Nhiệm vụ trọng tâm của công tác đối ngoại trong kỷ nguyên mới

Đại hội lần thứ XIV của Đảng đã đề ra những định hướng lớn về đối ngoại trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Xin đồng chí cho biết những nét mới quan trọng của đường lối đối ngoại Đại hội XIV và ý nghĩa trong bối cảnh hiện nay?

Đồng chí Nguyễn Mạnh Cường: Đường lối đối ngoại của Đại hội XIV thể hiện sự kế thừa các mục tiêu, nguyên tắc, phương châm đã được khẳng định qua các nhiệm kỳ Đại hội trước, đồng thời bổ sung các nội hàm mới, đáp ứng yêu cầu của đất nước trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực đang trải qua những thay đổi mang tính thời đại.

Đồng chí Nguyễn Mạnh Cường, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy Bộ, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao.

Trước hết, Đại hội XIV khẳng định và tiếp nối những nội hàm cốt lõi của đối ngoại về độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác, phát triển, đa phương hóa, đa dạng hóa. Đây là những nền tảng xuyên suốt của đối ngoại trong nhiều thập kỷ qua, góp phần giữ vững môi trường hòa bình, ổn định và phát triển của đất nước. Kế thừa những nền tảng đó, trong bối cảnh đất nước đang nỗ lực bứt phá để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số và thực hiện thắng lợi hai mục tiêu 100 năm, đường lối đối ngoại của Đại hội XIV có những phát triển quan trọng để phục vụ hiệu quả hơn sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới.

Một là, Đại hội nhấn mạnh mục tiêu “phát triển đối ngoại trong kỷ nguyên mới tương xứng với tầm vóc lịch sử, văn hóa và vị thế của đất nước”. Như Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh: “Noi gương Bác, chúng ta phải bắt nhịp với sự vận động của thế giới, tìm ra con đường mang lại hòa bình, ổn định, thịnh vượng, phát triển và xây dựng vị thế cao hơn, vững chắc hơn cho đất nước trong kỷ nguyên mới”, chúng ta phải củng cố hơn nữa cục diện đối ngoại rộng mở, thuận lợi cho đất nước phát triển trên cơ sở những kết quả đạt được thời gian qua. Chúng ta không chỉ củng cố các khuôn khổ quan hệ đi vào chiều sâu, ổn định và thực chất, mà còn chủ động tham gia và đóng góp nhiều hơn vào giải quyết các vấn đề chung của toàn cầu. Trong các cơ chế hợp tác song phương với các nước, các đối tác cũng như tại các diễn đàn đa phương khu vực và quốc tế, sự đóng góp trách nhiệm, tiếng nói và uy tín của Việt Nam được khẳng định mạnh mẽ, thể hiện rõ nét hơn bản sắc, văn hóa và phong cách đối ngoại Việt Nam. Đây là tâm thế của một Việt Nam chân thành, trách nhiệm; luôn nỗ lực vì hòa bình, an ninh và phát triển, vì các vấn đề chung mà cộng đồng quốc tế quan tâm; đóng góp vào nền chính trị thế giới, kinh tế toàn cầu và văn minh nhân loại, xứng đáng với lịch sử dựng nước, giữ nước hào hùng của dân tộc.

Hai là, Đảng ta bổ sung quan điểm “tự chủ chiến lược”, “tự cường”. Đây là quan điểm chỉ đạo chung, và rất quan trọng với đối ngoại. “Tự chủ chiến lược”, “tự cường” điều kiện tiên quyết để giữ vững sự chủ động, độc lập trong đối ngoại, bảo đảm vững chắc lợi ích quốc gia – dân tộc trong một thế giới đầy biến động. Tư duy này xuất phát từ quy luật vận động của cách mạng Việt Nam, nhất quán với tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Tự lực cánh sinh là chính, sự giúp đỡ của các nước bạn là quan trọng… phải đem sức ta mà giải quyết công việc của ta”.

Ba là, Đại hội XIV đã khẳng định đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế, cùng với tăng cường quốc phòng, an ninh là nhiệm vụ “trọng yếu, thường xuyên”. Theo đó, đối ngoại, hội nhập quốc tế trở thành một phương thức quan trọng, một công việc thường xuyên, liên tục và có tầm quan trọng hàng đầu trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đối ngoại, hội nhập quốc tế không chỉ góp phần quan trọng trong việc bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, mà còn kiến tạo môi trường và điều kiện thuận lợi cho phát triển đất nước. Nội hàm này cũng khẳng định đối ngoại, hội nhập quốc tế là sự nghiệp chung của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, cần có sự tham gia chủ động, phối hợp chặt chẽ, đồng bộ của các cấp, các ngành và địa phương.

Để hiện thực hóa đường lối đối ngoại Đại hội XIV, theo đồng chí, công tác đối ngoại cần tập trung vào những nhiệm vụ trọng tâm nào nhằm thực hiện các mục tiêu chiến lược của đất nước trong kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc?

