Hiến thận và thông tin quan trọng cần biết

Việc một cá nhân quyết định hiến thận – cho đi một phần cơ thể của mình để cứu sống những bệnh nhân bệnh thận mạn giai đoạn cuối đang đứng giữa bờ sinh tử là nghĩa cử cao đẹp cần được nhân rộng. Bởi lẽ, đây không chỉ là hành động nhân văn giúp tái sinh một cuộc đời mới, mà còn thể hiện tinh thần sẵn sàng vì cộng đồng và xã hội. Vậy hiến thận được quy định trong pháp luật ra sao? Cần những thủ tục gì?

Hiến thận là gì?

Hiến thận là một người tự nguyện cho đi quả thận khỏe mạnh của mình để cứu sống bệnh nhân bị suy thận mạn giai đoạn cuối. Đây là nghĩa cử nhân văn cao đẹp, biểu tượng của lòng nhân ái và giúp đem lại cuộc đời mới cho những bệnh nhân đã mất hoàn toàn chức năng thận.

Hành động trên là bước khởi đầu của ghép thận – hy vọng điều trị cuối cùng cho những bệnh nhân bị suy chức năng thận không có khả năng hồi phục. Nhờ đó giúp người bệnh cải thiện chất lượng cuộc sống tốt hơn, có cơ hội sống lâu hơn thay vì phải lọc máu 3 lần/tuần và phụ thuộc vào gia đình, xã hội. Người hiến một quả thận vẫn có thể sống khỏe mạnh bình thường với quả thận còn lại, trong khi người được ghép thận thoát khỏi cảnh chạy thận nhân tạo suốt đời. (1)

Ý nghĩa lớn nhất của hành động  này không chỉ nằm ở việc cứu sống một người, mà đó còn là niềm hy vọng của cả gia đình và cộng đồng. Thêm một người được ghép thận thành công là thêm một cơ hội rút ngắn thời gian chờ đợi cho những bệnh nhân trong danh sách chờ ghép thận. Hành động tự nguyện hiến thận cứu người càng trở nên đáng trân trọng hơn giữa thực trạng số lượng thận hiến tại Việt Nam chưa đáp ứng đủ nhu cầu ghép, trong khi số lượng bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối đang ngày càng tăng lên.

Hình thức hiến thận hiện nay và điều kiện đi kèm

Pháp luật Việt Nam quy định có hai hình thức hiến thận: Thận được hiến từ người sống và thận từ người vừa qua đời. Điều kiện hiến thận đã được quy định trong Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (năm 2006). Theo đó, người hiến phải đảm bảo các điều kiện sức khỏe, tâm lý và trên cơ sở hoàn toàn tự nguyện. Dưới đây là một số điều kiện cần đáp ứng:

1. Thận hiến từ người cho còn sống

Thận từ người cho còn sống là khi một người khỏe mạnh hiến tặng một trong hai quả thận của mình cho người suy thận cần ghép thận (người nhận). Trong hầu hết các trường hợp, người nhận thận từ người hiến sống thường sống lâu hơn và khỏe mạnh hơn so với người nhận thận từ người hiến đã qua đời:

• Thời gian chờ đợi ngắn hơn: Có thận hiến từ người sống giúp bệnh nhân không còn phải trì hoãn việc ghép thận và thoát khỏi cảnh phải chạy thận nhân tạo suốt đời.
• Tuổi thọ cao hơn: Trung bình, thận từ người hiến sống có tuổi thọ khoảng 15-20 năm, so với 7-10 năm đối với thận từ người hiến đã qua đời. Tuy nhiên, con số này mang tính tương đối, một số người nhận có thể sống được lâu hơn hoặc ngắn hơn.
• Cơ hội thành công cao hơn: Thận hiến từ người còn sống có khả năng ghép thành công và cơ hội hoạt động ngay lập tức cao hơn so với thận từ người hiến đã qua đời.
• Phù hợp hơn: Một số ca ghép thận từ người hiến sống là thành viên trong gia đình có sự tương đồng về gen và huyết thống. Điều này giúp giảm nguy cơ thải ghép ở người nhận.
• Thời điểm phẫu thuật tốt hơn: Khi có người hiến thận sống, êkip phẫu thuật có thể chủ động lên kế hoạch ngày giờ phẫu thuật vào thời điểm thích hợp cho cả người hiến và người nhận, giúp cả hai ở trạng thái sức khỏe tốt nhất.

