soi trực tràng sigma.
• Đo áp lực hậu môn – trực tràng.

Tùy vào mức độ sa, nguyên nhân và độ tuổi, bác sĩ sẽ chỉ định điều trị phù hợp. Điều trị bảo tồn là phương pháp ưu tiên đối với sa trực tràng trẻ em, đặc biệt những trẻ dưới 3 tuổi. Bác sĩ sẽ tư vấn kế hoạch chăm sóc, quản lý bệnh toàn diện cho trẻ, bao gồm:

• Cân chỉnh chế độ ăn: Thực hiện chế độ ăn cân bằng, đủ dưỡng chất và ưu tiên những thực phẩm dễ tiêu hóa, đảm bảo bổ sung đủ lượng chất xơ tiêu thụ mỗi ngày theo độ tuổi.
• Bổ sung đủ nước: Khuyến khích trẻ uống nhiều nước, bổ sung đủ lượng nước cho cơ thể mỗi ngày.
• Thuốc: Một số thuốc có tác dụng nhuận tràng, làm mềm phân sẽ được chỉ định với liều dùng phù hợp để hỗ trợ trẻ đi đại tiện dễ dàng hơn, giảm rặn.
• Điều trị nguyên nhân: Nếu trẻ mắc các bệnh lý gây rối loạn tiêu hóa như táo bón, tiêu chảy, nhiễm trùng đường tiêu hóa, nhiễm ký sinh trùng ruột, xơ nang… bác sĩ sẽ chỉ định điều trị phù hợp để loại bỏ “gốc rễ” gây sa trực tràng ở trẻ.
• Xây dựng thói quen sinh hoạt: Tập cho trẻ thói quen đi vệ sinh đúng, sử dụng loại bồn cầu dành cho trẻ em hoặc kê ghế để hỗ trợ chân cho trẻ. Thời gian trẻ đi đại tiện chỉ nên kéo dài dưới 5 phút để giảm thiểu rặn. Khi trẻ đi vệ sinh, bố mẹ nên trấn an trẻ và tập cho trẻ cách thắt chặt và thả lỏng cơ quanh hậu môn để đại tiện hiệu quả hơn.

Nếu điều trị bảo tồn thất bại, trẻ kháng thuốc hoặc sa trực tràng nặng, tái phát nhiều lần, bác sĩ sẽ chỉ định các phương pháp điều trị sa trực tràng trẻ em như: tiêm xơ hóa, phẫu thuật cố định trực tràng.

Camera imou A32EP 3MP

Tầm xa hồng ngoại 10m với công nghệ hống ngoại thông minh. Chống ngược sáng HDR - Hỗ trợ đàm thoại 2 chiều - Hỗ trợ các tính năng thông minh: phát hiện chuyển động, phát hiện con người, phát hiện âm thanh bất thường, chế độ riêng tu, Smart tracking. Tích hợp còi báo động - Hỗ trợ chức năng Soft-AP, kết nối trực tiếp wifi camera không cần thông qua modem nhà mạng. Tích hợp Wi-Fi(IEEE802.11b/g/n), LAN, CLOUD (Imou Protect), ONVIF - Hỗ trơ khe cắm thẻ nhớ Micro SD max 256GB - Nguổn cấp: DC 5V1A, điện năng tiêu thụ - Chất liệu vỏ: Plastic. Đạt chứng nhận CE, FCC Xuất xứ: Trung Quốc ⁃ Bảo hành: 24 tháng. Trọn bộ sản phẩm bao gồm: -1 x Camera - 1 x Hướng dẫn Bắt đầu Nhanh -1x Bộ đổi nguồn -1x Cáp nguồn -1x Bọt gắn Hàng chính hãng imou bảo hành 2 năm toàn quốc

Giải pháp giúp ngăn sa trực tràng tái phát ở trẻ em

Duy trì các biện pháp điều trị bảo tồn, bao gồm chế độ ăn khoa học, đủ lượng chất xơ, bổ sung đủ nước, điều trị triệt để và phòng ngừa các nguyên nhân gây rối loạn tiêu hóa ở trẻ (táo bón, tiêu chảy…), tạo tâm lý thoải mái và thói quen sinh hoạt khoa học là những biện pháp quan trọng giúp ngăn ngừa sa trực tràng tái phát ở trẻ. Nếu trẻ có dấu hiệu táo bón, đi ngoài phân khô cứng, khó đi ngoài, bố mẹ nên sớm đưa trẻ đến bệnh viện để được bác sĩ khám và tư vấn phù hợp.

Trẻ em bị sa trực tràng nên được tái khám sức khỏe định kỳ để bác sĩ theo dõi và đánh giá khả năng hồi phục cũng như có thể phát hiện sớm các nguy cơ và can thiệp kịp thời.

Hy vọng với những thông tin trên, quý phụ huynh đã hiểu rõ hơn về sa trực tràng trẻ em. Việc phát hiện sớm, xử trí đúng cách và có kế hoạch kiểm soát bệnh phù hợp sẽ góp phần quan trọng giúp trẻ giảm nguy cơ biến chứng, hạn chế tái phát và tránh can thiệp phẫu thuật.