Đồng chí Nguyễn Mạnh Cường: Việc triển khai đường lối đối ngoại Đại hội XIV đòi hỏi sự chủ động, đồng bộ và quyết liệt, để sớm chuyển hóa các định hướng chiến lược thành kết quả cụ thể. Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh, “kỷ nguyên vươn mình hàm ý tạo sự chuyển động mạnh mẽ, dứt khoát, quyết liệt, tích cực, nỗ lực, nội lực, tự tin để vượt qua thách thức, vượt qua chính mình, thực hiện khát vọng, vươn tới mục tiêu, đạt được những thành tựu vĩ đại”. Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV vào ngày 7/2/2025 vừa qua, đồng chí Lê Hoài Trung, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Đảng ủy, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao đã có bài tham luận rất quan trọng về phát triển đối ngoại trong kỷ nguyên mới.

Theo đó, công tác đối ngoại ngay sau Đại hội có một số nhiệm vụ trọng tâm sau đây: Một là, thống nhất nhận thức trong toàn hệ thống chính trị về sứ mệnh, mục tiêu và nhiệm vụ của đối ngoại theo tinh thần Đại hội XIV, đặc biệt là tính “trọng yếu, thường xuyên”, trong toàn hệ thống chính trị. Việc phổ biến, tuyên truyền cần được triển khai sâu rộng từ Trung ương đến từng địa phương, lan tỏa tới các Cơ quan đại diện của ta và cộng đồng hơn 6 triệu người Việt Nam ở nước ngoài, qua đó tạo nền tảng hiểu biết đúng, đầy đủ và sâu sắc, phát huy sức mạnh tổng hợp của khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Hai là, khẩn trương thể chế hóa và cụ thể hóa đường lối đối ngoại của Đại hội XIV, với trọng tâm là hoàn thiện các quy định của Đảng về triển khai đối ngoại và hội nhập quốc tế, vận hành hiệu quả Quy chế 392 của Bộ Chính trị về quản lý thống nhất các hoạt động đối ngoại, bảo đảm sự phối hợp đồng bộ trong toàn hệ thống. Các ban, bộ, ngành, địa phương cần chủ động xây dựng tầm nhìn và chương trình hành động bám sát thực tiễn, sớm đưa các định hướng chiến lược vào cuộc sống.

Ba là, xây dựng và triển khai chiến lược đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả ba trụ cột đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại Nhân dân. Trong đó, ưu tiên mở rộng và làm sâu sắc hơn mạng lưới quan hệ, không chỉ với các đối tác truyền thống, mà cả các đối tác tiềm năng như các tập đoàn công nghệ lớn, nhằm huy động nguồn lực cho phát triển. Ngoại giao phục vụ phát triển cần được đẩy mạnh với tư duy đột phá, trọng tâm là ngoại giao kinh tế và công nghệ, phục vụ các mục tiêu tăng trưởng hai con số, thúc đẩy các chuyển đổi lớn của đất nước, các dự án hạ tầng chiến lược, lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo hiệu quả. Lan tỏa sức mạnh mềm và bản sắc văn hóa Việt Nam, khẳng định một Việt Nam đổi mới, phát triển, nỗ lực đóng góp cho mục tiêu chung của nhân loại. Nâng cao chất lượng nghiên cứu, tham mưu, dự báo, không để bị động, bất ngờ trong bất kỳ tình huống nào; phối hợp chặt chẽ giữa đối ngoại, quốc phòng và an ninh để bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền và lợi ích quốc gia, bảo đảm hòa bình, an ninh, ổn định, thuận lợi cho phát triển.

Bốn là, bố trí nguồn lực phù hợp cho công tác đối ngoại, tương xứng với thế và lực mới của đất nước và yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới; khẩn trương hoàn thiện các nghị định và văn bản pháp lý liên quan cụ thể hóa Nghị quyết 250 của Quốc hội, đầu tư xây dựng hạ tầng đối ngoại hiện đại, an toàn, đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng khoa học – công nghệ, đổi mới tư duy và phương pháp làm việc theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại.

Năm là, xây dựng nền ngoại giao toàn diện, hiện đại, chuyên nghiệp, với bộ máy tổ chức tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả và đội ngũ cán bộ “vừa hồng, vừa chuyên”, hội tụ cả đức, sức, tài, có kỷ luật, kỷ cương, dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong kỷ nguyên mới. Tăng cường đào tạo đội ngũ chuyên gia, đổi mới công tác đánh giá cán bộ, hoàn thiện cơ chế thu hút, sử dụng, đãi ngộ và trọng dụng nhân tài, đặc biệt chú trọng nâng cao năng lực đối ngoại và hội nhập quốc tế cho đội ngũ cán bộ cấp chiến lược.

