Đằng sau sự bành trướng của Starlink tại Nga, Ukraine và các vùng chiến sự

Được phát triển ban đầu nhằm cung cấp kết nối Internet cho các khu vực hẻo lánh, Starlink giờ đây đã mở rộng phạm vi ứng dụng sang các vùng thảm họa, chiến sự hoặc những quốc gia bị kiểm soát thông tin gắt gao.

Cách thức hoạt động

Starlink là một hệ thống dựa trên vệ tinh gồm khoảng 10.000 vệ tinh nhỏ truyền dữ liệu qua các liên kết laser. Khác với vệ tinh truyền thống quay ở độ cao 36.000 km, Starlink hoạt động ở quỹ đạo thấp, chỉ cách Trái Đất khoảng 550 km, giúp truyền tín hiệu nhanh hơn đáng kể. Người dùng chỉ cần một thiết bị đầu cuối thu sóng tích hợp ăng-ten điều khiển điện tử và một bộ định tuyến (router) để kết nối Internet băng thông rộng.

Dấu ấn tại các điểm nóng địa chính trị

Ukraine: Kể từ tháng 2/2022, Starlink là công cụ liên lạc sống còn để điều phối quân đội và điều khiển thiết bị không người lái. Tuy nhiên, quân đội Nga cũng đang tận dụng các thiết bị nhập lậu.

Yuriy Fedorenko, chỉ huy Lữ đoàn 429 Achilles của Ukraine, nhận định: “Các vệ tinh của Mỹ đã cung cấp cho các đơn vị Nga quyền kiểm soát lực lượng và máy bay không người lái theo thời gian thực, giúp họ có cái nhìn tổng quan về đường giới tuyến để đưa ra quyết định tốt hơn”. Đáp lại, quan chức thông tin liên lạc quân đội Nga Valery Tishkov hạ thấp mức độ ảnh hưởng, khẳng định Starlink chỉ được sử dụng ở mức biên và Nga “sở hữu toàn bộ các dịch vụ liên lạc hiện đại nội địa… đảm bảo khả năng chỉ huy và kiểm soát trên tiền tuyến”.

Sudan: Lực lượng Hỗ trợ Nhanh (RSF) sử dụng hàng trăm thiết bị Starlink buôn lậu qua UAE để liên lạc chiến thuật, hình thành một thị trường chợ đen thiết bị sôi động tại nước này.

Iran: Hàng nghìn thiết bị đã được tuồn vào Iran đầu tháng 1/2026, giúp người dân qua mặt các lệnh phong tỏa Internet diện rộng của chính phủ.

Venezuela: Mạng vệ tinh này được sử dụng để né các lệnh cắt đứt thông tin. Sau đợt can thiệp của Mỹ vào đầu tháng 1/2026 dẫn đến việc cựu Tổng thống Nicolas Maduro bị bắt, Elon Musk đã cung cấp một tháng Internet miễn phí cho người dân nước này.

Điện Thoại Di Động Honor X6c 6GB + 128GB/256GB - Pin 5300mAh NFC - Camer

Gaza: Các tổ chức cứu trợ và bệnh viện dã chiến sử dụng Starlink từ tháng 7/2024 phục vụ hậu cần và y tế từ xa, dù dân thường vẫn bị hạn chế truy cập do lo ngại an ninh từ Israel.

Quyền lực chính trị và rủi ro môi trường

Sự độc quyền tại các vùng xung đột mang lại cho Elon Musk và công ty vận hành SpaceX quyền lực vô song. Vị tỷ phú từng từ chối kích hoạt Starlink để hỗ trợ một cuộc tấn công của Ukraine ở Crimea. Mới đây, Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng đe dọa tắt vệ tinh tại Ukraine để ép Kiev nhượng bộ trong đàm phán hòa bình.

Về mặt sinh thái, các vệ tinh Starlink có tuổi thọ dưới 5 năm. Việc 1-2 vệ tinh bốc cháy trong khí quyển mỗi ngày giải phóng oxit nhôm, có nguy cơ đe dọa tầng ozone và làm tăng sự nóng lên toàn cầu. Số lượng vệ tinh khổng lồ cũng gây ô nhiễm ánh sáng bầu trời đêm, ảnh hưởng đến giới thiên văn học và hệ sinh thái động vật.

Cuộc đua phá vỡ thế độc quyền

Nhằm thoát khỏi sự phụ thuộc vào Starlink, các cường quốc và tập đoàn toàn cầu đang gấp rút triển khai mạng lưới thay thế:

Châu Âu: Đối thủ tư nhân lớn nhất hiện nay là Eutelsat với dịch vụ OneWeb gồm hơn 600 vệ tinh, chủ yếu hướng tới doanh nghiệp và hàng hải. Liên minh châu Âu (EU) cũng đang phát triển dự án IRIS2, dự kiến đi vào hoạt động sau năm 2029.

Công Tơ Điện Hunonic Entec - Giải Pháp Tiết Kiệm Năng Lượng Thông Minh Điều Khiển

Chi tiết Địa chỉ tổ chức chịu trách nhiệm hàng hóa Tên tổ chức chịu trách nhiệm hàng hóa Khu vực xuất xứ Thời hạn bảo hành Điện áp đầu vào (V) Công suất (W) Loại bảo hành Thương hiệu 750 KIM GIANG HUNONIC HÀ NộI Việt Nam 12 tháng 220v 14000 Bảo hành

Mỹ: Tỷ phú Jeff Bezos đang triển khai mạng lưới Amazon Leo (trước đây là Project Kuiper) với hơn 3.200 vệ tinh, dự kiến ra mắt tại Bắc Mỹ và một số nước châu Âu vào cuối năm nay.

Trung Quốc: Nước này chuẩn bị phóng vệ tinh hàng loạt cho hai dự án khổng lồ. Dự án Guowang phục vụ mục đích quốc gia và quân sự với 13.000 vệ tinh, cùng dự án thương mại Qianfan với 12.000 vệ tinh nhắm tới các nước đang phát triển.

(Theo DW)

Châu Âu thất thế trước Trung Quốc trong cuộc đua robot hình ngườiChâu Âu đang hụt hơi trước Trung Quốc trong cuộc đua robot hình người do thiếu vốn và rào cản pháp lý, buộc khu vực này phải chuyển hướng sang mảng phần mềm và dữ liệu.