Thận hiến từ người sống có thể từ người thân ruột thịt (có quan hệ huyết thống) hoặc từ người không có quan hệ huyết thống. Một số hình thức từ người sống khác như:

Mua Hàng với Shopee

• Hiến thận theo chỉ định: Người hiến trực tiếp lựa chọn người nhận thận của mình. Đây là hình thức phổ biến nhất, thường giữa những người có cùng huyết thống (như bố mẹ, anh chị em hoặc con cái) hoặc những người có quan hệ thân thiết (vợ/chồng, bạn bè, đồng nghiệp).
• Hiến thận không chỉ định người nhận: Người hiến không có chỉ định người nhận trực tiếp và không có mối quan hệ với người nhận thận.
• Ghép thận theo cặp: Cần có 2 người hiến sống và 2 người nhận. 2 người nhận sẽ “đổi” người hiến thận cho nhau, mỗi người nhận thận từ người hiến của người kia. Hiến thận theo cặp giúp tìm được những người hiến và người nhận có tỷ lệ tương thích cao hơn.

2. Thận được hiến từ người vừa qua đời

Thận được hiến từ người vừa qua đời là việc lấy 2 thận từ người không may qua đời để ghép cho 2 bệnh nhân đang chờ được ghép thận. Người hiến vừa qua đời có thể đã đăng ký hiến tạng từ khi còn sống, để lại di nguyện hiến tạng hoặc gia đình có nguyện vọng muốn hiến tạng cứu người. Người hiến cần được xác định đã chết não và không có khả năng hồi phục, thực hiện theo quy trình đánh giá nghiêm ngặt.

Thận hiến từ người vừa qua đời thường có tuổi thọ thấp hơn thận từ người hiến sống. Tuy nhiên đây vẫn là nguồn tạng ghép rất quan trọng, có thể giúp cứu sống bệnh nhân đang bị suy thận mạn không hồi phục thoát khỏi nguy cơ chạy thận, cải thiện chất lượng cuộc sống và trở lại sinh hoạt bình thường.

Quyền lợi y tế và bảo hiểm của người hiến

Quyền lợi và bảo hiểm của người hiến thận được quy định rõ trong Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác năm 2006, như sau:

• Người đã hiến mô được chăm sóc, phục hồi sức khỏe miễn phí ngay sau thực hiện hiến mô tại cơ sở y tế.
• Người đã hiến bộ phận cơ thể nhận được các quyền lợi:
  • Được chăm sóc, phục hồi sức khỏe miễn phí ngay sau khi thực hiện việc hiến bộ phận cơ thể tại cơ sở y tế, và được khám sức khỏe định kỳ miễn phí.
  • Được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí.
  • Được ưu tiên ghép mô, bộ phận cơ thể người khi có chỉ định ghép của cơ sở y tế.
  • Được tặng Kỷ niệm chương vì sức khỏe nhân dân theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế.
• Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định cụ thể chế độ tài chính về khám sức khỏe định kỳ và cấp thẻ bảo hiểm y tế cho người đã hiến bộ phận cơ thể người.

Xét nghiệm cần làm để có thể hiến thận

Để đảm bảo an toàn cho cả người hiến và người nhận, cần thực hiện sàng lọc sức khỏe theo đúng quy trình. Trước khi hiến thận, người cho cần thực hiện các cận lâm sàng chẩn đoán, bao gồm:

• Xét nghiệm máu.
• Xét nghiệm nước tiểu.
• Khám sàng lọc ung thư.
• Xét nghiệm kháng thể.
• Nội soi đại tràng, nếu người hiến trên 50 tuổi.
• Khám phụ khoa, chụp nhũ ảnh và làm xét nghiệm Pap Smear ở người hiến là nữ.
• Các cận lâm sàng tầm soát bệnh tim mạch: Điện tâm đồ, siêu âm tim, nghiệm pháp gắng sức, đo huyết áp 24 giờ.
• Các chẩn đoán hình ảnh, có thể bao gồm: Siêu âm, chụp X-quang, chụp cắt lớp vi tính (chụp CT),…

