AI bùng nổ toàn cầu, nhưng thế giới lại “khát” 200.000 lao động trong ngành không cần bằng đại học

Theo Business Insider, làn sóng bùng nổ của trí tuệ nhân tạo đang kéo theo một cuộc chạy đua xây dựng hạ tầng công nghệ trên quy mô chưa từng có. Tâm điểm của cơn sốt này là các trung tâm dữ liệu, “trái tim” vận hành của nền kinh tế số, mọc lên dày đặc tại nhiều quốc gia.

Tuy nhiên, phía sau những công trình khổng lồ ấy lại là một thực tế ít được chú ý: sự thiếu hụt nghiêm trọng lực lượng lao động kỹ thuật, đặc biệt là các kỹ thuật viên cáp quang và điện nhẹ.

Theo nhiều dự báo trong ngành, hàng trăm nghìn lao động mới sẽ cần được bổ sung trong những năm tới để đáp ứng nhu cầu xây dựng và vận hành hệ thống hạ tầng AI.

Báo cáo năm 2024 của Hiệp hội Băng thông rộng Sợi quang (Fiber Broadband Association) ước tính thế giới sẽ cần thêm gần 200.000 kỹ thuật viên cáp quang để hỗ trợ quá trình mở rộng nền kinh tế AI. Đây là con số phản ánh rõ ràng mức độ “khát” nhân lực của lĩnh vực này.

Nghề kỹ thuật viên sợi quang: “ngôi sao mới” của thị trường lao động

Thường được quảng cáo dưới những cái tên nghe có vẻ thời thượng như “kỹ thuật viên sợi quang” hay “chuyên gia hạ tầng dữ liệu”, nhưng thực chất công việc này yêu cầu những kỹ năng căn bản nhất của ngành điện nhẹ: lắp đặt, bảo trì hệ thống cáp và thiết bị máy tính.

Điểm khác biệt lớn nhất trong bối cảnh hiện nay nằm ở vật liệu và môi trường làm việc. Thay vì dây đồng hay hệ thống điện thông thường, họ làm việc với cáp quang, loại cáp siêu mỏng đóng vai trò xương sống của Internet và các hệ thống AI.

Cesar Ruiz, Chủ tịch kiêm CEO của Learning Alliance Corporation, cho biết: “Sự khác biệt duy nhất là họ sẽ kéo cáp quang bên trong một tòa nhà và kết nối nó với các giá đỡ (rack), bộ chuyển mạch (switch) và bộ định tuyến (router)”.

Trước áp lực thiếu hụt nhân lực, các tập đoàn công nghệ lớn đã bắt đầu chủ động tham gia đào tạo.

Meta đã ra mắt chương trình “LevelUp Fiber Technician Pathway”, một khóa đào tạo miễn phí chỉ trong 4 tuần để biến những lao động phổ thông thành kỹ thuật viên sợi quang chuyên nghiệp.

Amazon, tương tự, cũng đã tài trợ các chương trình đào tạo kỹ thuật viên cáp quang tại những bang nơi họ có trung tâm dữ liệu, bao gồm Ohio và Virginia.

Các chương trình này thường kéo dài từ vài tuần đến một năm nếu kết hợp học việc, giúp mở ra con đường nghề nghiệp hấp dẫn cho những người không theo lộ trình đại học truyền thống.

Trong bối cảnh lực lượng lao động già hóa và tỷ lệ nghỉ hưu tăng cao, đây được xem là giải pháp ngắn hạn để “giải cơn khát” nhân lực của ngành.

AI và robot: mối đe dọa dài hạn với lao động tay chân

Dù nhu cầu nhân lực đang tăng mạnh, một câu hỏi lớn đặt ra là liệu những công việc này có thực sự bền vững. Theo Fred Voccola, CEO của Simpro Group, trí tuệ nhân tạo ban đầu đang làm thay đổi các công việc văn phòng, nhưng về lâu dài sẽ lan sang cả lao động tay chân.

Tải VPBank

Ông cho rằng các ngành nghề kỹ thuật hiện vẫn tương đối “an toàn” nhờ tính chất công việc đòi hỏi thao tác thực tế, nhưng lợi thế này sẽ không kéo dài. Trong vòng một thập kỷ tới, AI và robot có thể ảnh hưởng đến hầu hết mọi ngành nghề.

Thực tế, nhiều công ty đã bắt đầu phát triển các hệ thống robot có thể thực hiện những nhiệm vụ như kéo cáp, kiểm tra hạ tầng hay phát hiện sự cố kỹ thuật.

Một số doanh nghiệp như Gecko Robotics và Aquant đã bắt đầu triển khai robot tích hợp AI để phát hiện lỗi thiết bị trước khi chúng kịp hỏng hóc, giúp tối ưu hóa hiệu suất vượt xa khả năng của con người.

Theo Fred Voccola, trong tương lai, máy móc có thể đảm nhiệm nhiều công việc nguy hiểm hoặc đòi hỏi độ chính xác cao, với tốc độ nhanh hơn và mức độ an toàn cao hơn con người.

Tuy vậy, không phải mọi ý kiến đều bi quan. Elon Musk cho rằng các công việc lao động thể chất sẽ tồn tại lâu hơn so với công việc kỹ thuật số, trong khi Jensen Huang, CEO của Nvidia, nhận định AI thậm chí còn làm gia tăng nhu cầu lao động lành nghề để xây dựng hạ tầng công nghệ.

Thực tế hiện nay cũng cho thấy nhu cầu đối với thợ điện và kỹ thuật viên vẫn đang tăng mạnh.

Nhìn một cách tổng thể, kỷ nguyên AI không tiêu diệt mọi công việc, nhưng nó đang tái định nghĩa lại thế nào là “lao động lành nghề”. Trong ngắn hạn, nghề kỹ thuật điện nhẹ và sợi quang rõ ràng là một “tấm vé vàng” để người lao động gia nhập vào nền kinh tế AI mà không cần bằng cấp hàn lâm.

Tuy nhiên, sự khác biệt giữa người ở lại và người bị đào thải sau 10 năm nữa sẽ không nằm ở việc ai kéo cáp nhanh hơn, mà là ai có khả năng vận hành và quản lý những hệ thống robot thông minh tốt hơn.

Tương lai của lao động tay chân sẽ là một sự chung sống đầy thử thách với công nghệ. Thông điệp dành cho người lao động hiện nay rất rõ ràng: Hãy tận dụng cơ hội từ các trung tâm dữ liệu để bước chân vào ngành, nhưng đừng bao giờ ngừng cập nhật các kỹ năng số.

*Nguồn: Business Insider