Sáu là, tăng cường phối hợp đồng bộ, hiệu quả giữa các ban, bộ, ngành, địa phương và các lực lượng làm công tác đối ngoại, cùng với sự tham gia chủ động của doanh nghiệp và Nhân dân. Đẩy mạnh đối ngoại địa phương và các hình thức ngoại giao chuyên ngành như ngoại giao công nghệ, ngoại giao môi trường, ngoại giao năng lượg; tăng cường chia sẻ thông tin, kết nối và dùng chung dữ liệu phục vụ nghiên cứu, tham mưu, hoạch định chính sách. Phát huy vai trò của người dân, địa phương và doanh nghiệp với tư cách chủ thể và đối tượng thụ hưởng của đối ngoại; nâng cao trách nhiệm của các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài trong hỗ trợ, kết nối, bảo vệ lợi ích chính đáng của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài và quảng bá hình ảnh Việt Nam hòa bình, đổi mới, phát triển, sẵn sàng đóng góp chủ động và trách nhiệm hơn cho cộng đồng quốc tế.

Các đại biểu tham dự Đại hội XIV của Đảng.

Với tinh thần hành động của Nghị quyết Đại hội XIV, xin đồng chí cho biết Đảng ủy Bộ Ngoại giao đã có những biện pháp, hành động cụ thể nào để triển khai Nghị quyết của Đại hội đi vào cuộc sống?

Đồng chí Nguyễn Mạnh Cường: Đảng ủy Bộ Ngoại giao quán triệt rất rõ tinh thần Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ đạo là quyết tâm hành động thần tốc, quyết liệt ngay từ đầu nhiệm kỳ “không để một ngày lãng phí, một tuần chậm trễ”. Với nhận thức đó, Đảng ủy Bộ Ngoại giao đã sớm chủ động xây dựng Chương trình hành động theo hướng tích hợp “3 trong 1” để triển khai đồng bộ, hiệu quả Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV, Nghị quyết của Đại hội Đảng bộ Chính phủ lần thứ I và Đại hội Đảng bộ Bộ Ngoại giao lần thứ I. Hiện Ban Thường vụ Đảng ủy đã cập nhật, bổ sung Chương trình hành động và sẽ sớm trình Ban Chấp hành Đảng bộ Bộ Ngoại giao thông qua để tổ chức triển khai đồng bộ, xuyên suốt.

Chương trình hành động được xây dựng với rất nhiều đóng góp tâm huyết, trách nhiệm và trí tuệ tập thể của tất cả các đơn vị trong Bộ Ngoại giao. Các nội hàm chủ yếu là các nhóm nhiệm vụ về ngoại giao song phương, ngoại giao đa phương, ngoại giao kinh tế phục vụ phát triển, công tác biên giới lãnh thổ, ngoại giao văn hóa, công tác người Việt Nam ở nước ngoài, bảo hộ công dân, thông tin đối ngoại, nghiên cứu, dự báo, tham mưu chiến lược, công tác xây dựng Đảng, xây dựng ngành Ngoại giao… trong đó xác định rõ các nhiệm vụ trọng tâm và đột phá. Qua Chương trình hành động này, chúng ta khẳng định nhận thức sâu sắc về sứ mệnh của đối ngoại trong kỷ nguyên mới, tinh thần đổi mới mạnh mẽ cả về tư duy và phương pháp triển khai đối ngoại và quyết tâm nâng cao năng lực của toàn ngành.

Đảng ủy Bộ cũng tập trung chỉ đạo các đơn vị trong Bộ phối hợp cùng các cơ quan liên quan triển khai thể chế hóa, cụ thể hóa đường lối đối ngoại của Đại hội XIV bằng các chủ trương, định hướng cụ thể. Đồng thời, chúng ta cũng xác định rõ, cùng với công tác quán triệt Nghị quyết Đại hội, các nhiệm vụ đối ngoại cần được thực hiện với tinh thần hành động hết sức khẩn trương. Chỉ trong 2 tuần sau Đại hội, Bộ Ngoại giao đã triển khai một loạt các hoạt động đối ngoại của Lãnh đạo Đảng và Nhà nước với nhiều bạn bè, đối tác, trong đó có cuộc điện đàm của Tổng Bí thư Tô Lâm với Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc, Tổng thống Nga, Tổng thống Hàn Quốc, Thủ tướng Singapore, chuyến thăm cấp Nhà nước tới Lào và Campuchia; chuyến thăm Trung Quốc của Bộ trưởng Lê Hoài Trung với tư cách Đặc phái viên của Tổng Bí thư…

Tôi tin tưởng rằng, với sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Lãnh đạo Đảng, Nhà nước, sự phối hợp chặt chẽ của các cấp, các ngành và nỗ lực của toàn ngành ngoại giao, chúng ta sẽ hoàn thành các nhiệm vụ đối ngoại được giao, góp phần triển khai hiệu quả Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, góp phần đưa đất nước phát triển vững mạnh trong kỷ nguyên phát triển mới.