Đạp hết ga khi đăng kiểm: Bất đồng giữa Hiệp hội vận tải và cơ quan đăng kiểm
Hiệp hội Vận tải ôtô Việt Nam (VATA) vừa có lần thứ hai kiến nghị Bộ Xây dựng xem xét điều chỉnh quy trình kiểm định khí thải đối với phương tiện sử dụng động cơ diesel, trong bối cảnh xuất hiện nhiều ý kiến trái chiều về phương pháp thử hiện hành.
Theo ông Nguyễn Văn Quyền, Hiệp hội đã nhận được phản hồi từ Cục Đăng kiểm Việt Nam sau lần kiến nghị trước, song các nội dung giải thích vẫn chưa thực sự thuyết phục.
Hiệp hội dẫn lại thực tế trước đây, các trung tâm đăng kiểm vẫn tiến hành kiểm định khí thải mà không yêu cầu xe diesel phải đạp hết ga, nhưng vẫn xác định được mức phát thải. Theo phản ánh từ một số doanh nghiệp vận tải, động cơ diesel trong điều kiện khai thác thông thường hoạt động hiệu quả ở dải vòng tua khoảng 1.600–2.800 vòng/phút, trong khi vòng tua cực đại có thể lên tới 3.500–5.500 vòng/phút.
Từ đó, các ý kiến cho rằng việc kiểm định ở trạng thái ga tối đa là tình huống hiếm khi xảy ra trong thực tế vận hành. Bên cạnh đó, phần lớn xe diesel hiện nay đều được trang bị bộ hạn chế vòng tua, và công suất cực đại thường đạt ở ngưỡng thấp hơn mức vòng tua tối đa.
“Việc đo khí thải tại ngưỡng tua cực đại không chỉ tiềm ẩn rủi ro đối với động cơ mà còn có thể khiến kết quả không phản ánh đúng điều kiện sử dụng thực tế”, đại diện Hiệp hội nêu quan điểm.
Hiệp hội cũng cảnh báo thao tác đạp ga tối đa đột ngột có thể gây ra nhiều hệ lụy kỹ thuật. Trong đó, nhẹ thì làm gia tăng hao mòn do dầu bôi trơn chưa kịp phân bổ đầy đủ; nghiêm trọng hơn, với các phương tiện đã qua nhiều năm sử dụng, có thể phát sinh hư hỏng.
Từ các phân tích trên, Hiệp hội đề xuất chỉ nên yêu cầu đạp ga đến ngưỡng vòng tua tương ứng với mức công suất cực đại để thực hiện đo khí thải.
Một nội dung khác gây tranh luận là việc yêu cầu chủ phương tiện hoặc lái xe ký cam kết chịu trách nhiệm nếu xe bị hư hỏng trong quá trình kiểm định. Theo Hiệp hội, điều này phần nào cho thấy cơ quan kiểm định cũng nhận thức được rủi ro từ phương pháp thử hiện nay.
“Quy định ký cam kết cần được rà soát lại, chỉ áp dụng trong những trường hợp có rủi ro kỹ thuật rõ ràng, đồng thời cần làm rõ trách nhiệm của cơ sở đăng kiểm trong việc kiểm tra an toàn phương tiện trước khi thử khí thải”, Hiệp hội kiến nghị.
Trước đó, vào cuối tháng 3, Cục Đăng kiểm Việt Nam đã có văn bản phản hồi các nội dung kiến nghị tương tự. Cơ quan này cho rằng đang tồn tại sự nhầm lẫn về mặt kỹ thuật giữa hai trạng thái vận hành của phương tiện: có tải (khi lưu thông) và không tải (khi kiểm định).
Theo Cục Đăng kiểm, khi xe chở nặng hoặc leo dốc, dù người lái chỉ đạp khoảng nửa hành trình ga, hệ thống phun nhiên liệu vẫn phải tăng mạnh để thắng lực cản, dẫn đến phát sinh nhiều khói đen. Ngược lại, trong điều kiện không tải tại trạm đăng kiểm, động cơ không chịu lực cản nên chỉ cần lượng nhiên liệu nhỏ cũng có thể đạt 2.000–3.000 vòng/phút, khiến khí thải “sạch” hơn so với thực tế.
“Việc sử dụng cách đo ở mức nửa ga là không có cơ sở khoa học và không có tiêu chuẩn quốc tế nào áp dụng”, đại diện Cục Đăng kiểm khẳng định.
Cơ quan này cũng nhấn mạnh mục tiêu của kiểm định là phát hiện các lỗi kỹ thuật, bao gồm cả những thời điểm động cơ phát thải cao nhất. Nếu chỉ duy trì ga ở mức trung bình, hệ thống bơm cao áp sẽ không hoạt động ở trạng thái cung cấp nhiên liệu tối đa, dẫn tới kết quả đo không phản ánh đầy đủ tình trạng phương tiện.
Ngoài ra, nếu lấy mốc kiểm tra ở dải vòng tua thấp, có thể bỏ sót các phương tiện gặp lỗi ở hệ thống kim phun hoặc bơm cao áp, từ đó ảnh hưởng đến mục tiêu kiểm soát khí thải và bảo vệ môi trường theo quy định hiện hành.
Theo lộ trình mới được áp dụng từ ngày 1/3, các trung tâm đăng kiểm trên cả nước đã triển khai quy trình kiểm định khí thải nghiêm ngặt hơn, trong đó nhiều phương tiện, đặc biệt là ôtô sử dụng động cơ diesel, phải đáp ứng các tiêu chuẩn cao hơn.
