Tại LHPT toàn quốc lần thứ XVII, những người làm báo, đài và khách mời đến từ nhiều địa phương chung niềm vui, sự háo hức trong ngày hội của những người làm phát thanh. Là dịp giao lưu, học hỏi kinh nghiệm nghề nghiệp, liên hoan còn trở thành nơi để chia sẻ những câu chuyện, kỷ niệm và tình cảm gắn bó với sóng phát thanh – loại hình báo chí gần gũi, bền bỉ theo thời gian.
Trước sự phát triển mạnh mẽ của truyền thông đa nền tảng, nhiều ý kiến cho rằng, phát thanh vẫn giữ được lợi thế riêng nhờ tính linh hoạt, khả năng tiếp cận rộng và sự thân thuộc với thính giả. Từ thực tiễn làm nghề, các đại biểu bày tỏ niềm tin và kỳ vọng, phát thanh sẽ tiếp tục đổi mới nội dung, ứng dụng công nghệ số, mở rộng nền tảng phân phối để bắt nhịp xu hướng truyền thông hiện đại, qua đó khẳng định vị thế và phát triển mạnh mẽ trong tương lai.
Tin vào kỷ nguyên phát thanh số
Nhà báoHoàng Thị Minh Phương, Phó Trưởng phòng Điện tử, Phát thanh và Nội dung số, Báo và Phát thanh – Truyền hình Tuyên Quang cho biết, điểm sáng nổi bật tại LHPT toàn quốc năm nay là “sự xóa nhòa ranh giới giữa phát thanh và đa phương tiện”. Phát thanh không còn bó hẹp trong chiếc radio truyền thống mà đang chuyển mình mạnh mẽ sang phát thanh số, podcast và các nền tảng trực tuyến.
Qua theo dõi các chương trình phát thanh trực tiếp của nhiều đơn vị, chị Phương ấn tượng với sự đầu tư bài bản về nội dung, âm thanh cũng như phong cách thể hiện: “Nhiều MC rất tự tin, làm chủ kịch bản, cách dẫn dắt mạch lạc, tạo cảm giác như đang kể một câu chuyện liền mạch. Bên cạnh đó, chương trình nghệ thuật khai mạc “Thanh âm kỷ nguyên mới” cũng để lại dấu ấn khi truyền tải thông điệp phát thanh đang nỗ lực tiếp cận thế hệ trẻ, đặc biệt là Gen Z”.
Chị Phương cho hay, phát thanh đến với chị như một “mối nhân duyên” từ thuở nhỏ: “Tôi lớn lên cùng những chương trình của Đài Tiếng nói Việt Nam qua chiếc radio gia đình. Những chương trình như Dạy hát thiếu nhi, Kể chuyện cảnh giác… khiến tôi yêu phát thanh từ lúc nào không hay”. Chính tình yêu đó đã đưa chị lựa chọn chuyên ngành Phát thanh tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền. Sau khi ra trường, chị công tác tại Đài Phát thanh – Truyền hình tỉnh, ban đầu làm truyền hình thời sựnhưng sau đó chủ động xin chuyển sang phát thanh. “Ở địa phương, truyền hình được chú trọng hơnnhưng sức hút của phát thanh khiến tôi muốn gắn bó lâu dài”, chị Phương chia sẻ.
Theo chị Minh Phương, trong kỷ nguyên số, khi công chúng bị bao quanh bởi hình ảnh được chỉnh sửa kỹ lưỡng và thuật toán chi phối, giọng nói con người lại trở thành yếu tố chân thật nhất. Người nghe không chỉ tiếp nhận thông tin mà còn cảm nhận được cảm xúc, hơi thở và những rung động trong chất giọng của người dẫn. “Phát thanh tạo ra sợi dây kết nối rất ấm áp, giống như có một người bạn đang trò chuyện bên cạnh, thay vì một màn hình lạnh lẽo”, chị nhận định.
Chị Phương cũng cho rằng, phát thanh có lợi thế riêng khi khơi gợi trí tưởng tượng của thính giả: “Có câu nói trong nghề rằng, trên radio, màu sắc của bầu trời rực rỡ hơn mọi tấm ảnh. Bởi mỗi người nghe sẽ tự hình dung câu chuyện theo trải nghiệm của mình, phát thanh không áp đặt hình ảnh mà mở ra không gian tưởng tượng. Đồng thời, trong bối cảnh thông tin đa chiều, phát thanh vẫn giữ vai trò là nguồn tin chính thống, có độ kiểm chứng và chiều sâu nội dung, đáp ứng nhu cầu tìm kiếm sự chậm rãi, lắng nghe và suy ngẫm của công chúng”.