Quy trình thực hiện

Hiến thận được thực hiện theo quy trình sau:

• Người có nguyện vọng hiến tạng được tư vấn đầy đủ các thông tin liên quan về pháp lý, điều kiện sức khỏe, rủi ro có thể gặp phải,…
• Người hiến được khám sàng sức khỏe toàn diện với bác sĩ chuyên khoa Nội thận, được tư vấn về nguy cơ trước và sau khi cho thận.
• Thực hiện các cận lâm sàng đánh giá chi tiết thể trạng sức khỏe, đảm đủ tiêu chuẩn sức khỏe trước khi hiến.
• Lên lịch phẫu thuật khi có sự đồng thuận của người hiến – người nhận.
• Gây mê, đặt ống thông tiểu và phẫu thuật lấy thận.
• Ghép thận cho người nhận ngay sau đó (người nhận tương thích).
• Theo dõi hậu phẫu và tái khám định kỳ.

Rủi ro có thể gặp

Tương tự như bất kỳ cuộc phẫu thuật nào khác, phẫu thuật lấy thận ở người hiến sống cũng tiềm ẩn những rủi ro nhất định, có thể bao gồm:

• Nguy cơ chảy máu hoặc nhiễm trùng ở các vùng xung quanh vùng phẫu thuật.
• Nhiễm khuẩn đường tiết niệu nếu không vệ sinh ống thông tiểu đúng cách.
• Biến chứng do thuốc mê.
• Nguy cơ hình thành cục máu đông.

Người hiến thận cũng sẽ mất một phần chức năng thận sau khi hiến tặng thận, tuy nhiên, thận còn lại sẽ có xu hướng phát triển lớn hơn để bù đắp cho thận đã mất. Người hiến cũng có thể gặp tình trạng nồng độ protein cao trong nước tiểu, độ lọc cầu thận giảm, tăng huyết áp, tiền sản giật ở nữ giới trong thai kỳ,… Nếu đảm bảo đầy đủ các nguyên tắc trong chăm sóc, dinh dưỡng, vận động, người hiến vẫn có thể sống khỏe mạnh với quả thận còn lại.

Chăm sóc và hồi phục

Thông thường, người hiến thận cần khoảng 4-6 tuần để hồi phục và trở lại sinh hoạt bình thường. Việc chăm sóc sau hiến là rất quan trọng trong việc đẩy nhanh khả năng phục hồi và giảm thiểu các nguy cơ biến chứng sau phẫu thuật. Người cho thận cần chú ý:

• Uống thuốc giảm đau theo chỉ định của bác sĩ.
• Tránh mang vác hoặc vận động mạnh ít nhất 8 tuần, không lái xe tối thiểu 6 tuần sau phẫu thuật hiến thận.
• Chế độ dinh dưỡng lành mạnh, cân bằng, ưu tiên các thực phẩm dễ tiêu, ít muối.
• Uống đủ nước, tránh sử dụng rượu, bia.
• Tập thể dục, vận động vừa sức sau phẫu thuật.
• Duy trì cân nặng hợp lý.
• Không tự ý mua và sử dụng thuốc, khi gặp vấn đề sức khỏe cần đến bệnh viện để được bác sĩ kiểm tra và kê toa thuốc phù hợp.
• Không tự ý sử dụng các loại thực phẩm chức năng, bài thuốc dân gian, thuốc nam, thuốc bắc,… khi chưa có sự tư vấn từ bác sĩ.
• Tái khám theo đúng lịch hẹn để đánh giá chức năng thận, kiểm tra huyết áp, xét nghiệm máu và nước tiểu định kỳ.
• Theo dõi các dấu hiệu bất thường và đi khám ngay khi có dấu hiệu chảy máu vết mổ, ăn uống kém, sốt cao trên 38 độ C, có lẫn máu trong nước tiểu, tăng cân đột ngột, sưng phù các cơ quan, chóng mặt, choáng váng,…

