Vì sao thái hành tỏi lại cay mắt? Mẹo đơn giản giúp không còn cảnh “nước mắt giàn giụa”

Không ít người có thể nấu ăn rất nhanh nhưng lại “ngại nhất” công đoạn thái hành, bóc tỏi. Chỉ cần thái củ nhỏ cũng có thể làm mắt cay xè, nước mắt, nước mũi chảy liên tục, cảm giác khó chịu kéo dài nhiều phút. Điều thú vị là hiện tượng này không xảy ra ngẫu nhiên mà là một phản ứng hóa học rất cụ thể.

Dưới đây là lý do vì sao hành tỏi khiến mắt cay và những mẹo đơn giản giúp giảm tình trạng này.

Hành giải phóng chất gây kích ứng khi bị cắt

Khi củ hành còn nguyên vẹn, các hợp chất bên trong được giữ riêng biệt ở từng tế bào. Nhưng khi dao cắt xuyên qua, cấu trúc tế bào bị phá vỡ, các chất bắt đầu phản ứng với nhau.

Một loại enzym trong hành sẽ tác động lên các hợp chất chứa lưu huỳnh để tạo ra khí bay hơi. Chất khí này nhanh chóng khuếch tán vào không khí, rồi tiếp xúc với mắt tạo phản ứng. Ngay lập tức, mắt nhận tín hiệu rằng có chất gây kích ứng đang xuất hiện.

Cơ thể phản ứng rất nhanh bằng cách tiết nước mắt để “rửa trôi” chất lạ. Vì thế càng cắt nhiều hành, nhất là trong không gian kín, cảm giác cay mắt càng mạnh hơn. Những loại hành có mùi nồng thường tạo phản ứng rõ hơn.

Tỏi cũng có chất gây cay nhưng thường nhẹ hơn hành

Nhiều người nghĩ chỉ hành mới làm chảy nước mắt, nhưng tỏi cũng chứa các hợp chất lưu huỳnh tương tự. Tuy nhiên mức độ thường nhẹ hơn nên không phải ai cũng nhận ra.

Khi đập hoặc cắt tỏi, một chất gọi là allicin được tạo ra. Đây là hợp chất giúp tạo nên mùi thơm đặc trưng của tỏi nhưng cũng là nguyên nhân khiến mũi hoặc mắt có thể hơi khó chịu ở một số người nhạy cảm.

Nếu cùng lúc sơ chế cả hành và tỏi, lượng khí bay hơi tích tụ sẽ tăng lên. Đó là lý do nhiều người cảm thấy cay mắt mạnh hơn khi chuẩn bị nhiều nguyên liệu trong thời gian ngắn.

Dao cùn có thể khiến mắt cay hơn dao sắc

Tải VPBank

Nhiều người không chú ý rằng chiếc dao đang dùng cũng ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ cay mắt.

Dao cùn không cắt ngọt mà thường nghiền, ép và làm dập tế bào của củ hành nhiều hơn. Khi tế bào bị tổn thương mạnh, lượng hợp chất gây kích ứng được giải phóng ra ngoài nhiều hơn.

Ngược lại, dao sắc tạo đường cắt gọn hơn, giảm lượng tế bào bị phá hủy. Đây là lý do các đầu bếp chuyên nghiệp thường chú ý đến độ sắc của dao không chỉ để cắt đẹp mà còn giúp việc sơ chế dễ chịu hơn.

Làm lạnh hành trước khi thái có thể giảm đáng kể tình trạng cay mắt

Đây là mẹo rất phổ biến và được nhiều người áp dụng.

Đặt hành vào ngăn mát tủ lạnh khoảng 15–30 phút trước khi cắt có thể giúp làm chậm hoạt động của các enzym bên trong. Khi phản ứng hóa học diễn ra chậm hơn, lượng khí gây kích ứng được tạo ra cũng giảm.

Tuy nhiên không nên để quá lâu trong ngăn đông vì có thể làm thay đổi cấu trúc và độ tươi của hành. Mục tiêu là làm mát vừa đủ chứ không làm đông cứng nguyên liệu.

Tăng luồng không khí khi sơ chế là mẹo đơn giản nhưng hiệu quả

Chất gây cay mắt từ hành tồn tại dưới dạng khí bay hơi. Vì thế nếu làm giảm nồng độ khí trong khu vực nấu ăn, cảm giác khó chịu cũng giảm theo.

Nhiều người mở quạt nhỏ, bật máy hút mùi hoặc đứng gần cửa sổ khi thái hành. Luồng khí lưu thông sẽ kéo bớt các phân tử bay hơi ra khỏi khu vực quanh mắt.

Bộ phát wifi 4G di động mini ROOSEE M610, chuẩn wifi 6

Ngoài ra, hạn chế cúi sát mặt vào thớt khi cắt cũng giúp giảm lượng khí tiếp xúc trực tiếp với mắt. Đây là chi tiết nhỏ nhưng tạo khác biệt khá rõ.

Một số mẹo dân gian có tác dụng khác nhau tùy từng người

Nhiều mẹo truyền miệng như ngậm nước, nhai bánh mì hoặc đeo kính khi cắt hành đã xuất hiện từ lâu.

Trong đó, đeo kính hoặc kính bảo hộ có thể giúp ngăn khí tiếp xúc trực tiếp với mắt nên tương đối hiệu quả. Một số mẹo khác chủ yếu dựa trên cảm nhận cá nhân và hiệu quả có thể khác nhau ở từng người.

Quan trọng hơn cả vẫn là giảm lượng khí tạo ra ngay từ đầu bằng dao sắc, làm lạnh hành và giữ khu vực thông thoáng. Chỉ vài thay đổi nhỏ, việc thái hành tỏi có thể bớt trở thành “cuộc chiến nước mắt” trong căn bếp.