Để phát thanh tiếp tục thu hút người trẻ, theo chị Phương, cần thay đổi cả tư duy lẫn phương thức sản xuất nội dung. “Phát thanh không chỉ là chiếc radio, mà phải trở thành hệ sinh thái âm thanh đa nền tảng. Người trẻ muốn nghe nội dung họ thích vào bất kỳ lúc nào, vì vậy cần phát triển podcast theo chủ đề ngách, nội dung linh hoạt và tương tác nhiều hơn. Bên cạnh đó, việc tận dụng mạng xã hội, cho phép thính giả tham gia qua tin nhắn thoại, bình luận trực tiếp giúp phát thanh trở nên gần gũi và sống động hơn trong kỷ nguyên số”.
Phát thanh cần chạm vào thính giả
Đánh giá về điểm nổi bật của LHPT toàn quốc năm nay, BTV Phương Anh, Báo và Phát thanh – Truyền hình Quảng Ninh cho rằng, điều dễ nhận thấy nhất là sự chuyển biến rõ rệt trong tư duy làm nghề. Các tác phẩm phát thanh cùng với truyền tải thông tin đã chú trọng hơn đến cách kể chuyện, cảm xúc và trải nghiệm của thính giả. “Ngay cả đơn vị chủ nhà như chúng tôi cũng lựa chọn một đề tài không quá mới, nhưng gần gũi và có sức lan tỏa lớn – đó là câu chuyện về những người thợ mỏ ngành than, lực lượng lao động đóng góp quan trọng cho sự phát triển của Quảng Ninh. Thay vì khai thác những vấn đề mang tính khái quát, chương trình tập trung vào những lát cắt đời thường, giàu sự đồng cảm, qua đó tạo sự kết nối tự nhiên với công chúng”.
Theo chị Phương Anh, nhiều chương trình tham gia liên hoan đã mang hơi thở hiện đại, có sự giao thoa với podcast và các nền tảng số. Chị nói: “Tôi theo dõi phần thi trực tiếp của một số đơn vị và khá ấn tượng khi đồng nghiệp đưa cả công nghệ AI vào tác phẩm. Điều đó cho thấy phát thanh không đứng yên mà đang chủ động làm mới mình để thích ứng với thời đại”.
BTV Phương Anh cho biết, chị không học chuyên ngành báo chí mà học ngôn ngữ – lĩnh vực có nhiều điểm gần gũi với phát thanh. Cơ hội đến khi chị được lãnh đạo và đồng nghiệp tại Đài Phát thanh – Truyền hình Quảng Ninh tin tưởng giao thử sức với micro. “Lúc đầu tôi chỉ tham gia một vài tiểu phẩm, câu chuyện truyền thanh, sau đó đọc nguội chương trình, rồi dẫn trực tiếp trên sóng và đến nay là cả livestream phát thanh. Có những thính giả nhắn tin bày tỏ yêu mến, mong chờ giọng đọc của mình. Điều đó khiến tôi hiểu rằng ở đâu đó luôn luôn có người lắng nghe và đồng cảm với câu chuyện mình kể. Càng gắn bó, tôi càng nhận ra sức mạnh đặc biệt của âm thanh, khi chỉ bằng giọng nói có thể chạm tới cảm xúc người nghe”, chị Phương Anh kể.
Từ trải nghiệm thực tế đó, BTV Phương Anh cho rằng, khi truyền thông ngày càng thiên về hình ảnh và tốc độ, phát thanh mang đến một không gian riêng – nơi công chúng có thể lắng nghe và tưởng tượng. Người nghe có thể vừa làm việc, vừa di chuyển nhưng vẫn tiếp nhận thông tin và cảm xúc liền mạch. “Phát thanh không áp đặt hình ảnh mà mở ra trí tưởng tượng cho mỗi người, đó là sự gần gũi mà không phải loại hình nào cũng có”, chị nhận định.
Trong kỷ nguyên số, chị cho rằng, phát thanh cần đổi mới cách tiếp cận. Nội dung phải nhanh gọn hơn nhưng vẫn đảm bảo chiều sâu, hình thức thể hiện linh hoạt hơn, gần với nhịp sống của người trẻ như talkshow, podcast. Đồng thời, phát thanh cần hiện diện trên các nền tảng số và mạng xã hội -nơi công chúng trẻ đang tiếp cận thông tin.
BTV Phương Anh bày tỏ niềm tin phát thanh sẽ không mất đi mà tiếp tục chuyển mình để tồn tại theo cách mới. Theo chị, phát thanh có vị trí riêng nhờ sự bền bỉ, chiều sâu và khả năng truyền cảm xúc. Khi con người còn lắng nghe, còn cần những câu chuyện chạm đến bên trong, phát thanh vẫn còn đất sống.