Câu hỏi liên quan

1. Thủ tục đăng ký có khó không?

Không. Thủ tục đăng ký cho thận rất đơn giản. Người có nguyện vọng cho thận có thể đăng ký trực tiếp tại Trung tâm điều phối Ghép tạng Quốc gia hoặc Bệnh viện Chợ Rẫy. Hoặc các bệnh viện tiếp nhận hồ sơ hiến thận như Bệnh viện Trung ương Huế, Bệnh viện Hữu nghị đa khoa Nghệ An, Bệnh viện Hữu nghị Việt Tiệp, Hội chữ thập đỏ tại các tỉnh,… Người có nguyện vọng cũng có thể đăng ký trực tuyến qua website Cổng thông tin điện tử của Trung tâm điều phối Ghép tạng Quốc gia.

Camera imou A32EP 3MP

Tầm xa hồng ngoại 10m với công nghệ hống ngoại thông minh. Chống ngược sáng HDR - Hỗ trợ đàm thoại 2 chiều - Hỗ trợ các tính năng thông minh: phát hiện chuyển động, phát hiện con người, phát hiện âm thanh bất thường, chế độ riêng tu, Smart tracking. Tích hợp còi báo động - Hỗ trợ chức năng Soft-AP, kết nối trực tiếp wifi camera không cần thông qua modem nhà mạng. Tích hợp Wi-Fi(IEEE802.11b/g/n), LAN, CLOUD (Imou Protect), ONVIF - Hỗ trơ khe cắm thẻ nhớ Micro SD max 256GB - Nguổn cấp: DC 5V1A, điện năng tiêu thụ - Chất liệu vỏ: Plastic. Đạt chứng nhận CE, FCC Xuất xứ: Trung Quốc ⁃ Bảo hành: 24 tháng. Trọn bộ sản phẩm bao gồm: -1 x Camera - 1 x Hướng dẫn Bắt đầu Nhanh -1x Bộ đổi nguồn -1x Cáp nguồn -1x Bọt gắn Hàng chính hãng imou bảo hành 2 năm toàn quốc

2. Hiến thận có ảnh hưởng đến tuổi thọ không?

Không. Hiến thận không làm ảnh hưởng đến tuổi thọ của người hiến thận sống. Nghiên cứu cho thấy người hiến sống có tuổi thọ tương đương và sống khỏe mạnh như những người không hiến thận. Điều quan trọng là cần chú ý đến chế độ sinh hoạt lành mạnh, dinh dưỡng cân bằng và vận động hợp lý để tránh gây quá tải lên thận còn lại.

3. Khi nào không nên hiến thận?

Khi có nguyện vọng hiến thận, người hiến sẽ được bác sĩ kiểm tra và đánh giá sức khỏe kỹ lưỡng trước khi thực hiện phẫu thuật lấy thận. Nếu bạn có một trong những vấn đề sức khỏe dưới đây, các chuyên gia khuyến cáo không nên cho thận:

• Suy giảm chức năng thận.
• Mắc các bệnh lý nền: Tim, phổi, mạch máu, tăng huyết áp, đái tháo đường,…
• Mắc các bệnh nhiễm trùng, HIV/AIDS.
• Một số bệnh ung thư ảnh hưởng đến thận.
• Người có vấn đề sức khỏe tâm thần.
• Người có rối loạn sử dụng ma túy, rượu,…
• Phụ nữ đang mang thai.

Ngoài ra, người có mong muốn hiến thận nên chia sẻ nguyện vọng với gia đình và bạn bè để cân nhắc các vấn đề sức khỏe, rủi ro có thể gặp. Đặc biệt nữ giới đang có kế hoạch mang thai nên chia sẻ với bác sĩ để lựa chọn thời điểm hiến phù hợp.

Hiến thận là nghĩa cử nhân văn giúp mang lại cơ hội sống cho người bệnh suy thận giai đoạn cuối. Dù hiến khi còn sống hay sau khi qua đời, hành động này đều góp phần lan tỏa giá trị tốt đẹp và hy vọng cho nhiều người bệnh. Với người hiến thận sống, nếu được theo dõi sức khỏe và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ, vẫn có thể duy trì cuộc sống khỏe mạnh với quả thận còn lại.